جزوه جنگلداری ۱
دکتر ایرج حسن زاد کارشناسی ارشد علوم و مهندسی جنگل دانشگاه پیام نور علمی کاربردی دانشگاه سراسری ازاد کاردانی جزوه جنگلداری ۱
گرده افشانی و
مادگی نشستند، در صورتی که شرایط محیط مناسب باشد ،رطوبت جذب میکنند و محطویات هر کدام از آنها به صورت لوله گرده از یکی از روزنهای پوسته دانه گرده خارج میشود. هر لوله گرده از طریق بافت مخصوصی که که در خامه وجود دارد به سوی تخمدان نفوذ میکند و خود را به تخمک میرساند. سپس لوله گرده وارد تخمک میشود. ضمن رویش لوله گرده هسته سلول رویشی تحلیل میرود و هسته سلول زایشی به طریق میتوز تقسیم میشود و دو سلول به وجود میآید. هر کدام از این سلولها یک سلول نر یا آنتروزوئید است. پس لوله گردهای که وارد تخمک میشود دارای دو گامت نر است. در داخل کیسه رویانی یکی از آنتروزوئیدها با سلول تخمزا و آنتروزوئید دیگر با سلول دوهسته ای ترکیب میشود. نتیجه این آمیزش به وجود آمدن تخم اصلی) n2( و تخم جزوه جنگلداری ۱ ) n3( است.
پدید آمدن دانه
پس از آمیزش یکسری تغییرات در تخمک صورت میگیرد و طی این تغییرات تخمک به دانه تبدیل میشود. در این فرایند از تخم اصلی رویان دانه و از تخم ضمیمه، آلبومن دانه به وجود میآید. پوستههای تخمک هم در محل سفت به هم میرسند و پس از تغییراتی به پوست دانه تبدیل میشوند.

جنگلداری
پیدایش آلبومن
تخم ضمیمه همراه با تقسیمات تخم اصلی پس از تقسیمات متوالی بافت ویژهای به نام آلبومن را میسازند که در حقیقت همان اندوخته دانه است و بعدها مورد استفاده رویان قرار میگیرد. تشکیل آلبومن به این ترتیب است که هسته تخم ضمیمه پی در پی تقسیم شده و اطراف دیواره کیسه رویانی را اشغال میکند در حالی که بخش میانی کیسه رویانی دارای مقداری سیتوپلسم محتوی مواد غذایی و واکوئل است .جنگلداری هستههای حاصل از تخم ضمیمه به تکثیر خود ادامه داده و تمام حجم کیسه رویانی را اشغال میکنند. لیههای بیرونی آلبومن در بسیاری از گیاهان با ترشح آنزیمهایی تمام خورش داخل تخمک را به مصرف خود رسانده و به این ترتیب خورش در اکثر موارد کامل ا از بین میرود. به طوری که ملحظه میشود تخم ضمیمه از اندوخته کیسه رویانی استفاده میکند و تکثیر مییابد و در اکثر موارد تمام خورش را به مصرف خود میرساند اما خود غذای مناسبی برای رویان است و سرانجام مورد تغذیه رویان قرار میگیرد.
تشکیل میوه
در مدتی که رشد و نمو تخمک در جریان است تغییراتی نیز در بخشهای مختلف تخمدان به وجود میآید و این اندام به میوه تبدیل میشود.
دیواره میوه که از تغییرات دیواره تخمدان حاصل میشود و پیرابر نام دارد شامل سه بخش کم و بیش مشخص برون بر، میان بر و درون بر است که ساختمان آن بر حسب نوع میوه متفاوت است.
برون بر: خارجیترین پوسته میوه است که در هلو کرکدار، در پرتقال ناصاف و در گیلس صاف است.
میان بر: در بیشتر موارد قسمت خوراکی میوه است. میان بر هلو نرم خوراکی و میان بر پرتقال سفید کاغذی است که همراه با برون بر به عنوان پوست پرتقال کنده میشود.
درون بر: این قسمت دانه را در بر میگیرد. درون بر گردو و جزوه جنگلداری 2 چوبی جزوه جنگلداری ۱ در حالی که درون بر پرتقال به صورت قاچهای آبدار در آمده و خوراکی است.
اقسام میوه
میوهها را از روی ساختمان فرابر آنها به دو دسته تقسیم میکنند:
1- میوههای آبدار: در این نوع میوه میان بر و درون بر معمو لا آب و مواد اندوختهای ذخیره میکنند مانند هلو که میانبر آبدار و پرتقال که درونبر آبدار دارد .میوههای آبدار دو نوعند:
• سته : درون بر نازک دارد که کامل ا به پوست دانه چسبیده است مانند انگور
بخش اسفنجی سفیدرنگ زیر پوست انار میان بر است .پوستههای نازک سفیدرنگی که دانههای انار را میپوشانند درون بر میوه است. وسط میوه که دوباره اسفنجی است جفت است و دانههای انار آبدار و گوشتی شده و بخش خوراکی انار است.
