جزوه رنگی و تایپ شده ارگونومی
پیام نور داشت حرفه ای دانشگاه پیام نور دکتر چوبینه علمی کاربردی دانشگاه آزاد کاردانی استاد نائینی کارشناسی ارشد آزمون استخدامی خلاصه
— — (-) – — % % % : % %— — — اي می باشد.
معمولاً تخلخل اولیه در ماسه سنگها اصولا به فرم تخلخل بین دانه اي است و به مچوریتی بافت رسوب وابسته است که عمدتا به توسط فرآیندها و محی طهاي رسوبگذاري و تا حد کمتري توسط مچوریتی ترکیبی کنترل م یشود. بطور کلی با افزایش اندازه دانه، جزوه ارگونومی شدگی رسوب بهتر بوده و اگر آرایش غیر متراکم تر باشد، دانه ها بهتر گرد شده باشند و مقدار رس کاهش یابد، تخلخل افزایش مییابد. ماسه هاي ساحلی و تپه هاي ماسه اي تمیز با آرایش غیر متراکم و جورشدگی خوب م یتوانند تخلخلی بیش از 50 درصد داشته باشند که از نفوذپذیري بالایی نیز برخوردار خواهند بود. برخلاف اغلب ماسه سنگها، رسوبات ریزتر نظیر سلیستون و گل سفید داراي تخلخل مفید بالایی می باشندولیکن نفوذپذیري آنها معمولاً کم است، چون نیروي کاپیلاریته از عبور راحت سیالات در داخل دهانه حفرات کوچک ممانعت م یکند. پس از رسوبگذاري بیشتر ماسه سنگها یک کاهش تدریجی در میزان تخلخل و نفوذپذیري با افزایش عمق را نشان م یدهند. با وجود این، در حال حاضر ترکیب ماسه، فاکتور مهمی در تکامل تخلخل است.
فرآیندهاي موثر در کاهش تخلخل
فشردگی و سیمانی شدن دو فرآیند اصلی دیاژنتیکی در کاهش تخلخل هستند. فشردگی از چند متري زیر سطح رسوب به وقوع م یپیوندد و به آرایش نزدیکتر دانه ها و عاقبت و در عاقبت در اعماق صدها تا هزاران متري به انحلال فشاري و نفوذ در هم دانه ها م یشود .
دان ههاي لیتیک مخصوصا به توسط روباره ، مستعد تغییر شکل و خوردگی هستند، با این وجود سیمانی شدن فرآیند اصلی در کاهش تخلخل در ماسه سنگهاست .سیلیس ، کلسیت ورس همگی م یتوانند به عنوان سیمان ت هنشین شوند، حفرات را پوشانده و پر کنند و هم تخلخل و هم نفوذپذیري را کاهش دهند.
ارگونومی
بیشتر ذخایر نفتی غیر کربناته در ماسه سنگهایی که فقط تا حدودي سیمانی شده اند وجود دارد. بنابراین بیشتر تخلخل رسوبگذاري آنها باقیمانده است. ماسه سنگهایی که از نظر ترکیبی کمتر بالغ هستند، بر اثر جانشینی رس و زئولیت در دان ههاي ناپایدار ، کاهش بیشتري از تخلخل را نشان م یدهند. تشکیل این کانیها اغلب در ارتباط با واکنش هاي هیدراسیون و فلدسپات است که بر اثر آن کانیهاي جدید حجم بشتري را نسبت به دانه هاي اصلی اشغال کرده و بنابراین حفرات بیشتري را نیز پر م یکنند .
تخلخل ثانویه در ماسه سنگها
تخلخل ثانویه در طی دیاژنز در اثر انحلال و دولومیتی شدن و از طریق حرکات تکتونیکی که تولید شکستگی در سنگ می کند ،تشکیل م یشود. تخلخل ثانویه را م یتوان به توسط ویژگیهاي زیر تشخیص داد که عبارتند از:
• انحلال بخشی از دانه ها
• رس هاي حاشی هاي حل نشده اطراف دانه هاي قبلی
• حفرات بزرگ ، یعنی حفرات بزرگتر از نظر اندازه و شکل دانهها
دان ههایی که معمولا انحلال حاصل م یکنند شامل فلدسپاتها ، جزوه ارگونومی مافیکی، دانه هاي با منشا مکانیکی و کربناته بوده و سیمانها شاملکربناتها، زئولیت ، رس و همچنین ممکن است سولفات باشد.
