جزوه تایپ شده مبانی جانورشناسی
kingdom :protista سلسله آغازیان
sabkingdom: protoza زیر سلسله
پروتوزوٸرها ساده ترین جانوران به حساب می آید٬از نظر پیچیدگی ساختاری بسیار جالب توجه ٬٬٬-:-:)(٬-:))()(- :
( )(
()(()(( )(
( )(
– )(()
یعنی از مواد گیاهی و جانوری در حال فساد تغذیه می کنند که گروه تجریه کننده Decomposers را تشکیل می دهند.
6-تنفس:از طریق انتشار
7-تنظیم اسمزی و دفع:تنظیم اسمزی عملی اساسی در جانوران تک یاخته ای آب شیرین است زیرا فشار اسمزی آنها نسبت به محیط بالا تر است.تنظیم آن به عهده کریچه های انقباضی یا واکئل های انقباضی می باشد و مواد زائد متابولیک )آب.Co2و ترکیبات نیتروژنه مانند اوره٬اسید اوریک ٬محلول آمونیاک(ار سطح بدن و از طریق واکوئل های انقباضی به خارج انتشار می یابد.
8-ذخیره مواد غذایی:
تاژکداران گیاهی:چربی٬روغن و یا کربوهیدراتها را به شکل نشاسته گیاهی )پارامیلیوم(و لوکوزین را انبار می کند.
تاژگداران جانوری:غذای ذخیره ای گلیکوژن دارند.
9-حرکت:پای کاذب در آمیب-تاژک در تاژکداران-مژک در مژکداران
10-تولید مثل:انواع جنسی و غیر جنسی غیر جنسی
a(تقسیم یا شکافتگی اساسا تقسیم میتوزی-نوع دوتایی است که طی آن دو فرد مشابه ایجاد می شود b (در جوانه زدن٬زاده از والد کوچکتر است که سپس رشد می کند و به اندازه بالغ می رسد
جانورشناسی
c(در تقسیم چندتایی٬سیتوپلاسم بعد از تقسیمات متعدد جزوه مبانی جانورشناسی تقسیم می شود و به طور هم زمان تعدادی یاخته ایجاد می شود. نام دیگر آن شیزوگونی که در بسیاری از هاگزیان یا اسپور داران و بعضی از آمیب ها شایع است.
اگر این تقسیم قبل یا مرتبط با مخروج شدن گامت ها اتفاق بیافتد هاگزایی نامیده می شود.
d(در تکه سازی ٬یک جانور والد خود به خود به دو یا چند تکه تقسیم می شود که هریک ترمیم می شود.
تولید مثل جنسی:ابتدا تمایز یاخته های جنسی یا تمایز هسته های گامتی صورت میگیرد)Conjugation(
در مژه داران گامت های مجزا ایجاد نمی شوند بلکه دو جانور هم گونه طی روند الحاق به هم می چسبند و تبادل هسته ای را انجام می دهند. در خودزامی )Autogamy( دو هسته گامتی بایکدیگر ملحق می شوند ولی این روند در داخل بدن یک فرد اتفاق می افتد.
+پروتوزوئرها به صورت تک زی و یا اجتماعی یافت می شوند.
-طرح های ساختاری)سازماندهی(
1-دارای تقارن)Symmetry(مشخص می کند که بخشهای مختلف یک جاندارچگونه حول یک نقطه یا محور مرتب شده اند.
2-بدون تقارن)Asymmetry(در این موجودات )اغلب آغازیان(یک نقطه یا محوری که حول آن بخش های مختلف بدن مرتب شده اند وجود ندارد.