• سته کدویی Pepo: در تیره کدو دیده میشود. برون بر سخت و ضخیم دارند. در این میوهها مزوکارپ و آندوکارپ قابل تشخیص نیستند.
• سته پرتقالی Hesperidium: برون بر چوبی است. میان بر بخش سفید اسفنجی زیر جنگلداری میوه است که به عنوان پوست میوه جدا میشود. پوستههای هر پر پرتقال درون بر است. در این میوه برچهها مشخصاند و خانههای تخمدان قابل مشاهدهاند. هر پر پرتقال یک برچه است که داخل آن دانهها قرار دارند.
• شفت : درون بر چوبی و ضخیم شده دارد که درون بر چوبی و دانه را روی هم هسته می گویند که میانبر بخش خوراکی میوه را تشکیل میدهد مثل هلو
• نوعی از شفت میوه Pome است که در ازگیل، زالزالک، سیب و گلبی دیده میشود. قاعده گلبرگ و پرچم که به هم متصل شده و لولهای را در گل ایجاد میکردند بخش گوشتی میوه سیب را تشکیل میدهند )نوعی میوه کاذب.( دانهها درون حفرهای قرار گرفتهاند که حالت غضروفی دارد و در حقیقت همان درون بر است. البته درون بر در زالزالک چوبی است.

خلاصه جنگلداری
2- میوه خشک: عموم اا فرابر خشک دارند و دانه آنها به مصرف تغذیه میرسد که دو نوع هستند:
الف( ناشکوفا: به شکلهای زیر است:
• گندمه : فرابر نازک داشته دارد که به دانه چسبیده است و فرابر قابل جدا کردن از دانه نیست مثل گندم
• فندقه یا کافشه59: فرابر میوه جزوه جنگلداری ۱ و چوبی شده است که از دانه به راحتی جدا میشود مانند
• سامار یا فندقه بالدار60میوههای فندقهای هستند که تک بذری و دارای بال هستند و در افرا و زبان گنجشک دیده میشود.
• فندق61: میوههای درشتتر از فندقه هستند که فرابر آنها بسیار سخت و چوبی شده مثل فندق و بلوط .معمول ا تک بذری هستند اما به ندرت دوبذری هم در آنها دیده میشود. این میوهها پیاله دار هستند چون میوه درون یک پیاله چوبی حاصل از رشد گریبان قرار گرفته است. پیاله میتواند برگی مثل فندق یا فلسی مثل بلوط باشد.
• شیزوکارپ : میوههای فندقهای هستند که چند فندقه با هم درون یک گل به وجود میآیند که وقتی میرسند از هم جدا میشوند. مثل تیره شمعدانی و رازیانه
• اوتریکل میوهای کوچک و دارای پوست شفاف است که در تیره اسفناج و گیاه عدسک آبی دیده میشود. این میوه پوسته نازکی دارد که بذر داخل آن دیده میشود.
ب( شکوفا: این نوع میوه خشک پس از رسیدن شکفته میشود و دانهها به صورتهای گوناگون بیرون میریزند که انواع مختلفی دارد:
• برگه یا فولیکول : میوه شکوفای یک برچه که با یک شکاف طولی در محل اتصال دو لبه برچه باز میشود مانند زبان در قفا
• نیام یا لگوم65: میوه شکوفای یک برچهای که با دو شکاف باز میشود مانند نخود، لوبیا و باقل.
• خورجین و خورجینک میوههایی شبیه نیام ولی با طول میوه کوچک باشد. خورجین میوه دوبرچه ای است که مخصوص تیره شب بو هستند. یک دیواره کاذب این دو برچه را به دو قسمت تقسیم میکند. در کل میوه شکاف میخورد و دو جنگلداری از روی دم میوه می افتد و روی دم میوه فقط همان دیواره کاذب باقی میماند و دانهها نیز کم کم از روی دیواره کاذب خواهند ریخت. کیسه کشیش دارای میوه خورجینک واژقلبی است.
• کپسول : میوه شکوفایی که از اجتماع چند برچه به وجود آمده است مانند خشخاش و پامچال
کپسول به طرق مختلف شکوفا میشود: 1- در حالت اول که برچه گشا Septicidal نامیده میشود سه شکاف در بین برچهها ایجاد میشود مثل گل حسرت 2- حالت دوم میان برچه گشا Loculicidal نامیده میشود سه شکاف در میان هر سه برچه ایجاد میشود مثل اسپند و لله و 3- برچه به صورت عرضی و با درپوش شکوفا میشود که نام آن مجری Circumscissil است مثل خرفه و تاج خروس و 4- حالت Poricidal است که قسمت بالی کپسول از کپسول فاصله گرفته و یکسری منفذ روی کپسول ایجاد میشود مثل خشخاش و گل میمون
میوه ساده، مجتمع و مرکب: میوهای که از یک گل و یک مادگی به وجود آمده است میوه ساده است مانند هلو و پرتقال. اگر میوه از چند مادگی یک گل به وجود آمده باشد مجتمع است مثل تمشک که هر مادگی تبدیل به یک جزوه جنگلداری ۱ میشود که تمشک مجموعه شفتچه های گوشتی خوراکی است. یا میوه توت فرنگی که هر مادگی تبدیل به یک فندقه میشود دانههای ریز روی میوه توت فرنگی همین میوههای
فندقه هستند. بخش گوشتی توت فرنگی از رشد نهنج به وجود آمده و در واقع نوعی میوه کاذب نیز محسوب میشود. میوهای که از چندین گل کنار هم به وجود آمده باشد میوه مرکب است مانند توت که بخش گوشتی و خوراکی میوه از رشد گلپوش حاصل شده است اما میوه اصلی میوه فندقه است که همان دانههای ریزی است که درون بخش گوشتی قرار گرفته است. در حقیقت گل آذین شاتون میوه توت را به وجود میآورد.
