جزوه رنگی و تایپ شده پرستاری و بهداشت محیط
مارشا استنهوپ آقای ابوبکر جعفرنژاد علی منصوری دانشگاه سراسری علوم پزشکی پیام نور علمی کاربردی کاردانی میمنت حسینی پیام
: : : :: دندان ها میباشد.فسفر بیشتر به صورت فسفات در خون است.هورمون های رشد و استروئیدی و پاراتیروئید بر غلظت فسفر تاثیر گذار میباشند .دفع آن عمدتا از طریق مدفوع جزوه پرستاری و بهداشت محیط .کمبود آن بیشتر بهصورت راشیتیسم هیپوفسفاتمیک و کتواسیدوز دیابتی میباشد.دریافت بیش از حد آن باعث کاهش کلسیم کاهش تراکم استخوان افزایش فسفر سرم میشود.
ید: عظیم ترین منبع ید دریاست. مقدار کمی ید در غدد بزاقی تجمع یافته و بقیه در اشک و چشم ومایع عرق است.دفع آن به صورت ادرار و مقدار کمی مدفوع است.تنها محل ذخیره ید در غدهتیروئید است.کمبود آن باعث افزایش مرگ و میرجنین و نوزاد؛ گواتر؛عقب ماندگی ذهنی برگشت ناپذیر؛عوارض تولید مثلی و بارداری میشود.گواتر واضح ترین کمبود ید میباشد.مصرف بیش از حد ید باعث کاهش تولید هورمون تیروئیدبیماری خود ایمنی تیروئید وخطر سرطان تیروئید میشود.
منابع مواد
آهن : جگر گوسفندو گوشت قرمز،حبوبات و اسفناج کلسیم : ریشه ها،مغز ها،حبوبات،لبنیات،سبزیجات با برگ سبز
فسفر : گوشت سفید وقرمز،شیر و ماست،تخم مر،غلات منیزیم : غلات کامل،حبوبات،مغزهافسبزیجات با برگ سبز
روی : گوشت قرمزو سفید،غذاهای دریایی،تخم مرغ،لبنیات و مغزها منگنز : غلات کامل ،حبوبات،مغزها،چای
کرومیوم : دانه هاو غلات کامل،میوه ها وسبزی ها سلنیوم : گوشت های ارگانی و غذاهای دریایی،غلات
مس : صدف،حبوبات،آجیل،گوشت های احشایی،سبوس،میوه های خشک ید : غذاهای دریایی
فصل پنجم: بهداشت مواد غذایی
پرستاری و بهداشت محیط
نگه داری روغن:
– 1 بهتر است انواع روغن های مایع مصرف کنید.
2 – از حرارت زیاد روغن ها بدلیل ایجاد ترکیبات شیمیایی نامطلوب که این ترکیبات باعث کدر شدن، بد بو و غلیظ شدن روغن و دود کردن آنها می شود خودداری کنید.
– 3 برای سرخ کردن از روغن مایع مخصوص سرخ کردن استفاده کنید. روغن را با شعله کم حرارت دهید.
4 – ظرف نگه داری روغن باید سالم و غیر قابل نفوذ به نور، حرارت و هوا باشد. نگه داری روغن مایع در ظروف شفاف و در پشت شیشه فروشگاه صحیح نیست و موجب تسریع فساد روغن میگردد.
5 – روغن ها را باید در محلی خشک و خنک نگه داری کرد. بدلیل غیر اشباع بودن جزوه پرستاری و بهداشت محیط چرب در روغن مایع و میل ترکیبی آنها با اکسیژن ، روغن های مایع خیلی سریع تر از روغن های جامد اسید شده و طعمشان تند می شود.
6 – برای جلوگیری از تماس هوا با روغن در زمان نگه داری ، باید از آسیب دیدن حلبهای روغن، در زمان نگه داری و حمل و نقل جلوگیری نمود.
7 – نور و ظروف فلزی ، مانند ظروف آهنی و مسی باعث تسریع در اکسیداسیدن و فساد روغن می شوند.
8 – مواد لبنی چرب و گوشت پر چربی بدلیل دارا بودن اسید های چرب اشباع موجب افزایش کلسترول خون و بروز بیماریهای قلبی و عروقی می شوند. بنابراین مصرف این مواد را حتی الامکان محدود کنید.
9 – روغن ماهی به دلیل دارا بودن اسید های چرب امگا 3 و روغن زیتون بدلیل اینکه فاقد کلسترول است و اسیدهای چرب غیر اشباع بالایی دارد به روغن حیوانی یا جامد نباتی ارجحیت دارد.