دانلود رایگان جزوه ارگونومی خلاصه کتاب پی دی اف pdf کامل
تخلخل در ماسه هاي حاوي نفت
تخلخل لازم براي ذخایر نفتی خوب 20 تا 30 درصد است. هر چند سیمانهاي رسی در بیشتر افق ها تخلخل را کاهش داده است.
ماسههاي حاوي نفت برنت ژوراسیک در شمال دریاي شمال داراي تخلخل هایی هستند که مقدار زیادي توسط محیط رسوبگذاري کنترل شده ، ولیکن تخلخل ثانویه نیز حائز اهمیت است. بسیاري از مطالعات انجام شده ، در ماسه سنگهاي ترشیاري حاوي نفت در ساحل خلیج مکزیک نشان داده است که کاهش کلی تخلخل با افزایش عمق به مقدار زیادي توسط ترکیب اولیه رسوب کنترل شده است، ولیکن انحلال سیمان در عمق 2 تا 3 کیلومتري تخلخل را افزایش داده و بنابراین در بسیاري از افق ها پتانسیل مخزنی ایجاد شده است.
4-7- 1-3- محیطهاي رسوبی ماسهسنگها
4-7- 1-3- 1- محیطهاي رودخانهاي
محی طهاي رودخانه اي شامل سیستم هاي پیچید هاي از فرسایش ، حمل رسوب و رسوبگذاري می باشد که منجر به تشکیل اشکال سطحی بسیار متنوعی م یشود. در حال حاضر سیستمهاي رودخانه اي از مخروطهاي افکنه تا رودخانه هاي مشبک بریده بریده با پیچش کم تا رودخانه هاي مئاندري در تغییر است. رسوبات آنها از درشت ترین کنگلومراها تا ماسه سنگها و گل سنگها در تغییر است. بطور کلی ماسه سنگهاي رودخانه اي معمولا داراي قاعده مشخص و طبقه بندي مورب با تعدادي لایه بندي مسطح و لامیناسیون مورب می باشند. این ماسه سنگها به صورت عدسی بوده یا اینکه بطور جانبی داراي تداوم بیشتري باشند. ماسه سنگهاي رودخانه اي از نظر بافتی و ترکیبی معمولا ایمچور هستند، هرچند این موضوع به منشا رسوب، آب و هوا و مسافت حمل و نقل بستگی دارد. بطور کلی اندازه دانه رسوب به طرف پایین دست کاهش یافته و جورشدگی بهتر است. بیشتر آنها آرکوز و لیتارنایت هستند، آنهایی که از حرکت مجدد ماسه سنگهاي قدیمی سرچشمه گرفته اند، بیشتر کوارتزي هستند. کنگلومراهاي رودخانه اي بطور تیپیک به صورت عدسی هستند و معمولا داراي طبقه بندي ناقص م یباشند و بیشتر آنها با داشتن هم قطعات برون سازندي و هم قطعات درون سازندي ، پلی میکتیک هستند و داراي فابریک با پبل فراوان م یباشند.
انواع کانالهاي رودخانه اي
مئاندري: کانالهاي ماندري داراي پیچش زیاد و یک کانال منفرد است.
مستقیم: کانالهاي مستقیم ممکن است داراي سدهاي حاشی هاي بوده و در هنگام آبدهی کم داراي خط القعر پیچیده باشند.
بریده بریده: رودخانه هاي بریده بریده داراي پیچش کم هستند و لیکن کانال در هنگام آبدهی بوسیله سدهاي بریده بریده به کانالهاي فرعی تقسیم م یشود.
آناستوموسینگ: رودخانه هاي جزوه ارگونومی داراي چندین کانل اصلی با پوشش کم یا زیاد هستند، که به توسط جزایر آبرفتی دائمی که اغلب داراي پوشش گیاهی هستند، از یکدیگر جدا م یشوند .
