جزوه تایپ شده جنگلکاری
دانشگاه پیام نور علمی کاربردی دانشگاه آزاد کاردانی کارشناسی ارشد استخدامی
این نوع شاخه فقط در کاج Pinus وجود دارد. در تعریف آن می ً ) ( ) ( — ) (: ً ً ) (: ) (: – ) (:
ً ً – — ) (:
ها درسوزنی برگان بسیار متفاوت است بطور کلی از برگ های فلسی شکل گرفته تا سوزنی و نواری یا نیشتری است و در بعضی گونه ها برگ ها پهن می شوند و شباهت زیادی به برگ های پهن برگان پیدا می کنند )مثل Decussocarpus ،Agathis و(…. ابعاد برگ ها نیز بسیار اهمیت دارد به طوری که در بعضی درختان طول برگ یک یا دو میلیمتر مثل بسیاری از درختان خانواده Cupressaceae ودر عده ای دیگر برگ ها بسیار بلند می باشند مانند بعضی گونه های دارنهنج) Podocarpus( که تا 25 سانتیمتر می رسد. در جنس Sciadopitys طول برگ گاهی به 15 سانتیمترمی رسد. حاشیه برگ ها در بعضی گونه ها دندانه دار )مثل کاج( یا مژه دار مثل) Cathaya( ودر بعضی دیگر صاف است. انتهای برگ ها گاهی نوکدار و یا فرو رفته است که صفت مهمی در شناسایی بسیاری از گونه های Abies و Pseudotsuga می باشد.
وجود نوار فرو رفته یا برجسته در سطح برگ سبب شناخت گونه ها و حتی بعضی جنس هاست. چنانچه در جنس keteleeria سطح برگ دارای نوار برجسته است که در جنس Abies وجود ندارد و از این طریق از هم جدا می شوند.

جنگلکاری
5-2- طرز قرار گرفتن برگ ها:
در بعضی درختان برگ ها بصورت دو رج) Distique( روی شاخه قرار می گیرد، در این صورت برگ های روی دو ردیف در دو طرف شاخه هستند مانند Sequoia sempervirens ،Taxodium distichum ،Cephalotaxus ،Taxus و در بعضی جنس ها بطول مارپیچی قرار دارد مثل Cryptomeria ،Araucaria ودر عده ایاز جنس ها برگ ها بصورت متقابل متلاقی هستند مثل
Biota ،Thuja ،Chamaecyparis ،Cupressus در تعدادی دیگر بصورت پیرامونی سه تایی است مانند بعضی گونه های
11
جنسJ. communis( Juniperus ( و در عده ای دیگر برگ ها بصورت پیرامونی چهار تایی است مثل Tetraclinisarticulate و در تعدادی دیگر بطول گروهی یا مجتمع است مانند Cedrus ،Larix و در بعضی جنسها بصورت پیرامونی چندین برگی است مثل جزوه جنگلکاری که در یک پیرامون معمولاً دارای 11 تا 31 برگ است.
در جنس کاج قاعده هر چند برگ معمولاً در داخل یک غلاف جای می گیرد و این عامل موجب تمایز جنس کاج از دیگر جنس ها شده است.
5-3- رنگ برگ:
در بعضی گونه ها رنگ سطح برگ رو و زیر برگ تقریباً مشابه می باشد مانند بعضی گونه های پیسه آ و آروکاریا. در تعدادی دیگر سطح روی برگ سبز تیره و سطح زیر سبز روشن یا سبز مات است مانند Taxus. در بعضی گونه ها برگ ها در سطح زیر یا سطح رو دارای نوارهای سفید رنگ استومات هستند که در عرض این نوار و تعداد خطوط وسیله شناسایی گونه هاست )مثل گونه های جنس Abies(. در سرو نقره ای) Cupressus arizonica( و Picea pungens var. glauca برگ ها به رنگ نقره ای یا نقره ای متمایل به آبی است.
