جزوات تایپ شده اصول و کلیات خدمات بهداشتی
محمدحسین باقیانی مقدم کارشناسی ارشد دکتر شجاعی کاردانی تیمور آقاملایی برای آزمون استخدامی حاتمی رشته های مختلف علوم پزشکی مانند
ً ()
ً ً آن به دست دهد و فعالیتهای سازمان را در لوای استراتژی واحدی هماهنگ سازد.
یکی از دلایل روی آوردن به برنامه ریزی استراتژیک، تحولات و دگرگونیهای محیط امروز سازمانها است . شاید در گذشته تغییرات و تحولات به شتاب و گستردگی امروز نبودند ومدیران می توانستند اهداف آینده را براساس گذشته تنظیم نمایند . اما اکنون تجربه گذشته لزوماً راهنمای مطمئنی برای آینده نیست و مدیران باید با مددگیری از برنامه ریزی استراتژیک، استراتژیهای آینده سازمان را طوری تنظیم کنند که متناسب با موقعیتها و شرایط آینده باشد .
اصول و کلیات خدمات بهداشتی
به طور کلی تغییرات و تحولات تکنولوژیک، اجتماعی و سیاسی، پیچیده شدن محیط جزوه اصول و کلیات خدمات بهداشتی سازمان، ارتباطات گسترده و متعدد سازمان با محیط و وسعت و گستردگی اغلب برنامه ها و طویل المدت بودن آنها، همه زمینه هایی هستند که برنامه ریزی استراتژیک را برای سازمان ضروری و اجتناب ناپذیر ساخته اند .
برنامه ریزی استراتژیک را گروهی، برنامه ریزی آینده ساز قلمداد کرده اند و مدیران را در این نوع برنامه ریزی، نه تنها موظف به آینده نگری بلکه آینده سازی کرده اند.
نکته مهم این که که در عصر حاضر و با گستردگی عملیات درسازمانهای بزرگ امروزی، هیچ راهی کارآمدتر از برنامه ریزی استراتژیک برای پیشبرد اهداف سازمانی موجود نیست و باید کوشید تا با فائق آمدن بر نقاط ضعف این برنامه ریزی که به آن اشاره شد، استفاده حداکثر را از آن بعمل آورد.
برنامه ریزی استراتژیک
برنامه ريزي «استراتژيك» به وسيلة مديران عالي سازمان شامل بالاترين مقام اجرايي، رؤساي كل ، مديران عامل، اعضاي هيأت مديره و نظاير آن، انجام مي شود. اين برنامه ها هدفهاي كلي سازمان و خط مشي ها و «استراتژيهاي» لازم براي رسيدن به هدفها را در برمي گيرند.
اصولاً اين نوع برنامه ريزي ، بلند مدت است و به ارزيابي دقيقي از تواناييها، امكانات و محدوديتهاي سازمان و نيز ارزيابي محيط در حال تغيير (ديناميك) همراه است و در آن، جهت گيري فعاليت هاي مؤسسه براي رسيدن به هدفها مشخص مي شود. اين برنامه ريزي اصولاً با اين موضوع كه «چه كاري بايد انجام شود» سر و كار دارد.
برنامه دراز مدت عبارتست از مجموعه مطالعات در شناخت خصوصيات روند تغييرات و تحولات پديده هاي اقتصادي و اجتماعي بر پايه فروض پيش بيني شده، هر برنامه بلند مدت بين 15 تا 20 سال طرح ريزي مي شود . در برنامه دورنگر تحليل از مسايل استراتژيك كه ممكن است در آينده كشور رخ دهد مورد توجه قرار مي گيرد در برنامه هاي دورنگر انعطاف لازم براي طراحي مجدد استراتژيها وجود دارد.
مزایای برنامه ریزی استراتژیک
قبل از پيش آمدن مشكلات جزوه اصول و کلیات خدمات بهداشتی از وقوع آنها خبر ميدهد.
به علاقمند شدن مديران به سازمان كمك ميكند.
تغييرات را مشخص كرده و شرايط عكسالعمل در برابر تغييرات را فراهم ميكند.
هر نيازي را كه براي تعريف مجدد سازمان ضروري است تعيين ميكند.