فاکتورهاي تعیین کننده نوع رودخانه
فاکتورهاي زیادي که در یک ناحیه وجود دارند، تعیین کننده نوع رودخانه است، که از مهمترین این فاکتورها، اندازه ذرات رسوب و شیب هستند. ضمنا آب و هوا نیز یک عامل تعیین کننده مقدار دبی و تغییرات فصلی است. تغییرات آب و هوایی و حرکات تکتونیکی، نظیر بالا آمدگی ناحیه منشا م یتواند باعث تبدیل یک نوع رودخانه به نوع دیگر شود. چهار رده سیستم رودخانه اي می توان تشخیص داد.
مخروط افکنه ، رودخانه بریده بریده ، رودخانه مئاندري و رودخانه آناستوموسینگ.
رخساره هاي مخروط افکنه
مخروط هاي افکنه بویژه در مناطق نیمه خشک ، که بارانهاي سنگین ، کم یا بطور متناوب وجود دارد، فراوان است، هرچند در مناطق مرطوب نیز وجود دارند .مخروطهاي افکنه پیش دامنه هاي رسوبی هستند که در مجاورت نواحی بالا آمده ، بویژه آنهایی که توسط گسلهامحدود م یشوند، وجود دارند. در مقایسه با سایر رسوبات رودخانهاي رسوبات مخروط هاي افکنه معمولا درشت تر و بیشتر از گراول و ماسه تشکیل شده اند. رسوبات ترکیبها از نظر ترکیبی ایمچورند و معمولا داراي دامنه وسیعی از انواع دانه و پبل هستند، که منعکس کننده زمینشناسی ناحیه منشا است.
مخروط هاي افکنه به صورت تودههاي آواري گو هاي شکلی هستند که معمولا با حوزه هاي گسلی محدود ، نظیر گرابن ها، نیمه گرابن ها و حوزه هاي مجزا همراه هستند. بطور عمودي توالی ممکن است درشت شدن دانه ها و ضخیم شدن طبقات به طرف بالا که نشاندهنده فعالیت پیشروي مخروط ها بر اثر بالا آمدگی نواحی پشت چین خوردگی است ،یا ریز شدن دانه ها و نازك شدن طبقات به طرف بالا که به علت عقب نشینی مخروط است را نشان دهند. طرح جریانهاي قدیم در مخروط هاي افکنه معمولاً به صورت شعاعی است.
رخساره هاي رودخانه بریده بریده
آموزش ارگونومی
کانالهاي رودخانه اي بریده بریده معین و کم عمق هستند و در جایی که رسوبات در اندازه ماسه زیاد باشد، به توسط دون ها پوشیدهم یشوند. سدهاي ماسه اي و تپه هاي بزرگ که رودخانه ها را به کانالهاي کوچکتر تقسیم می کند، در سطح داراي خط الراسهاي مستقیم تا زبانه اي هستند. رسوبات رودخانه بریده بریده عمدتا از رخساره هاي کانالی و سدي با طبقه بندي مورب مسطح و تابولار که در اثر مهاجرت سدودون به طرف پایین دست تشکیل شده اند، درست شده است. فرسایش داخلی و سطوح دوباره فعال شده فراوانند و کانالهاي پر شده ممکن است تا حدودي کاهش اندازه دانه ها به طرف بالا را نشان دهد. در یک مقیاس بزرگ، رودخانه هاي بریده بریده توده هاي ماسه اي چند طبقه با شکل هندسی کشیده تا ورقه اي را تشکیل م یدهند، که به مهاجرت جانبی آنها بستگی دارد. گل سنگهاي بین لای هاي وجود نداشته یا ضخامت زیادي ندارند .جریانهاي قدیم اینها یونی مدال و با پراکندگی کم است. توصی فهاي متعددي از رخساره هاي رودخانه بریده بریده در دورانهاي زمین شناسی وجود دارد. این رخساره ها در ماسه سنگهاي قرمز قدیمی (دونین) و قرمز جدید (تریاس) بریتانیا ، در دونین شرق آمریکاي شمالی و در تریاس شرق جزوه ارگونومی وجود دارد .