5-4- پاشنه و قاعده برگ )بالشتک:(
در بعضی درختان برگ ها کاملاً روی شاخه چسبیده و هنگامی که از آن جدا می شوند بر روی شاخه اثرات نسبتاً فرو رفته باقی می گذارند مانند Abies و Keteleeria، در تعدادی دیگر برگ ها روی زائده های بسیار کوچک به نام بالشتک قرار دارند و پس از ریزش برگ ها این زائده ها روی شاخه باقی می مانند مثل Picea و بالاخره در تعدادی دیگر برگ ها به شاخه می چسبند و گاهی به اندازه چند میلیمتر و یا چند سانتیمترروی شاخه بحالت کاملاً چسبیده بنام پاشنه ادامه پیدا می کند مانند Taxus و Cephalotaxus که عامل بسیار مهم در تشخیص گونه هاست.
مسئله چند شکلی برگ )هتروفیلی( در درختان سوزنی برگان وجود دارد مثلاً بعضی گونه های Chamaecyparis در جوانی دارای برگ های نیشکری ولی سپس برگ های آنها فلس مانند می شوند.
در درخت Tsuga اطراف شاخه ها برگ های معمولی قراردارند، ولی در روی شاخه ها برگ های کوچکتری قرار می گیرد که بهترین عامل شناسایی آن است.
همچنین وجود غده های کوچک در پشت برگ ها )بخصوص Juniperus( وسیله دیگر در شناخت گونه هاست. در بعضی گونه ها مانند Fitzroya cupressoides و جنس Thuja و گونه Libocedrus chilensis در پشت برگ ها دو غده مترشحه رزین وجود دارد.
از نظر آناتومی نیز برگ ها مشخصات متفاوتی از نظر کانالهای رزین ، نوارهای آوندی و بافت های مختلف نشان می دهند که خود وسیله دیگری برای طبقه بندی گونه های مختلف است. در مرکز نوار آوندی بشکل رگبرگ دیده می شود در بعضی گونه ها مثل گونه های Araucaria چندین نوارمشاهده می شود که در جهت طولی برگ قرار دارند در حالی که در اکثر جنس های دیگر فقط یک نوار وجود دارد .
6- پوست:
رنگ پوست و شیار های آن نیز می توانند تا حدی در شناسایی درختان مسن حائز اهمیت باشند. بطور کلی بعضی از کاج ها را می توان از طریق رنگ پوست و طرز شیارهای آن تشخیص داد، در جزوه جنگلکاری nigra ssp nigricans وجود پلاک های بزرگ روی پوست، این درخت را از فاصله دور مشخص می کند، در گونه Sequoiadendron وجود یک اپیدرم ضخیم و اسفنجی سبب شناسایی آن می شود. وجود غده های مترشحه رزین در بعضی سنین موجب شناسایی بعضی جنس ها می گردد. بعنوان مثال در پوست نراد) Abies( این غده دیده می شود در صورتی که در پوست کاج و نوئل به آن صورت وجود ندارد.
پوست بعضی درختان صاف و بدون شیار است مثل نراد در حالی که در غالب گونه های خانواده سرو) Cupressaceae( پوست کاملاً شیار دار می شود. پوست Sequoia sempervirens ،Chamaecyparis lawsoniana ،Taxodium و بعضی گونه هایCupressus ،Juniperus شدیداً فیبردار می شوند، در صورتی که پوست Tsuga ،Pseudotsuga و بسیاری از کاج ها شدیداً شیار دار ولی فیبردار نیست.
7- )Cotyledon (تعداد لپه
تعداد لپه در جنس های مختلف فرق می کند. برای چند جنس تعداد لپه را می توان بصورت ذیل بیان کرد:
جنس تعداد لپه جنس تعداد لپه
Metasequoia 2 یا 3 Agathis 2
Picea تا 15 Araucaria 2
Pinus 18 Juniperus 2، گاهی 4 تا 6
Cedrus تا 15 Larix تا 8
Abies 8 Cupressus غالباً 2
در جنس Cupressus غالباً دو لپه وجود دارد در صورتی که بعضی گونه ها مثلCupressus torulosa شامل 5 لپه است.
