دانلود کامل ترین جزوه حقوق کیفری اطفال و نوجوانان

جزوه تایپ شده حقوق کیفری اطفال و نوجوانان

دانلود فایل

علامه طباطبائی استاد: دکتر غلامحسن کوشکی دانشگاه پیام نور و علمی کاربردی دکتر امیر حسن نیاز پور دانشگاه آزاد کاردانی

«» ؟
«» : «» ویژه رسیدگی به جرائم نوجوانان» و «دادگاه نظامی» است رسیدگی میکند. )مواد 21۲، 99۵ و ۵11 ق.آ.د.ک( دادگاه کیفری یک ویژه رسیدگی به جرائم نوجوانان

دانلود رایگان خلاصه کتاب پی دی اف pdf جزوه حقوق کیفری اطفال و نوجوانان کامل

شعبهای از دادگاه کیفری یک میباشد که هر گاه جرائم مشمول صلاحیت دادگاه کیفری یک2 یا دادگاه انقلاب در مواردی که با تعدد قاضی رسیدگی میشود9، توسط افراد بالغ زیر هجده سال تمام شمسی ارتکاب یابد به آن رسیدگی میکند. )ماده 99۵ ق.آ.د.ک( دادسرای ویژه نوجوانان

1- در خصوص سن بلوغ ماده 9۴7 ق.م.ا مقرر میدارد «سن بلوغ در دختران و پسران به ترتیب نه و پانزده سال تمام قمری است»
2- برای دیدن جرائم مشمول صلاحیت دادگاه کیفری یک رجوع شود به ماده 922 ق.آ.د.ک
3- برای دیدن جرائم مشمول صلاحیت دادگاه انقلاب که با تعدد قاضی رسیدگی میشود رجوع شود به ماده 217 و 929 ق.آ.د.ک
شعبهای از دادسرای عمومی و انقلاب میباشد که به سرپرستی یکی از معاونان دادستان و با حضور یک یا چندباز پرس تشکیل میشود و تحقیقات مقدماتی جرائم افراد پانزده تا هجده سال9 )به جز جرائم تعزیری درجههفت و هشت2 و جرائم منافی عفت9 که به طور مستقیم از سوی دادگاه صورت می گیرد( در این دادسرا به عملمیآید.
پلیس ویژه اطفال و نوجوانان
پلیسی است که به منظور حسن اجرای وظایف ضابطان در مورد اطفال و نوجوانان، در نیروی انتظامی تشکیل میشود. وظایف و حدود اختیارات آن به موجب لایحهای است که توسط رئیس قوه قضائیه تهیه میشود. )ماده 99 ق.آ.د.ک(
۲. خلاصهای از قواعد حاکم بر رسیدگی به جرائم اطفال و نوجوانان
در قانون آیین دادرسی کیفری مقررات و قواعد ویژهای برای رسیدگی به جرائم اطفال و افراد کمتر از هجده سال تمام شمسی پیش بینی شده است تحقیقات مقدماتی این جرائم مستقیماً در مراجع قضایی صالح )حسب مورد دادگاه اطفال و نوجوانان، دادگاه کیفری یک ویژه رسیدگی به جرائم نوجوانان و یا دادسرای ویژه نوجوانان به عمل میآید و ضابطان دادگستری حق تحقیقات مقدماتی از طفل یا نوجوان را ندارند و صرفاً در جرائم مشهود۴ مکلفند نسبت به حفظ آلات ،ادوات، آثار، علائم و دلایل جرم اقدام کنند و در صورت دستگیری متهم ،فور ااً وی را به مرجع قضایی صالح تحویل دهند۵؛ )ماده 2۲۵ ق.آ.د.ک( مرجع قضایی مکلف است تحقیقات