1 – در هنگام خرید به مشخصات جزوه پرستاری و بهداشت محیط برچسب توجه کنید. نام و نوع فرآورده، نام و آدرس شرکت سازنده، شماره پروانه ساخت و پروانه وزارت بهداشت. شرایط نگه داری و مشخصات تغذیه ای و تاریخ تولید و انقضاء باید درج شده باشد.
توصیه هایی در زمینه مصرف نمک
1 – از نمک های تصفیه شده و دارای مهر استاندارد استفاده کنید.
2 – نمک مورد مصرف را در ظروف سر بسته خشک و تمییز نگه داری کنید.
3 – نمک را کم مصرف کنید ولی همان مقدار کم ، نمک ید دار باشد.
4 – مقدار متوسط استاندارد مصرف نمک برای هر فرد 5 گرم در روز می باشد که این مقدار برای زنان باردار 2-3 گرم توصیه می گردد.
5 -نمک را در محیط خشک و دور از نور نگهداری کنید و حتماً از نمک یددار و بسته بندی شده استفاده کنید.
– 6 بهتر است بیشتر از گوشتهای سفید مانند مرغ و ماهی به جای گوشت قرمز استفاده کنید.
– 7 بهتر است گوشت را قبل از خرد کردن شسته ، سپس خرد نمائیم. برای منجمد کردن گوشت بعد از خرد کردن آنها را به اندازه مصرف هر وعده در کیسه های پلاستیکی تمییز قرار داده و برای انجماد در یخچال قرار دهیم. در موقع تهیه غذااگر لزومی برای سرخ کردن نبود باید بدون ذوب شدن یخ اقدام به پختن نمود.
-8 از نمک سود کردن و دودی کردن گوشت های قرمز بدلیل ایجاد خاصیت سرطان زایی پرهیز کنید.
– 9 قبل و بعد از مصرف غذا هایی که حاوی آهن هستند ( گوشت، عدس،…) از مصرف چای و قهوه پرهیز کنید. – 10 باید مواد خام را از پخته شده و آماده به منظور جلوگیری از آلودگی ثانویه جدا نگه داشت.
علائم گوشت سالم:
گوشت قرمز نباید بوی نامطبوع داشته باشد/ سطح گوشت نباید لزج باشد/ رنگ جزوه پرستاری و بهداشت محیط باید قرمز باشد
علائم گوشت مرغ سالم:
گوشت مرغ تازه رنگ و بوی طبیعی داشته و پوست آن/ عاری از چروکیدگی است./ گوشت مرغ فاسد تیره و پر خون یا کبود است/ از مصرف مرغ هایی که دچار لاغری مفرط هستند بپرهیزید.
انواع مغزها:
– 1 بهتر است مغز ها ( گردو ، فندق، بادام، پسته) را خام بخورید اگر نوع بو داده آنرا می خورید نمک آن زیاد نباشد. – 2 انواع مغزها، میان وعده های مناسب برای تأمین Pr (پروتئین)، انرژی و سایر مواد مغذی مثل آهن هستند.
– 3 بادام زمینی و غلات را با لکه های قهوه ای به دلیل آلودگی به قارچ آسپیرژیلوس مصرف نکنید.
نگه داری غلات و حبوبات :
– 1 غلات و حبوبات (برنج، نخود، لوبیا و…) را در گونیهای پلاستیکی، نخی و همچنین کیسه های پارچه ای مخصوص نگه داری کنید. – 2 مصرف حبوبات به علت دارا بودن فیبر و پروتئین زیاد توصیه می گردد.
3 -برای کامل کردن پروتئین گروه نان و غلات بهتر است آنها را بصورت مخلوط با حبوبات مصرف کنید مثلاً عدس پلو ، باقلا پلو، عدسی یا نان…
– 4 چون غلات و حبوبات تنفس می کنند و رطوبت و حرارت تولید می کنند در نتیجه تهویه غلات و حبوبات ضروری است.
5 – بهتر است جهت حفظ موادمغذی برنج، آنرا بصورت کته مصرف کنید.
نگه داری و بهداشت تخم مرغ:
– 1 سطح تخم مرغ ها نباید کثیف باشد.
– 2 از مصرف تخم مرغ های شکسته خودداری کنید.
– 3 بدلیل جذب بو بوسیله تخم مرغ ، باید آنرا از مواد غذایی دیگر جدانگه داشت.