رخساره هاي رودخانه مئاندري
رودخانه مئاندري داراي کانال مشخص و زیر محی طهاي در خارج از کانال هستند. خود کانال معمولا در روي کف داراي ساختمانهاییاز نوع دون بزرگ هست و این ساختمانها نیز در بخش تحتانی پوینت بار وجود دارد. حرکت دونها منجر به تشکیل طبقات مورب ترافم یشود. ماسههاي با طبقات مسطح در رژیم جریانی بالا ممکن است در پوینت بار رسوب نماید و در قسمت بالاتر ماسه هاي ریزتر باریپ لهایی که ماسه هاي بالامیناسیون مورب را تشکیل م یدهند و پوشش ها و عدس یهاي تکی فراوان است.
غالبا رودخانه هاي مئاندري راه میانبر را قطع م یکنند. بنابراین حلقه هاي ماندري قطع م یشوند. این حالت باعث تشکیل دریاچ ههاي شاخ گاوي م یشود که تدریجاً با رسوبات دانه ریز پر م یشود .رسوبگذاري رودخانه هاي مئاندري در اثر مهاجرت پوینت بار یک توالی با ریز شدن دانه ها به طرف بالا را تشکیل م یدهد. گاهی اوقات سیلابهاي اصلی ، پوینت بار را هموار جزوه مهندسی فاکتورهای انسانی و سطح با مقیاس بزرگ و زاویه کم ،که تحت عنوان سطح با رشد جانبی یا طبقه بندي مورب اپسیلون نامیده م یشود را تشکیل م یدهد. رسوبات رودخانه مئاندري معمولاً از رسوبات ضخیم دشت سیلابی و ماسه سنگهاي پوینت بار مربوط به کانال خطی تشکیل شده اند.
بر اساس مقدار ماسه موجود در سیستم و میزان یا نرخ پیشروي ، این توده هاي ماسه اي خطی ممکن است به یکدیگر متصل شوند. رسوبات دشت سیلابی به عنوان یک سد نفوذپذیري عمل کرده و ممکن است توده هاي ماسه اي را که داراي پتانسیل مخزنی هستند، از یکدیگر جدا کند. رسوبات رودخانه هاي مئاندري بطور تیپیک از تعداد زیادي ماسه سنگهاي ریز شده به طرف بالا، که توسط سیل تهاي دشت سیلابی پوشیده م یشوند، تشکیل شده است.
رخساره هاي رودخانه آناستوموسینگ
این نوع رودخانه قادر نیست بطور جانبی خیلی مهاجرت کند، زیرا جزایر آبرفتی پوشیده از گیاه است. بنابراین رسوبات کانالی روي هم انباشته شده و م یتواند توده هاي ماسه اي ضخیمی را تشکیل دهد. ماسه هاي با طبقه بندي مورب بطور تنگاتنگ با رسوبات دانه ریزتر جزایر آبرفتی همراه هستند، که ممکن است داراي خاك و زغال باشند. رودخانه هاي آناستوموسینگ عهد حاضر در فوت هیل کوههاي راکیکانادا و رسوبات معادل کرتاسه حاوي گاز و نفت، که در جزوه ارگونومی زمین در سسکچوون وجود دارند ،یافت م یشود.
4-7- 1-3- 2- محیطهاي دلتایی
دلتاها محی طهاي پیچید هاي هستند که خصوصیات آنها توسط نوع سیستم رودخانه تامین کننده رسوب ، فرآیندهاي ساحلی و آب و هوا تعیین م یگردند. دلتاها م یتوانند به چندین قسمت تقسیم گردند. دشت دلتایی یا بالاي دلتا ، به ناحی هاي که در پشت خط ساحلی قرار دارد، اطلاق م یشود و بخش بالاتر دشت دلتا که تحت نفوذ فرآیندهاي رودخانه اي قرار دارد از بخش پایی نتر دلتا که تا حدودي تحت تاثیر فرآیندهاي دریایی و عمدتا طغیانهاي جزر و مدي است قابل تشخیص م یباشد .ماسه ها و ماسه سنگهاي کانال هاي دلتایی و سدهاي دهانه اي بطور تیپیک داراي جورشدگی متوسط تا خوب با دانه بندي گرد شده هستند.