بسیاری از جانوران تقارن ندارند مانند اغلب آغازیان مانند آمیب
3-تقارن شعاعی)Radial symmetry( بخش های مختلف بدن به گونه ای است که باگذراندن هر صفحه از محور دهانی و مقابل دهانی بدن به دو قسمت قرینه تقسیم می شود و گاهی به این ترتیب اعضای جفت در موجودات دارنده این تقارن تقارن دو طرفی شعاعی)Bi radial symmetry(جزوه مبانی جانورشناسی می دهند مانند شقایق دریایی. همچنین ترتیب 5 قسمتی اعضای بدن یک جانور با تقارن 5شعاعی )Panta radial symmetry( شناخته می شوند مانند ستاره دریایی
4-تقارن دو طرفی)Biradial symmetry(:تقارن پشتی)Dorsel(شکمی)Ventral( در این نوع تقارن ترتیب بخش های مختلف یک جانور چنان است که فقط با گذراندن یک صفحه منفذدار محور طولی بدن به طور پشتی شکمی بدن به دو قسمت قرینه تقسیم می شود.این تقارن مشخصه ی جانوران فعال خزنده ٬شناگر و ….است.در این جانوران حواس٬اعصاب و ساختمان تغذیه ای بسیار توسعه یافته است.
-لایه های جنینی)جانوران(سلولهای بنیادی
-دیبلوبلاستیک)دارای دو لایه زاینده رویانی:1(اکتودرم 2(آندودرم )به جای مزودرم بافت دیگری دارند( مانند مرجانها-اسفنج ها
منشاء اپیدرم یا لایه ی بیرونی بدن از اکتودرم)لایه پوشش خارجی٬لایه زاینده ی بیرونی( و منشاء گاسترودرم یعنی بافت مفروش کننده ی حفره یا حفرات داخلی)در اسفنج هاحفره ی اسفنجی و در مراجانها حفره ی عروقی-معدی(از آندودرم )لایه پوششی داخلی-لایه زاینده درونی(است. بین این دو لایه یک لایه برون یاخته ای به نام مزوپیل یا مزوگله قراردارد بعضا در مزوگله یاخته هایی با منشاءاکتودرمی یا آندودرمی مشاهده میشود.
-سطح تک یاخته ای یا سیتوپلاسمی ساختار:ویژه آغاریان است.این موجودات مرکب از یک یاخته یا اجتماعی از یاخته ها هستند.
-ساماندهی تریپلوبلاستیک )Triploblastic(دارای سه لایه زاینده ی زویانی:دارای سه لایه ی جنینی هستند;1(اکتودرم 2(مزودرم 3(آندودرم تشکیل شده است .دیواره در موجودات تریپلوبلاستیک لایه بیرونی بدن را می سازد٬آندودرم حفره ی گوارشی را مفروش می کند. اما لایه سومی به نام مزودرم )لایه پوششی میانی-لایه زاینده ی میانی (بین آنها وجود دارد که منشاءسلولهای پشتیبان و گردش خون )ضرباندار(است.این موجودات دارای پیچیدگی های اندامی –سیستمی هستند.بافت های بدن آنها بصورت سیستم های دفعی- عصبی-گوارشی-تولید مثل و گردش خون سازمان می یابد.
این جانوران موجوداتی فعال و دارای تقارن دو طرفی هستند.آنها براساس بود یا نبود حفره ی عمومی بدن یا سلوم)Coelom(به انواع تقسیم می شوند حفره ی عمومی بدن حفره ای پر از مایع است که اندام های داخلی در آن معلق و از دیواره ی بدن جدا هستند.
-طرح تریپلو بلاستیک براساس وجود یا عدم وجود حفره عمومی بدن:
1(طرح تریپلوبلاستیک بدون حفره ی عمومی)A coebmate(:مزودرم تشکیل توده نسبتا سختی را بین بافت های مشتق از اکتودرم و اندودرم را می دهد.سلول ها سست و تمایز نیافته )پارانشیمی (یافت میشوند که برای عمل خاصی تمایز نیافته اند.
2(طرح تریپلوبلاستیک با حفره ی عمومی کاذب :در جزوه مبانی جانورشناسی موجودات همه حفره ها با مزودرم پوشیده نیست٬بافت عضلانی و یا پیوندی با سیستم گوارش در ارتباط نبوده٬سطح داخل دیواره بدن با غلاف مزودرمی کاملا پوشیده نیست)ناقص است(
3(طرح تریپلوبلاستیک حفره ی عمومی حقیقی:در این موجودات حفره ی عمومی بدن با مزودرم پوشیده شده است . دیواره ی داخلی بدن دارای یک غلاف مزودرمی به نام صفاق و سطح بیرونی امعاء و احشاء را با غلاف مزودرمی به نام سروز مفروش نموده است.صفاق و سروز به وسیله ی پرده یا مزانتر به هم وصل شده اند.درون صفاق و سروز احشاء به طور کامل معلق نگهداری می شوندو آمیب
دارای پا یا پاهای کاذب جهت—> حرکت و کسب غذا انواع پاهای کاذب:
a(لوبی)Lobo podium(پهن و بی نوک بوده و سیتوپلاسم آن به صورت اکتوپلاسم و اندو پلاسم قابل تمایز است.