– 4 تخم مرغهایی که دارای لکه جزوه پرستاری و بهداشت محیط یا گوشتی هستند نباید مصرف شوند.
– 5 تخم مرغ هایی که زرده و سفیده مخلوط شدند و همچنین تخم مرغ هایی که سفیده آنها تیره است نباید مصرف شوند.
6 – گاهی بر اثر آب پز کردن تخم مرغ می ترکد و آب به داخل آن نفوذ می کند و ممکن است به آسانی پس از مدت کوتاهی فاسد شود برای جلوگیری از ترکیدن تخم مرغ هنگام آب پزکردن بهتر است آنها را در آب سرد قرار داده و بتدریج با افزایش حرارت آب پز نمود و یادر آب مقداری نمک ریخته و بالا رفتن فشار در خارج از تخم مرغ مانع ترکیدن پوسته آن شد.
– 7 جهت نگه داری تخم مرغ در یخچال ابتدا آلودگیهای سطحی را با برس تمییز کرده و قبل از مصرف پوست آنرا شسته و مصرف کنید.
8 – کلسترول زرده تخم مرغ زیاد است بهتر است بزرگسالان در هفته بیشتر از 4 عدد تخم مرغ نخورند.
نگه داری پیاز و سیب زمینی
دانلود رایگان خلاصه کتاب کامل جزوه پرستاری و بهداشت محیط پی دی اف pdf
– 1 در محیط خشک نگه داری شود.
– 2 از تابیدن مستقیم خورشید به این مواد جلوگیری شود.
– 3 باید دقت کرد این مواد یخ نزند . در ضمن نور و گرما و رطوبت زیاد باعث جوانه زدن این مواد می شود. – 4 سیب زمینی را در یخچال قرار ندهید چون نشاسته موجود در آن به قند تبدیل می شود.
– 5 تهویه هوا و خروج CO2 حاصل از تنفس سیب زمینی ضروری است.
بهداشت شیر:
– 1 شیر حیوان بیمار، برای انسان قابل مصرف نیست.
– 2 شیر هایی که غیر بهداشتی بوده و دارای عطر ، بو، طعم نامطبوع می باشند قابلیت مصرف انسانی ندارد.
3 – آغوز یا کلستروم حیوان مصرف انسانی ندارد. آغوز شیر غلیظی است که از پستان بعد از زایمان به مدت چند روز ترشح می شود و تر کیب آن با شیر معمولی متفاوت است طبق ضوابط تا هفت روز بعد از زایمان دام، شیر قابل عرضه برای مصارف انسانی نیست.
– 4 شیر حیوان بد تغذیه شده و خسته به دلیل ترکیبات خاصی که پیدا می کند نمی تواند مصارف انسانی داشته باشد. – 5 شیری که پس از دوشیدن منعقد می شود یا به اصطلاح پنیری می شود قابل مصرف نیست.
6 – شیر های حاوی مواد آنتی سپتیک و آنتی بیوتیک برای مصارف انسانی نا مناسبند به همین دلیل در صورتیکه برای معالجه دامی آنتی بیوتیک به کار رود تا از بین رفتن کامل آثارآن در شیر نباید برای مصرف عرضه شود.
– 7 در مواقعی که ورم پستان گاو و عفونت های مختلف دام در شیر بوجود آید بدلیل جزوه پرستاری و بهداشت محیط میکروارگانیسم های مضر از مصرف شیر پرهیز شود. – 8 شیر های محلی را حدود 10- 15 دقیقه بجوشایند.
9 – شیر پاستوریزه گاو ، گاومیش ، گوسفند، و بز را هنگام مصرف برای نوزادان باید جوشاند و پس از ته نشین شدن مقداری از کلسیم در ته ظرف ( به اصطلاح سبک شدن) و با اضافه کردن مقداری آب جوش آنرا مصرف کرد این عمل باعث تنظیم نسبت کلسیم به فسفر شیر پاستوریزه شده و جذب رقابتی باعث کاهش جذب فسفر نخواهد شد.