براي دستيابي به اهداف از پيش تعيين شده بستر مناسب ايجاد ميكند.
به مديران كمك ميكند كه درك روشنتري از سازمان داشته باشند.
شناخت فرصتهاي بازارهاي آينده را آسانتر ميسازد.
ديدي هدفمند از مسائل مديريت ارائه ميدهد.
قالبي براي بازنگري اجراي برنامه و كنترل فعاليتها ارائه ميدهد.
مزایای برنامه ریزی استراتژیک
به مديران كمك ميكند كه تا در راستاي اهداف تعيين شده تصميمات اساسي را اتخاذ كنند.
به نحو مؤثرتري زمان و منابع را به فرصتهاي تعيين شده تخصيص ميدهد.
هماهنگي در اجراي تاكتيكهايي كه برنامه را به سرانجام ميرسانند بوجود ميآورد.
زمان و منابعي را كه بايد فداي تصحيح تصميمات نادرست و بدون ديد بلندمدت گردند، به حداقل ميرساند.
قالبي براي ارتباط داخلي بين كاركنان به وجود ميآورد.
ترتيبدهي اولويتها را در قالب زماني برنامه فراهم ميآورد.
مزيتي براي سازمان در مقابل رقيبان به دست ميدهد.
مبنايي براي تعيين مسئوليت افراد ارائه داده و به موجب آن افزايش انگيزش را باعث ميشود.
تفكر آيندهنگر را تشويق ميكند.
دانلود رایگان خلاصه کتاب کامل جزوه اصول و کلیات خدمات بهداشتی پی دی اف pdf
براي داشتن يك روش هماهنگ، يكپارچه همراه با اشتياق لازم از سوي افراد سازمان در برخورد با مسائل و فرصتها، انگيزش ايجاد ميكند.
مراحل برنامه ريزي استراتژيك
1- تحليل وضعيت سازمان (ارزيابي بيروني ،ارزيابي دروني )
2- شناسايي مسير استراتژيك (تدوين رسالت ،دورنما ،ارزشها و استراتژيهاي اساسي سازمان )
3- تدوين اهداف
4- تدوين برنامه اجرايي
برنامه ریزی میان مدت(تاکتیکی )
اين برنامه ريزي كه وسيله مديران ارشد صورت مي گيرد، عموماً تحت عنوان برنامه ريزي تاكتيكي شناخته شده است. برنامه ريزي مزبور با «چگونه بايد انجام شود» سر و كار دارد. به عبارت ديگر برنامه ريزي تاكتيكي شامل به كارگيري منابع به منظور دست يابي به بهترين نتايج است. دوره زماني در اين برنامه ريزي معمولاً كوتاه تر از برنامه ريزي «استراتژيكي» است، زيرا در برنامه ريزي تاكتيكي به حصول گام به گام هدفهاي سازماني توجه مي شود. از اين روي، برنامه هاي بلند مدت مديريت عالي به برنامه هاي كوتاه مدت ادارات و واحدها تقسيم مي شوند. به اين ترتيب، مديريت ردة مياني از طريق اين برنامه ريزي منابع موجود را مورد ارزيابي قرار داده و نسب به استفاده موثر و كارآمد از منابع انساني، مالي و غيره تصميم خواهد گرفت.
عبارتست از مجموعه برنامه ها و طرحهايي كه براي مدت جزوه اصول و کلیات خدمات بهداشتی 5 يا 7 سال طرح ريزي مي گردد در اين نوع برنامه ريزي از طرفي امكان پيش بيني ها و برآوردهاي دقيقي را با درجه معقولي از قطعيت و اطمينان فراهم مي آيد و از طرف ديگر زمان كافي براي تجهيز منابع و پيشرفت بسوي تحقق هدفهاي اجراي در نظر گرفته مي شود.