میوه کاذب: در برخی گیاهان آنچه که میوه نامیده میشود تخمدان رشد یافته نیست بلکه جنگلداری اندامهای گل است که بزرگ، آبدار و پراندوخته میشود که به انها میوههای کاذب می گویند مانند توت، بادام هندی، آناناس و…
پارتنوکارپی: تشکیل میوه بدون عمل لقاح است که در حالت عمومی تولید گیاهان بی دانه میکند یا ممکن است بدون لقاح تولید دانه کند
)بکرزایی(. دلیل پارتنوکارپی موارد زیر است:
1- عدم لقاح
دلیل عدم لقاح میتواند موارد زیر باشد:
• دانه گرده نمیتواند به کلله برسد یا رویش دانه گرده روی کلله صورت نمیگیرد.
• عدم قابلیت رویش دانه گرده
• ناجور بودن دانه گرده و مادگی
2- تحریک مادگی به وسیله محرکی غیر از دانه گرده تلقیح کننده
مشخص شده که بدن جزوه جنگلداری ۱ و برخی حشرات حاوی مقدار زیادی هورمون است که موجب تحریک مادگی و در نتیجه میوه پارتنوکارپ میشود.
دانه
دانه تخمک رسیده حاوی رویان و غالب اا بافتهای مغذیان )جنگلداری ، پریسپرم( است. آندوسپرم یک بافت تریپلوئید است که از لقاح بین دو سلول گامتوفیت ماده) هستههای قطبی( و یک هسته آنتروزوئید به وجود میآید. آندوسپرم بافت تخصص یافتهای در گیاهان گلدار است که غذای لزم برای رشد رویان و در برخی موارد گیاه نورسته را فراهم میکند. آندوسپرم ممکن است قبل از رسیدن رویان کامل ا جذب لپهها شود مثل گردو و حبوبات. در این دانهها که فاقد آلبومن هستند لپهها نقش آلبومن را در گیاه نورسته به عهده دارند .دانههای غلت مثل گندم و برنج ذرت و خرما از جمله دانههای رسیده دارای آندوسپرم هستند. آندوسپرم ذرت بخش اصلی پف فیل و آندوسپرم نارگیل شیره و گوشت نارگیل است. پریسپرم بافت مغذی دیپلوئید است.
هر دانه دارای یک پوست است که از نمو پوستههای تخمک جزوه جنگلداری ۱ میشود و دانهها اندازه و اشکال مختلف دارند. رویان بخش اصلی دانه است که از یک محور روی لپه که پس از رشد انشعابات هوایی را به وجود میآورد، یک ریشه چه Radicle که ریشه اولیه و معمول ا سیستم ریشهای را به وجود میآورد. یک محور زیر لپه وجود دارد که بخش رابط بین محور روی لپه و ریشه چه است. و یک تا دو لپه یا برگهای جوانهای وجود دارد. دانه دارای محلی است که محل اتصال دانه به پایک دانه است و ناف یا Hilum نامیده میشود.
FA، پروفسور جان اینس به پایان رسید. با فرمت آنلاین نوآورانه، هماهنگ شده توسط دانشگاه بریتیش کلمبیا، که توسط بسیاری از شرکت کنندگان به عنوان راهی برای برگزاری نشست در آینده مورد استقبال قرار گرفت، CFC بیش از 420 نماینده (34 درصد از آنها دانشجو) از 50 کشور جهان را گرد هم آورد. 17 منطقه زمانی
همه جلسات ضبط شد (ابتدا CFC دیگر) و تا 31 ژانویه 2022 در وب سایت CFC به نشانی cfc2021.ubc.ca در دسترس خواهد بود.
نکات برجسته CFC شامل:
10 سخنران اصلی، 5 سخنران برجسته برای مراسم افتتاحیه و اختتامیه
2 جلسه ویژه با 11 سخنران دعوت شده
180 ارائه دهنده (ارائه شفاهی و پوستری)
چالش 3 دقیقه ای گفتگو برای دانش آموزان: 1 اسلاید، هر کدام : : !
– () : () ، : – ( ) / – ( )
: ً ().
: : : (); : ()
فهرست مطالب