عوامل مؤثر در آلودگی شیر:
– 1 پوست دام سطحی وسیع برای جذب مواد خارجی و چسبنده مثل مدفوع، چرک و کثافات طویله است به همین دلیل قبل از دوشیدن شیر، پستان دام با آب ولرم شسته شده و با پارچه تمییز خشک گردد شیر ابتدای پستان دام را دوشیده و پس از بررسی دور بریزید تا بدین مطمئن شوید که:
اولاً دام مبتلا به ورم پستان نیست( شیر دارای لخته نمی باشد)
دانلود رایگان خلاصه پرستاری و بهداشت محیط pdf
دوماً شیری که دوشیده خواهد شد آلودگی میکروبی مجرای پستان دام را ندارد زیرا ابتدای شیر دوشیده شده اکثراً بشدت آلوده بوده و حاوی مقداری نسبتاً بالایی میکروب می باشد (حتی در دام های سالم)
2 – ظروف و وسایل شیر دوشی باید در محل مناسب و به دور از آلودگی و خارج از دسترس حشرات (مگس،سوسک) جوندگان مثل موش نگه داری گردد.
– 3 دستها را قبل از شیر دوشی با آب و صابون شسته و خشک گردد. پوشیدن لباس تمییز ، کوتاه کردن مداوم ناخن توصیه می گردد.
4 – اصطبل باید دارای تهویه مناسب بوده و در ضمن نور گیر باشد.
بهداشت کشک:
1 – در مناطق روستایی برای خشک کردن کشک از نور آفتاب و جریان هوای طبیعی استفاده می کنند چون در معرض گردو غبار قرار می گیرد به انواع میکروب ها آلوده می شود.
2 – توصیه سازمان جهانی بهداشت اینست که مصرف کنندگان، کشک مایع را در یخچال نگه داری کنند و هنگام مصرف آنرا رقیق نموده(به نسبت 50 درصد آب، 50درصد کشک) و حداقل به مدت 5-10 دقیقه در حال بهم زدن بجو شانند و مصرف کنند.
پنیر:
– 1 هرگز پنیر تازه محلی استفاده نکنید.
2 – برای سالم سازی پنیر تازه محلی ، محلول آب نمک ( برای یک لیتر آب 8 قاشق غذا خوری نمک ) تهیه نموده و پنیر تازه را حداقل به مدت 2 ماه در داخل محلول نگه داری کنید.
طریقه ضد عفونی کردن سبزیها و میوه جات:
1 – مرحله اول (پاکسازی)پاک کردن سبزی و شستشوی اولیه با آب سالم
2 – مرحله دوم (انگل زدایی)، اضافه کردن 3-5 قطره جزوه پرستاری و بهداشت محیط ظرفشویی به ازای هر لیتر آب مصرفی و نگه داری سبزیجات به مدت 5 دقیقه در آن.
3 – مرحله سوم ( ضد عفونی): برای ضد عفونی و از بین بردن میکروب ها مقداری نمک را در ظرف 5لیتری آب ریخته و کاملاً حل کنید سپس
سبزی و میوه انگل زدایی شده را به مدت 5 – 10)دقیقه ) در محلول قرار دهید تا میکروب های آن کشته شوند.
4 – مرحله چهارم(شستشوی مجدد)سبزی ضد عفونی شده را مجدداً با آب سالم بشوئید.
آماده سازی سبزیها:
1 – برای خرد کردن سبزیها از تخته پلاستیکی مخصوص خرد کردن استفاده کنید دقت کنید تخته سبزی از تخته گوشت و مرغ جدا باشد.
2 – از کادر تیز برای خرد کردن استفاده کنید
3 – سبزیها را خیلی ریز خرد نکنید.
4 – بلافاصله پس از خرد کردن مصرف کنید.
5 – به مدت طولانی در معرض هوای آزاد قرار ندهید.
6 – هنگام پختن سبزی در ظرف را ببندید تا ویتامین های سبزی از بین نرود.
7 – برای پختن سبزی از آب کم استفاده نمایند.
8 – بهتر است سبزی را بصورت خام مصرف کنید تا ویتامین سبزی از بین نرود.
روش نگه داری سبزی ها برای طولانی مدت:
1 – خشک کردن ، به روش سنتی از جریان هوای معمولی و نور خورشید استفاده می گردد البته بهتر است برای خشک کردن سبزی در تابستان که نور خورشید خیلی شدید است از سایه استفاده شود در غیر اینصورت رنگ سبز محصول از بین خواهد رفت. سبزی خشک را در محل مناسب و دور از رطوبت و دسترس حشرات دهید.
2 – روش انجماد : بهتر است بسته بندی سبزی ضخامت کمتری داشته باشد تا انجماد سریعتر انجام شود. از انجماد هویج و اسفناج بدلیل ایجاد مواد سرطانزا جداً خودداری :
– (ً ) -ً – – :
فهرست مطالب