برنامه ريزي اجرايي(برنامه كوتاه مدت)
اين برنامه ريزي از مسئوليتهاي مديران رده هاي پايين سازماني از قبيل سرپرستان، روساي واحدها، و نظاير آن است. برنامه ريزي اجرايي اصولاً به كوتاه مدت نظر داشته و مشخص تر است و نسبت به اين كه چگونه يك كار معين را مي توان به بهترين وجه ممكن انجام داد، تصميم گيري مي كند. برنامه هاي اجرايي غالباً به حوزه هاي عمياتي از قبيل توليد، امور مالي، بازاريابي، امور پرسنلي، و مانند اينها تقسيم مي شوند. به طور مثال، برنامه هاي توليد نيازمند تجزيه و تحليل و تصميم گيري نسبت به ميزان موجودي كالا در انبار (شامل مواد اوليه و كالاهاي ساخته شده)، انعطاف پذيري تسهيلات جاري توليد، چگونگي مقابله با «تكنولوژي» در حال تغيير و نظاير اينهاست.
هدف این نوع برنامه ریزی عبارت است از مجموعه فعاليت ها و برنامه ها و طرحهايي كه بايد در طول يكسال اجرا گردد. در موارد طول اين برنامه از 6 ماه به 2 سال متغير است.
اين نوع برنامه ها بدنبال تدوين برنامه ميان مدت تهيه مي شود تا آن را به اجرا درآورد. اين برنامه به دولت امكان مي دهد تا در برابر محيط و اوضاع متغير اقتصاد جهان واكنش بموقع نشان بدهد. در اين برنامه ابزارهاي پولي و مالي براحتي قابل استفاده است.
مراحل برنامه ريزي «استراتژيك»
1-تعريف و تبيين ماموريتهاي سازمان- ماموريتهاي سازمان را بايد به وضوح معلوم كرد. مأموريت سازمان ممكن است توليد با كيفيت بالا و هزينه كم و يا توليد با كيفيت بالا و با هزينه گزاف به منظور حفظ مرغوبيت كالا و شهرت مؤسسه باشد (مانند ساختن اتومبيل رولزرويس يا اتومبيل مرسدس بنز).
2- تعيين هدفها و مقاصد بلند مدت- اين جزوه اصول و کلیات خدمات بهداشتی بايد با ماموريتهاي سازمان تطابق داشته و ماهيتاً مشخص باشند. به عنوان مثال، هدف بلند مدت ممكن است سوددهي بلندمدت براي انواع محصولاتي باشد كه شركت مي خواهد توليد كند.
3- پيش بيني وضعيت اقتصادي آينده- در اين مورد بايد از تكنيكهاي پيش بيني براي برآورد ميزان رشد شركت و وضعيت آينده سهام آن در بازار استفاده كرد.
4- تهيه و تنظيم برنامه هاي بلند مدت- اين برنامه هاي «استراتژيك» كه گاهي ممكن است دوره آنها ده سال به طول بيانجامد، شامل تعريف و تشريح كليه اقداماتي است كه بايد براي رسيدن به هدفهاي مؤسسه انجام شود.
5- تهيه و تنظيم برنامه هاي كوتاه مدت- در چارچوب برنامه هاي «استراتژيك» ، برنامه هاي كوتاه مدت، مثلاًَ يك ساله، تهيه مي شود تا ضمن فراهم آوردن امكان ارزيابي دوره اي برنامه هاي «استراتژيك» ،بتوان نسبت به اصلاح انحرافات، بموقع اقدام كرد.
تفاوت برنامه ريزي تاكتيكي و استراتژيكي
1-هر اندازه اثر يك برنامه، طولاني تر و دستيابي به آن مشكل تر باشد، بيشتر استراتژيك است تا تاكتيكي. بنابراين برنامه ريزي استراتژيك به اتخاذ تصميماتي مربوط مي شود كه تحقق آنها مشكل تر است. مثلاً برنامه ريزي توليد هفتة آينده يك كارخانه، بيشتر تاكتيكي است تا استراتژيك؛ ولي برنامه ريزي يك كارخانه جديد يا برنامه ريزي يا برنامه ريزي سيستم توزيع، بيشتر استراتژيك است تا تاكتيكي . برنامه ريزي استراتژيك است، گرچه درازي مدت و كوتاهي آن نيز مانند استراتژيك و تاكتيك يك امر نسبي است. اين دو نوع برنامه ريزي ، يعني برنامه ريزي استراتژيك و تاكيتكي ، مكمل يكديگرند و همچون دو طرف يك سكه مي باشند كه مي توان هر طرف را به طور جداگانه مشاهده كرد و درباره آن بحث نمود، اما نمي توان دو طرف را از هم جدا كرد.