1- منظور زیر هجده سال میباشد.
2- برای آشنایی با درجه مجازاتهای جزوه حقوق کیفری اطفال و نوجوانان رجوع شود به ماده 91 ق.م.ا
3- منظور از جرائم منافی عفت در قانون آیین دادرسی کیفری، جرائم جنسی حدی )زنا، لواط تفخیذ، مساحقه، قوادی( و جرائم رابطه نامشروع تعزیری مانند تقبیل و مضاجعه است. )تبصره ماده 926 ق.آ.د.ک(
4- برای آشنایی با جرائم مشهود رجوع شود به ماده ۴۵ ق.آ.د.ک.
5- البته در مواردی که مرجع انجام تحقیقات مقدماتی ،«دادسرای ویژه نوجوانان» میباشد )ماده 2۲۵( بازپرس میتواند در صورتی که پلیس ویژه اطفال و نوجوانان موضوع ماده 99 تشکیل شده باشد انجام پارهای از تحقیقات را به این پلیس ارجاع دهد.
مقدماتی را شروع کرده و در جرائم موضوع مواد 229 و 2۲6 ق.آ.د.ک، نسبت به تشکیل پرونده شخصیت برایطفل یا نوجوان اقدام کند و همچنین در جرائم موضوع ماده ۴9۵ به ولی یا سرپرست قانونی وی اعلام نماید کهبرای او وکیل تعیین نماید اگر ولی یا سرپرست قانونی طفل یا نوجوان برای وی وکیل تعیین نکند یا وکیلتعیین کند اما وکیل بدون اعلام عذر موجه در مرجع قضایی حاضر نشود مرجع قضایی مکلف است برای وی وکیل تسخیری تعیین نماید.
اصولاً مرجع قضایی نمیتواند در مورد اطفال و نوجوانان، قرار تأمین کیفری صادر نماید و باید آنها را به والدین ،اولیاء، یا سرپرست قانونی، یا در صورت فقدان یا عدم دسترسی و یا امتناع از پذیرش آنان، به هر شخص حقیقی یا حقوقی که مصلحت بداند، بسپارد و هر گاه حضور طفل یا نوجوان لازم باشد در صورتی که سن وی کمتر از پانزده سال باشد اشخاص مذکور مکلفند وی را در مرجع قضایی حاضر نماید اما اگر به سن پانزده سالگی رسیده باشد شخصاً ملزم به حضور در مرجع قضایی میباشد.
در صورت ضرورت، تنها در مورد متهمان بالای پانزده، امکان صدور قرار کفالت یا وثیقه وجود دارد که در صورت عجز از معرفی کفیل یا ایداع وثیقه و یا در مورد جرائم پیش بینی شده در ماده 297 ق. آ. د. ک، مرجع قضایی میتواند با رعایت ماده 29۲، قرار نگهداری موقت آنان را در کانون اصلاح و تربیت9 صادر نماید که در این صورت، قرار مذکور )قرار نگهداری موقت در کانون اصلاح و تربیت( تابع کلیه آثار و احکام قرار بازداشت موقت میباشد از جمله اینکه، اگر از «دادسرای ویژه نوجوانان»2 صادر شده باشد باید به موافقت دادستان برسد و در صورت مخالفت دادستان با آن، حل اختلاف با دادگاه صالح )حسب مورد دادگاه اطفال و نوجوانان یا دادگاه کیفری یک ویژه رسیدگی به جرائم نوجوانان خواهد بود و اگر از سوی دادگاه صادر شده باشد9 قابل اعتراض در دادگاه تجدیدنظر استان میباشد )مواد 2۴2 و 2۴6 ق.آ.د.ک(

1- مواد ۵2۵ تا ۵27 مطالعه گردد.
2- برای آشنایی با دادسرای ویژه نوجوانان به ماده 2۲۵ رجوع شود.
3- اعم از اینکه در مرحله رسیدگی یا در مرحله تحقیقات مقدماتی در موارد طرح مستقیم پرونده در دادگاه )جرائم تعزیری درجه هفت و هشت و جرائم منافی عفت موضوع مواد 9۴2 و 926( آن را صادر نموده باشد.