این رسوبات داراي تخلخل و نفوذپذیري اولیه بالایی م یباشند. گ لهاي بخش انتهایی دلتا و گل هاي دشت دلتایی و زغال ها م یتوانند سدهاي نفوذناپذیري را تشکیل دهند. بطور کلی ماسه سنگهاي دلتایی از سنگهاي قسمت زیر پوسته سرچشمه گرفته اند. بنابر این بسیاري از آنها کوارتزي و لیت آرنیتی هستند. انواع زیادي دلتا شناخته شده است و از نظر شکل هندسی توده هاي ماسه اي با یکدیگر اختلاف زیادي دارند. دلتاهاي عصر حاضر را م یتوان با استناد به قدرت رودخانه و امواج جزر و مد به سه رده تقسیم نمود.
دلتاهاي تحت نفوذ رودخانه
دلتاهاي عصر حاضر و قدیم می س یس یپی مثال بارزي از یک دلتاي تحت نفوذ رودخانه است. دو نوع اصلی از این دلتاها عبارتند از :دلتاهاي کشیده
دلتاهاي کشیده تعداد کمی رودخانه شاخه شاخه دارند یک کانال اصلی رسوب را به بخش جلویی دلتا ، که سپس به چندین کانالکوچکتر تقسیم م یشود، حمل م یکند. رسوبات خلیج به خوبی در مجاورت کانال اصلی گسترش دارند و غالبا شکستگی به داخل خلیجایجاد م یشود تا دلتاهاي کوچک پر کننده خلیج را تشکیل دهد که از یک واحد نازك دانه ها به طرف بالا درشت شونده درست شده است.
بیشتر رسوبات در سدهاي دهانه اي و سدهاي دورتر رسوب م یکنند و در نتیجه پیشروي به طرف دریا یک توده ماسه اي کشیده تشکیل م یشود. اینها چندین کیلومتر یا بیشتر طول داشته و نسبتا ضخیم م یباشند. کانال با رسوبات پر کننده درشت و به طرف بالا ریز شونده این رسوبات را قطع م یکند. دلتاهاي کشیده تمایل دارند در جایی که دبی رودخانه در طی سال ثابت بوده و یا رسوب معلق زیاد است تشکیل شوند. همچنین تمایل دارند در جایی که دلتا به داخل آبهاي نسبتا عمیق در حال پیشروي است تشکیل شوند.
دلتاهاي پهن
دلتاهاي پهن داراي تعدادي رودخانه شاخه شاخه است که برخی از آنها در گذشته غیر فعال بوده اند. خلی جهاي بین رودخانه شاخه شاخه در این دلتاها وجود نداشته یا کوچک است و باتلاقها و مرداب هاي زیاد و نیز تعدادي دریاچه در بین کانالها وجود دارد. ماسه در دهانه رودخانه هاي شاخه شاخه کوچک ، ولیکن متعدد در اطراف بخش جلویی دلتا رسوب م یکند، تا یک ورقه ماسه اي نازك ، ممتد را تشکیل دهند که به طرف دورتر از ساحل به سدهاي دورتر سیلتی و بخش گلی انتهایی دلتا تبدیل می شود. پیشروي دلتایی پهن نسبتا آهسته است. پس از یک دوره رشد دلتاي پهن رودخانه اصلی این پهنه دلتایی را ترك کرده و یک دلتاي جدیدي در نزدیکی آن تشکیلم یگردد. در دلتاهاي تحت نفوذ رودخانه ، جهت جریان قدیم عمدتا به طرف دورتر از ساحل و به بهترین نحو با اندازه گیري طبقه بندي مورب مسطح و تراف در ماسه هاي کانالی و سدهاي دهانه اي دلتا بدست میآید.
دلتاهاي تحت نفوذ امواج
عمل امواج قوي در بخش جلویی دلتا ماسه هاي سد دهجزوه ارگونومی نه اي را دوباره به حرکت در آورده تا سدهاي ساحلی و رشته هاي ساحلی را بوجود آورند. یک توده ماسه اي به موازات بخش جلویی دلتا تشکیل م یگردد. هر چند به توسط رسوبات رودخانه شاخه شاخه قطع می شود.