دانلود رایگان خلاصه کتاب اصول و کلیات خدمات بهداشتی pdf
تفاوت برنامه ريزي تاكتيكي و استراتژيكي
2- هر اندازه برنامه بيشتر روي فعاليت هاي يك سازمان تاثير داشته باشد، بيشتر استراتژيك است. بدين ترتيب برنامه ريزي استراتژيك از نظر ميدان فعاليت، وسيع است . برنامه ريزي تاكتيكي محدود مي باشد. وسيع و محدود بودن ميدان نيز همچون استراتژيك و تاكتيك مفاهيمي نسبي مي باشند و يك برنامة استراتژيك براي يك بخش، ممكن است براي يك بخش ديگر برنامة تاكتيكي محسوب گردد. مثلاً برنامه ريزي در سطح يك شركت، نسبت به هر نوع برنامه ريزي در سطوح پايين تر آن، يك نوع برنامه ريزي استراتژيك محسوب مي گردد.
تفاوت برنامه ريزي تاكتيكي و استراتژيكي
3- برنامه ريزي تاكتيكي به وسائلي مربوط مي شود كه براي رسيدن به هدفهاي مشخص انتخاب شده اند، همان هدفهايي كه توسط سطوح بالاتر سازمان معين گرديده اند. برنامه ريزي استراتژيك مربوط به فرموله كردن هدفها و انتخاب وسائل براي تحقق آنها است. بنابراين برنامه ريزي استراتژيك ، هم مربوط به نتايج و هم مربوط به وسائل است هر چند نتايج و وسائل نيز نسبي هستند. به عنوان مثال تبليغات يك كالا وسيله اي است براي افزايش فروش، فروش كالا نيز وسيله اي است براي رسيدن به سود و سود نيز وسيله اي است براي رسيدن به نتايج ديگر.
به طور خلاصه برنامه ريزي استراتژيك، برنامه ريزي دراز مدت در سطح موسسه است كه جزوه اصول و کلیات خدمات بهداشتی به نتايج مربوط مي شود. براي به حداكثر رساندن پيشرفت يك موسسه، هم برنامه ريزي استراتژيك و هم برنامه ريزي تاكتيكي مورد نياز مي باشد.
مراحل برنامه ریزی
1- شناخت وضع موجود 2- تدوین رسالت
الف )مسائل جمعيتي الف- تدوین دورنما
ب )عوامل اقتصادي ب-تدوین ، ارزشها
پ) عوامل حقوقي و قانوني ج- تعيين هدف
ت) عوامل فني
ث) عوامل زيست محيطي
ج) عوامل اجتماعي
قدم دوم در برنامه ريزي، تعيين هدف ها براي كل سازمان و سپس براي هر يك از واحدها به جزوه هیدرولیک بهداشت محیط كوتاه مدت ، ميان مدت و بلند مدت مي باشد. زيرا هدفها، نتايج مورد انتظار فعاليت ها را نشان مي دهند و بايد قبل از هر كاري مقصد و هدف روشن و پيش بيني شود. بديهي است كه محدوديت منابع، امكان تامين همة هدفها را مقدور نمي سازد.حال اين سوال پيش مي آيد كه چگونه از بين هدفهاي اصلي (برنامه)، هدف هاي كلي (طرح)، هدفهاي فرعي (پروژه) و هدفهاي بسيار فرعي (كالا يا خدمات) را به ترتيب اولويت و اهميت تعيين نمايد (سلسله مراتب هدف ها).
هدف ها، نتايج يا حالت هايي از آينده هستند كه وصول به آن مورد نظر مي باشد و هيچ برنامه اي بدون داشتن هدف، معني ندارد و بدون آن امكان هماهنگي و وحدت عمل در انجام آن، پيدا نمي شود.
تعيين هدف
هدف هاي سازمان نتايج و حالات مطلوب و مورد جزوه اصول و کلیات خدمات بهداشتی است كه مجموعه مي () ً ً «» () «» «» «» «» ، «» ، «» «»
فهرست مطالب