جزوه حقوق کیفری

رسیدگی به جرائم اطفال و نوجوانان حسب مورد در «دادگاه اطفال و نوجوانان» یا «دادگاه کیفری یک ویژهرسیدگی به جرائم نوجوانان» به عمل میآید؛ دادگاه کیفری یک ویژه رسیدگی به جرائم نوجوانان دارای یکرئیس و دو مستشار است که با حضور دو عضو نیز رسمیت مییابد و با حضور یک مشاور9 شروع به رسیدگیمیکند. دادگاه اطفال و نوجوانان نیز با حضور یک قاضی و یک مشاور2 تشکیل میشود. حضور مشاور در هنگام رسیدگی، در هر دو دادگاه الزامی است و نظر مشاور، مشورتی است )ماده 21۲ و تبصره دو ماده 99۵( و در صورت مؤنث بودن متهم، مشاور باید زن باشد. )تبصره دو ماده ۴92 ق.آ.د.ک(
البته باید توجه داشت، نظامیان کمتر از هجده سال تمام شمسی در صورتی که مرتکب جرائم مربوط به وظایف خاص نظامی و انتظامی )به جز جرائم در مقام ضابط دادگستری شوند به جرم آنها با رعایت جزوه کلیات حقوق مربوط به رسیدگی به جرائم اطفال و نوجوانان» در دادسرا و دادگاههای نظامی رسیدگی میشود. )مواد ۵11 و ۵17 ق.آ.د.ک(
رسیدگی در دادگاههای مذکور اصولاً با تعیین وقت قبلی و ابلاغ آن )ابلاغ وقت دادرسی( به والدین، اولیاء یا سرپرست قانونی طفل یا نوجوان، وکیل وی )در صورت داشتن وکیل( و دادستان و شاکی صورت میگیرد؛ تبصره یک ماده ۴92 ق. آ. د. ک مقرر میدارد «هرگاه در موقع رسیدگی سن متهم هجده سال و یا بیشتر باشد ،وقت دادرسی به متهم یا وکیل او ابلاغ میشود» و به عبارتی، نیازی به حضور والدین، اولیاء یا سرپرست قانونی متهم در جلسه دادرسی نمیباشد؛ به نظر میرسد منظور از «موقع رسیدگی» در تبصره فوق این است که، بعد از صدور دستور تعیین وقت و قبل از ارسال احضاریه دعوت به جلسه دادرسی، سن متهم از هجده سال بیشتر شود

1- اگرچه در تبصره دو ماده 99۵ و ماده ۴92 از عبارت «مشاوران» استفاده شده است اما با توجه به اینکه قانونگذار در تاریخ 2۴/29/991۴ با اصلاح ماده
21۲، تعداد مشاوران لازم برای حضور در دادگاه اطفال و نوجوانان را از دو مشاور به یک مشاور کاهش داده است و ماده ۴22 مقرر نموده: «در مواردی که دادگاه کیفری یک حسب مقررات این قانون صلاحیت رسیدگی به جرائم موضوع صلاحیت دادگاه اطفال و نوجوانان را دارد، رعایت مقررات مربوط به رسیدگی به جرائم اطفال و نوجوانان الزامی است» لذا دادگاه کیفری یک ویژه رسیدگی به جرائم نوجوانان نیز با حضور یک مشاور تشکیل میشود.
2- برای دیدن شرایط قضات دادگاه اطفال و نوجوانان و دادسرای ویژه نوجوانان و شرایط مشاور به مواد ۴21 و ۴92 مراجعه شود.
به عنوان مثال قاضی دادگاه هفدهم دستور تعیین وقت و دعوت از طرفین را میدهد و مسئول دفتر نوزدهمقصد ارسال احضاریه دعوت به جلسه دادرسی را دارد حال اگر سن متهم در این زمان نوزدهم( هجده سال و یابیشتر باشد مسئول دفتر باید احضاریه را برای متهم یا وکیل او ارسال نماید و إلا همان طوری که در ادامهتوضیح داده خواهد شد اگر زمانی که دفتر شعبه پرونده را برای صدور دستور تعیین وقت نزد قاضی میفرستد سن مرتکب از هجده سال تمام شمسی تجاوز نموده باشد قاضی باید با صدور قرار عدم صلاحیت پرونده را به دادگاه کیفری صالح بفرستد .
در موارد ذیل دادگاه میتواند بدون تعیین وقت، رسیدگی و اتخاذ تصمیم نماید:
الف( در جرائم تعزیری درجه شش و هفت و هشت )با هر مجازاتی(، هرگاه متهم و والدین یا سرپرست قانونی او و همچنین در صورت داشتن وکیل، وکیل او حاضر باشند و درخواست رسیدگی نمایند و موجبات رسیدگی نیز فراهم باشد
ب( در جرائم تعزیری درجه پنج تا یک که مجازات قانونی آنها غیر از حبس باشد و متهم و والدین یا سرپرست قانونی او و همچنین در صورت داشتن وکیل، وکیل او حاضر باشند و درخواست رسیدگی نمایند و موجبات رسیدگی نیز فراهم باشد .
حضور والدین، اولیاء یا سرپرست قانونی طفل یا نوجوان) در موردی که سن وی به هجده سال نرسیده(، وکیل مدافع وی )تحت شرایط ماده ۴9۵(، اشخاصی که نظر آنان در تحقیقات مقدماتی جلب شده، شهود، مطلعان و مددکار اجتماعی سازمان بهزیستی در جلسه دادرسی الزامی جزوه حقوق کیفری اطفال و نوجوانان )ماده ۴99 ق.آ.د.ک( اما برای عدم حضور آنها ضمانت اجرای صریحی پیش بینی نشده است و باید از سایر مواد قانونی ضمانت اجرای آن را استخراج نمود که میتوان گفت در مورد وکیل مدافع، دادگاه او را عزل میکند و وکیل تسخیری برای متهم تعیین مینماید و اگر وکیلی که حاضر نشده وکیل تسخیری بوده باشد دادگاه ضمن عزل او، وکیل تسخیری دیگری تعیین مینماید9 )مستفاد از ماده 9۴۲ ق.آ.د.ک( در مورد مددکار اجتماعی سازمان بهزیستی، دادگاه دستور جلب او راصادر میکند )مستفاد از ماده 969 ق.آ.د.ک( و در مورد اشخاصی که نظر آنان در تحقیقات مقدماتی جلب شده ،شهود و مطلعان نیز، دادگاه میتواند تحت شرایطی دستور جلب آنها را صادر نماید. )مستفاد از مواد 922، 929 ق.آ.د.ک( اما برای عدم حضور والدین، اولیاء یا سرپرست قانونی طفل یا نوجوان در دادگاه، ضمانت اجرایی وجود ندارد .