b(پای کاذب رشته ای یا نخی)Filopodium(باریک و فقط اکتوپلاسم است.
c(پای کاذب محوردار)Axopodium(در یک زمینه اکتوپلاسمی است که مقدار آن ناچیز و نسبت به انواع قبلی٬دانه دارتر است.این نوع پا با وجود داشتن محور٬قابل انعطاف است.
خلاصه کتاب رایگان جانورشناسی
d(پای کاذب ریشه ای یا مشبک)Rhizopodium(ظریف و منشعب است و در اثر پیوستن انشعابات آن ساختار شبکه ای یا تورینه مانندی را ایجاد
میکند.
آمیب ها دو دسته اند
Naked amoebae آمیب های برهنه)a
b(آمیب های جلدار Tastate amoebae آمیب های برهنه فاقد پوشش اند.
آمیب های جلدار جلد یا پوسته زیبایی از جنس پروتئین٬آگلوشات٬سیلیس و آهک دارند.
Entamoeba histolytica –
این آمیب در آب شور-آب شیرین و آب لب شور زندگی میکند.
این نوع گونه متعلق به جنس بیماری زا هستند.آنتاموبا هیستوریکا در انسان و پستانداران )آمیب اسهال خونی(اعضای این جنس با ساختار هسته شناسایی می شوند.نکلئو پروتئین نظیر حلقه ای بر سطح غشاء هسته مرتب شده است.و یک ذره ی هسته ای یا کاریوزم مرکزی وجود دارد.بقیه فضای هسته با مایع پرشده. گونه های بیماری زا در انسان و احشام اهلی را میتوان بر اساس تعداد هسته های موجود در کیست بالغ از هم تشخیص داد.هنگامی که در دستگاه گوارش بدن انسان است.تروفوزوئیت یا فرم فعال ٬تک هسته ای است و در بسیاری به هنگام کیست بستن دو یا سه تقسیم هسته ای را پشت سر گذاشته دارای 4یا8 هسته می گردد. کیست های جوان دارای گلیکوژن ذخیره ای هستند که بعد از کامل شدن تقسیم هسته ای آن را از دست می دهند.در کیست ها ساختمانهایی به نام اجسام کروماتوئیدی وجود دارند که با رنگ آمیزی هما توکسیلین رنگ می گردند. این کیست ها دارای حرکت رو به جلو هستند و جزوه مبانی جانورشناسی واکوئل انقباضی ندارد.ولی واکوئل های غذایی دارند که دارای باکتری هم هستند.این تروفوزوئیت در فضای داخل روده زندگی می کند و زمانی که به کبد حمله می کنند در آنجا رشد کرده و بزرگ می شود .تروفوزوئیت در دستگاه گوارش کیست می بندند.