همچنان یک توالی با افزایش اندازه دان هها به طرف بالا از طریق پیشروي دلتاهاي تحت نفوذ امواج تشکیل م یشود و لیکن ماسه هاي قسمت بالاتر توالی بایستی طبقه بند يهاي مورب با زاویه کم و طبقه بندي مسطح را ، که از تپه هاي در منطقه حاشیه ساحلی جزوه ارگونومی شده اند را نشان دهند. جهت جریانهاي قدیمی بایستی بایمدال باشد و حتی اگر ماسه به مقدار زیادي به موازات ساحل جابجا شود، جهت جریان پلی مدال و پراکنده خواهد بود.
دلتاهاي تحت نفوذ جزر و مد
این دلتا ها در جایی که دامنه جزر و مد زیاد بوده و جریانهاي رفت و برگشتی جزر و مدي مکانیسم اصلی پراکندگی رسوب در بخش جلویی دلتا باشد یافت م یشود. رشته هاي خطی و انگشتی به موازات جهت جریانهاي قدیم جزر و مدي تشکیل م یشوند، که ممکن است عمود یا موازي با بخش جلویی دلتا باشند. دشت دلتایی پایی نتر داراي پهنه هاي جزر و مدي گسترده اي هستند که در آنجا گل رسوبم یکند. توالی تشکیل شده توسط جزر و مد بایستی یک توده ضخیم با افزایش دان هها به طرف بالا باشد که توسط کانالهاي اصلی پر شده در ماسه همراه با طبقه بندي جزر و مدي قطع شده اند و توسط رخساره هاي دشت دلتایی که ممکن است شامل رخساره هاي پهنه گلی جزر و مد باشد، پوشیده شوند.
دلتاهاي قدیمی
توالی دلتاهاي قدیمی در جزوه ارگونومی گذشته زمین شناسی به صورت پراکنده است، با وجود این بیشتر آنهایی که توصیف شده اند ازسیستم هاي دلتایی تحت نفوذ رودخانه بوده اند. این رسوبات به توسط توال یهاي اصلی به طرف بالا درشت شونده ، که رسوبات دریایی بهطرف بالا بطور فزآیند هاي به گل سنگها و ماسه سنگهاي غیر دریایی تبدیل م یشود، مشخص م یگردند. گل سنگها و ماسه سنگها توسطیک یا چندین کانال قطع شده و ماسه هاي پرکننده آنها توسط لای ههاي زیر زغالی و زغالی پوشیده م یشوند. سیک لهاي کوچک مقیاس به طرف بالا درشت شونده توسط پر شدن خلیج ها و دریاچ هها تشکیل م یگردد که ممکن است تمام توده دلتایی را محصور کند .ماسه سنگهاي دلتایی در برخی از حوضه ها ،مخازن نفتی مهمی را تشکیل داده اند.
دلتاهاي مخروطی
دلتاهاي مخروطی که تحت عنوان دلتاهاي دانه درشت نیز خوانده م یشوند، رسوبات مخروطی شکلی هستند که مستقیما از ناحیه منشا به داخل دریا یا دریاچه ریخته شده اند. دلتاهاي مخروطی اغلب در نزدیکی مناطق گسلی فعال جایی که کوهها بالا آمده اند و خرده هاي فرسایشی یافته از طریق دره هاي عمیق مستقیما به دریا و دریاچه وارد میشود، تشکیل م یشوند. چنانچه حوضه دریایی به اندازه کافی عمیق باشد، دلتاي مخروطی ممکن است به طرف پایین به مخروطهاي زیر دریایی برسد. دلتاهاي مخروطی اغلب از گراول و ماسه تشکیل شده که توسط جریانهاي خرده دار ، لغزش هاي گرلولی ،سیلابهاي رودخانه اي و سیلاب هاي ورقه اي به طرف مخروط حمل شده اند. زمانی که رسوب در دلتاي مخروطی است، م — — – :
()
فهرست مطالب