اطفال و نوجوانان

در صورتی که متهم طفل باشد یعنی به سن بلوغ شرعی نرسیده باشد هر گاه مصلحت وی اقتضاء کند ممکن است تمام یا قسمتی از دادرسی در غیاب او به عمل آید ولی رأی دادگاه در هر صورت حضوری محسوب میشود. )ماده ۴9۴ ق.آ.د.ک( همچنین در هنگام رسیدگی به دعوای ضرر و زیان، حضور طفل لازم نیست مگر در صورتی که توضیحات وی برای صدور رأی ضروری باشد. )ماده ۴96 ق.آ.د.ک(
محکومیتهای کیفری اطفال و نوجوانان فاقد آثار کیفری است و همچنین مقررات مربوط به تکرار جرم در جرائم اطفال اعمال نمیشود. )مواد 1۵ و 99۲ ق.م.ا مصوب 9912( ۳. تعیین دادگاه صالح برای رسیدگی به جرائم اطفال و نوجوانان
قانون گذار در ماده 92۴ ق.آ.د.ک مقرر میدارد «به کلیه جرائم اطفال و افراد کمتر از هجده سال تمام شمسی در دادگاه اطفال و نوجوانان رسیدگی میشود..» و سپس در چند ماده بعد یعنی در ماده 99۵ میگوید «جرائم مشمول صلاحیت دادگاه کیفری یک و همچنین انقلاب در مواردی که با تعدد قاضی رسیدگی میشود اگر توسط افراد بالغ زیر هجده سال تمام شمسی ارتکاب یابد در دادگاه کیفری یک ویژه رسیدگی به جرائم نوجوانان رسیدگی و متهم از کلیه امتیازاتی که در دادگاه اطفال و نوجوانان اعمال میشود، بهره مند میگردد»