کیست گرد و بی حرکت شده یک دیواره نازک کیتینی دور خود ترشح می کند.یک توده گلیکوژن پراکنده و نیز اجسام کروماتئیدی در کیست جوان یافت می شود. هسته در اثر تقسیم به 4 هسته که مشخصه یک کیست بالغ است تبدیل می شود.کیست یک مرحله ی انتقالی در چرخه ی زندگی
جانوراست.و بعد با مدفوع از میزبان دفع می شود در خارج از بدن میزبان تا مدتی قابلیت حیات و زنده ماندن را دارد.اگر توسط پستاندارمساعد دیگری بلئیده شود بدون آسیب دیدن از معده اش می گذرد و در روده باریک تبدیل به 4 آمیب دارای هسته می شود.هسته این آمیب یکبار دیگر تقسیم می شود سیتوپلاسم هم تقسیم می شود و در نتیجه 8 آمیب هسته دار کوچک شکل می گیرد که به روده بزرگ رفته و رشد می کند.گاهی تروفوزوئیت ها به مخاط حتی زیر مخاط نفوذ می کند بعد از تکثیر زخمی را به شکل فلاسک ایجاد می کند. در مرکز زخم حتی لنفوسیت ها و ماکروفاژها ٬به چشم می خورند. در اثر تحریک زیر مخاط توسط آمیب بسیاری از عروق خونی پاره شده اسهال خونی شاخص بیماری ایجاد می گردد.آلودگی به این آمیب با خوردن مواد دفعی حاوی کیست ایجاد می شود. مخزن این بیماری معمولا انسان است ولی امکان آلودگی سگ ها و موش ها که نزدیک انسان زندگی می کند هم وجود دارد. استفاده از مدفوع بیمار شده انسان به عنوان کود یکی از منابع بیماری حشرات مدفوع خوار مانند مگس ها کیست را بر روی پاها حمل می کنند و به منابع غذایی می رسانند کیست ها به مدت چند هفته قادر به حیات اند.کیست ها با محلول جزوه جانورشناسی بی مهرگان ضدعفونی کننده سبزیجات از بین نمی روند .ولی در اثر حرارت 50 درجه یا بیشتر از بین می روند.
Amoeba proteus
سیتوپلاسم آمیب به پلاسم داخلی یا جزوه مبانی جانورشناسی)با ظاهری دانه دار حاوی هسته ٬واکوئل های غذایی و انقباضی(و پلاسم خارجی یا اکتو پلاسم
)شفاف و از نظر ساختمانی یکنواخت و همگن (تمایز یافته است.
آمیب ها معمولا تک هسته ای-عده ای بیش از یک هسته تولید مثل:از نوع تقسیم دوتایی در آمیب های برهنه در آمیب های جلدار در سطح طولی و یا عرضی
تغذیه:دگر پرورها )پروتوزوئر های دیگر ٬جلبک هاو گردان تنان یاRotifers همه جای بدن آمیب قابلیت گرفتن مواد غذایی را دارد.بدین ترتیب که ابتدا پای کاذب به ماده غذایی را احاطه می کند و آن را به آندوپلاسم می برد و یک واکوئل غذایی را تشکیل می دهد.
دفع مواد زاید:به وسیله واکوئل های انقباضی حرکت:پای کاذب
پای کاذب به وسیله این مکانیسم شکل می گیرد:پلاسم داخلی یا اندوپلاسم در دورترین نقطه یک پای لوبی به پلاسم خارجی یا اکتوپلاسم تبدیل می شود انقباض آندوپلاسمی پیش روی می کند ولی در طرف مقابل انبساط حاصل می شود اکتوپلاسم آن ناحیه به اندوپلاسم تبدیل می شود.و این جایگزینی باعث حرکت آمیب می شود.
تنفس:از طریق انتشار در غشای سلولی
آمیب های جلدار یا پوسته دار)تک حجره ای ها(
پوشش غشایی یا ژلاتینی یا پوسته ای متشکل از صفحات سیلیسی یا ذرات خارجی )مانند:شن٬تکه هایی ار پوسته(در بعضی ار نقاط منافذی در درون جلد وجود دارد که از آن پای کاذب خارج می شود
.می باشد Difflugia,Arcella:دو جنس معروف
-دیفلوجیا و آرسلا : هردو این جنس ها آزاد زی هستند و ساکن آبهای شیرین
دیفلوجیا:)تک حجره ای(با ترشح مواد چسبناک ذرات خارجی را مثل پوسته محافظ به دور خود می چسباند. پوسته دارای ذرات ماسه ، انواع دیاتوم ها و بسیاری خاشاک محیطی میباشد.
آرسلا: )تک حجره ای( دارای پوشش بسیارشفاف و سیلیس میباشد چند حجره ای ها
این جانور در پوششی ساده دارای حجره های متعدد و مجهز به یک یا جزوه مبانی جانورشناسی منفذ ٬خود را محافظت می نمایند.
اندام حرکتی:پای کاذب از نوع مشبک
تولید مثل:تناوب های تولید مثلی جوانه زدن شیزونت)فرد غیر جنسی(و بعد تبدیل به گامونت )فرد جنسی(می شوند. در برخی اتفاق می افتد.