باید به نحوه سبز شدن) Germination( بذر ها نیز توجه کرد، زیرا در بعضی گونه ها لپه هنگام سبز شدن در زیر خاک باقی می ماند )هیپوژه یا درون رو Hypogee ( و در عده ای دیگر لپه ها از خاک خارج می شوند )اپی ژه یا برون رو Epigee(.
8- شکل ویژه درختان:
شکل سوزنی برگان ممکن است بصورت مخروطی )زربین(، استوانه ای )سرو شیراز(، کروی، منطبق، گسترده و مجنون و… باشد .زربین و سرو شیراز از طریق شکل تاج از هم قابل تشخیص هستند ،به طوری که در زربین تاج مخروطی شکل )بعلت شاخه های افقی اش( ولی در سرو شیراز تاج استوانه ای شکل است. ابعاد درختان از لحاظ ارتفاع نیز با هم فرق می کند به طوری که بزرگترین سوزنی برگان دنیا در آمریکاست، گونه های آسیایی اغلب کوچک هستند.
جنس ارتفاع بطور متوسط )متر( جنس ارتفاع بطور جزوه جنگلکاری )متر(
Cedrus 35 Pinus 31
Tsuga 35 Larix 33
Abies 43 Pseudolarix 35
Pseudotsuga 45 Keteleeria 35
بزرگترین کاج دنیا یک پایه از Pinus lambertiana در کالیفرنیا است که ارتفاع آن به 66 متر و به قطر 4 متر می رسد که احتمالاً 611 سال عمر می کند و جالب توجه اینکه بلندترین مخروط را در بین تمام کاج های دنیا دارد )طول مخروط ها به اندازه
51 سانتیمتراست( در مورد سدر) Cedrus( که بزرگترین آنتها سد هیمالیا) Cedrus deodera( است به ارتفاع 51 متر.
در مورد نراد ها A. nabilis ،Abies lowiana به ارتفاع 81 متر می رسد )گونه های آمریکایی( و A. ،Abies amabilismagnifica به ارتفاع 61 متر است ضمناً پایه هایی از این گونه وجود دارد که 711 سال عمر کرده اند.
بزرگترین نراد Abies grandis است که به ارتفاع 111 متر می رسد.
در باره پیسه آ P. abies به ارتفاع 51 متر می رسد و بزرگترین گونه Picea sitchensis است که به ارتفاع 61 متر می رسد.
بزرگترین درختان دنیا در خانواده Taxodiaceae قرار دارد درخت سرخ چوب Sequoia sempervirens به ارتفاع بیش از 111 متر و عمر آن 1111 سال گزارش شده است. درخت غول Sequoiadendron giganteum به ارتفاع 111 متر و به قطر
11 متر می رسد پایه هایی از آن با 4111 سال عمر مشاهده شده است.
جالبترین درخت روی زمین در ناحیه تول) Tule( نزدیک اوآکساکا) Oaxaca( واقع در مکزیک است این درخت پایه ای از Taxodium mucrontum است که دارای 16 متر قطر و 48 مترارتفاع می باشد. سن آن 2111 تا 41111 سال گزارش شده است که هنوز بسیارسرسبز و بدون شاخ و برگ خشک بوده است. )هنوز معلوم نشده که آیا این درخت در اصل یک پایه است یا از جوش خوردن چندین پایه بوجود آمده است(.
در آسیا بزرگترین سوزنی برگان Chamaecyparis formosana و Cyryptomeria japonica است )به ارتفاع 61 و 65 متر(. در ضمن درختان بزرگی مثل Taiwania در فرمز به ارتفاع 61 متر و Metasequoia در چین به 35 متر می رسد.