1- علاوه بر ماده ۴99، از آن قسمت از ماده ۴9۵ که مقرر نموده است «در صورت … عدم حضور وکیل بدون اعلام عذر موجه در مرجع قضایی برای متهم وکیل تعیین میشود» معلوم میشود که حضور وکیل در مرجع قضایی )اعم از دادگاه و دادسرا( برای رسیدگی به جرائم موضوع ماده ۴9۵ الزامی بوده و عدم حضور وکیل مانع از رسیدگی میباشد.
همچنین تبصره دو ماده 92۴ مقرر جزوه حقوق کیفری اطفال و نوجوانان است: «… چنانچه قبل از شروع به رسیدگی سن متهم از هجده سالتمام تجاوز کند، رسیدگی به اتهام وی حسب مورد در دادگاه کیفری صالح صورت میگیرد. در این صورت متهماز کلیه امتیازاتی که در دادگاه اطفال و نوجوانان اعمال میشود، بهره مند میگردد»
ماده ۵11 ق.آ.د.ک نیز اعلام میدارد «به جرائم نظامیان کمتر از هجده سال تمام شمسی که در صلاحیت سازمان قضائی است با رعایت مقررات مربوط به رسیدگی به جرائم اطفال و نوجوانان در دادسرا و دادگاههای نظامی رسیدگی میشود»
بنابراین، همان طور که ملاحظه میشود، رسیدگی به جرائم اطفال و نوجوانان )افراد کمتر از هجده سال( در صلاحیت دادگاه اطفال و نوجوانان میباشد مگر اینکه:
الف( جرم ارتکابی از جرائم مشمول صلاحیت دادگاه کیفری یک )ماده 922( یا دادگاه انقلاب در موارد تعدد قاضی باشد و مرتکب نیز بالغ باشد که در این صورت رسیدگی به آن در صلاحیت دادگاه کیفری یک ویژه رسیدگی به جرائم نوجوانان میباشد.
ب( مرتکب نظامی باشد و جرم ارتکابی نیز از جرائم مربوط به وظایف خاص نظامی و انتظامی )به جز جرائم در مقام ضابط دادگستری باشد که در این صورت، به اتهام وی در دادگاههای نظامی رسیدگی میشود. )مواد ۵11 و ۵17 ق.آ.د.ک(
ج( قبل از شروع به رسیدگی سن مرتکب از هجده سال تجاوز نموده باشد که در این صورت، مطابق تبصره دو ماده 92۴ رسیدگی به اتهام وی حسب مورد در دادگاه کیفری صالح انجام میگیرد به عنوان مثال، اگر پسری 99 ساله مرتکب یکی از جرائم مربوط به مواد مخدر شود اما جرم وی چند سال بعد کشف شود به طوری که قبل از شروع به رسیدگی سن او از هجده سال تمام شمسی تجاوز نماید دیگر دادگاه اطفال و نوجوانان نمیتواند به این جرم رسیدگی نماید و باید در دادگاه انقلاب به آن رسیدگی شود البته متهم از کلیه امتیازاتی که در دادگاه اطفال و نوجوانان اعمال میشود، بهره مند میگردد. )تبصره دو ماده 92۴(
شروع به رسیدگی را باید زمانی دانست که دادگاه اقدام به تعیین وقت و دعوت از طرفین مینماید )مستفاد ازمواد 9۴2 و 9۴9 ق.آ.د.ک( بنابراین، قاضی شعبه باید ابتدا صلاحیت خود را بررسی نماید و اگر صالح به رسیدگی بود و مورد را نیز از موارد منع یا موقوفی تعقیب ندانست دستور تعیین وقت و دعوت از طرفین را بدهد ولی اگر سن مرتکب از هجده سال تجاوز نموده بود با صدور قرار عدم صلاحیت پرونده را به مرجع صالح میفرستد؛ )ماده 9۴9 ق.آ.د.ک( در مواردی که پرونده به طور مستقیم در دادگاه اطفال و نوجوانان مطرح میشود، دادگاه پس از انجام تحقیقات مقدماتی ابتدا صلاحیت خود را بررسی میکند در صورتی که صالح به رسیدگی بود و مورد را نیز از موارد منع یا موقوفی تعقیب ندانست حسب مورد )با توجه به بند «ب» ماده 9۴2( با تشکیل جلسه رسمی اقدام به رسیدگی نموده یا دستور تعیین وقت و دعوت از طرفین را میدهد. )ماده 9۴2 و تبصره 2 ماده ۴92 ق.آ.د.ک(
لازم به ذکر است تا زمانی که دادگاه اطفال و نوجوانان در محلی تشکیل نشده است، به کلیه جرائم داخل در صلاحیت آن، در شعبه )( ؛ )(
» «»
«»