مرحله شیزونت و گامونت
حجره ی اولیه ی فرد غیر جنسی نسبت به حجره ه ی اولیه ی فرد جنسی کوچک تر است و به آن میکروسفریک می گویند . که در آن هسته های متعددی وجود دارد که با رشد جانور تقسیم دوتایی انجام می دهد. در جریان شیزوگونی هسته ها خارج شده و تعداد زیادی آمیب کوچک را تشکیل می دهند و باهم دیگر شروع به ساختن حجره ی اولیه به نام مگالوسفریک را می سازد.
خورشیدی ها یا Heliozoaو رادیولرها Radiolaria
-خورشیدی ها
تقارن بدن: کروی-پوشش: کربنات کلسیم می باشد
اندام حرکتی:پای کاذب محوردار به ترتیب شعاعی از بدن بیرون آمده است.
تغذیه:خورشیدی ها به روش جانوران است.با برخورد اتفاقی شکار با یکی از پاهای کاذب شکار به آن می چسبد. ماده چسبنده روی بدن شکارچی وجود دارد.سپس پاهای کاذب٬شکار را احاطه و در یک واکوئل غذایی محصور می کند مواد زائد به وسیله ی واکوئل های انقباضی دفع می شوند.
تولید مثل:تقسیم دوتایی-جوانه زدن هم در آنها گزارش شده است و تولید مثل جنسی در آنها نادر است و فقط در بعضی اتفاق می افتد.
رادیولرها
دارای تقارن کروی هستند.ودر لایه سطحی دریا زیست می کنند.سیتوپلاسم به دو لایه که توسط یک کپسول غشایی جدا شده اند تمایز یافته است)گاهی یکی را لایه بیرون کپسول و دیگری را لایه درون کپسول می نامند(غشاءکپسول منافذی دارد که از خلال آن ها ارتباط پروتوپلاستی برقرار می گردد به پلاسم خارج کپسول به سه ناحیه قابل بخش است.اولین لایه:یکنواخت است.دومین لایه:لایه واکوئل دار و عمل آن هیدرواستاتیک است این لایه کالیما می باشد .خارجی ترین لایه جزوه مبانی جانورشناسی کاذب است. اسکلت آن از جنس سیلیس می باشد.
تولید مثل: با تشکیل هاگها ی مقاوم بسیار مشابه با قارچ می باشد در شرایط نامساعد کیست درست می کند.
روش تغذیه:به روش جانوران می باشد و ساپروفیت هم هستند.
تاژک داران
دارای یک یا چند تاژک می باشد که به عنوان اندامک حرکتی و تغذیه ای هستند. آنها دارای اغلب یک هسته می باشند و به دوتا تاژکدار تقسیم می شوند.یک تاژکداران گیاهی و تاژکداران جانوری. تاژکداران گیاهی دارای کلروفیل هستند و اتوتروف می باشند).c٬b٬aو کاروتن و گزانتوفیل می باشد(در بسیاری از آنها دارای پیرونوئید و کروماتونور وجود دارد لکه چشمی یا استیگما )Stigma(در انتهای جلویی یافت می شود که از مجموع
ایی از قطرات لیپیدی یا چربی ساخته شده و در بردارنده رنگیزه های کاروتنوئیدی است. در جهت یابی به سوی نور یا فتوتاکسیس نقش دارند.تاژکداران جانوران دگر پرور هستندبه صورت انفرادی یا کلونی زیست می کنند.
Euglenaیوگلنا یا اوگلنا
شکل بدن دوکی شکل ٬ استوانه ای- دارای پوسته پلاسمایی یا پلیکل می باشند.بدن کمی پیچ خورده می باشد- دارای لکه چشمی هستند-تعداد زیادی کلروپلاست هستند.پیرونوئیدها)محل ذخیره نشاسته(اجسام پارامیلیومی٬دو عدد بیضی یا میله ای شکل-دارای واکوئل های انقباضی می باشند.تا باعث حرکت اوگلنا به سمت جلو ******٬٬-:
—->)(—->—–>)(—–>)()(—->:
)()(