دانلود رایگان خلاصه کتاب جزوه جنگلکاری pdf
بزرگترین درخت خانواده Cupressaceae گونه Chamaecyparis lawsoniana در آمریکاست )به ارتفاع 71 مترمی رسد.( در جنس Juniperus درختان بزرگ مثل Juniperus virginiana است که به ارتفاع 35 متر می رسد ولی اکثر جزوه جنگلکاری های آن بسیار کوچک وگاهی پشته مانند هستند مثل J. nana یا J. depressa و یا J. sabiana.
درختان بزرگ خانواده Araucariaceae گونه Agathis australis در زلاند نو است )به ارتفاع 51 متر( و تنه های بدون شاخه بطول 26 متر و بقطر 2متر می رسد. از جنس آروکاریا بزرگترینش Araucaria araucana است که به ارتفاع 61 متر می رسد.
درختان راستهTaxales و Cephalotaxus کوچک و غالباً کمتر از 21 متر هستند.
علاوه بر مشخصات مورفولوژیکی ذکر شده برای درختان سوزنی برگ که موجب شناسایی آنها می شود از طریق آناتومی )تشریح( چوب نیز می توان بسیاری از سوزنی برگان را شناخت که در کتابهای چوب شناسی قابل بحث است.
موقعیت سوزنی برگان در رده بندی های گیاهی

دانلود رایگان خلاصه کتاب جنگلکاری pdf
ژن یو سی اس
رده بندی و کلید شناسایی سوزنی برگان سوزنی ب گان در اازده خانواده )تی ه( و در پنج راسته بصورت زا ط ار گ فته اند:
کلید شناسایی خانواده سوزنی برگان
آرااش ب گ ها متقابل متلاطی اا پی امونی سه اا چهارتاای آرااش فلس های مخت وط مشتابهب گها اعنی مخ وط نیز دارای فلس های متقابل متلاطی اا پی امونی سه تاای اتا چهارتتاای
ب اکته ها تماماً به فلس ها جوش خورده ب اکته های گلهای ن نیز جزوه جنگلکاری متلاطی اا پی امونی سه تاای اا چهاتاای 22 جنس اک جنس میوه گوشتی دارد. Cupressaceae
میوه چوبی کاملاً سخت و استخوانی و در موطع رسیدن به رنگ خاکی و طهوه ای ب گ ها و فلس های میوه متناوب به ندرت در صورتی که ب گهتا متقابتل متلاطتی وپی امونی باشد فلسهای میوه متناوب و اا اان ه میوه گوشتی و بدون فلس مشخص است. )آرااش ب گها از آرااش فلسهای مخ وط تبعیت نمیکند.
میوه گوشتی
فلس ها حامل دو تخمک واژگتون ب اکتتههتا فلس ها حامتل اتک اتا تعتداد زاتادی و گتاهیجدا از فلس ها دانه در انتها غالباً دارای اتک دارای 2 تخمک که در اان صتورت تخمتک هتابال کشیده مشخص به استتننای دو تتا سته ب اف اشته است ب اکته ها کاملاً در اتک طستمتگونه کاج که دانه بدون بال دارند آنموفیتل به فلسها جوش خورده دانه بدون بال کشتیدهاک پااه گل فاطد کاسه و جام است .48 لپه مشخص است گاهی دارای اک اا 2 بال اا چند
Pinaceae بال کوتاه و مشخص در اط اف دانه
ه فلس حامل اک تخمک )به ندرت دو تخمتک( ه فلس 2 تا 9 تخمک و اا بیشت استت شاخهها کاملاً پی امونی شاخهها متناوب
Taxodiaceae Araucariaceae
بساک 2 خانه به ندرت 3 خانه ه جزوه جنگلکاری حامتل اتک تخمتک بساک 3 تا 9 خانه فلس ها حامتل دو تخمتک اتا)بندرت 2 تخمک( ب گ ها به صورت نوار پهن اا فیلود اا فلس تمام گل به اک تخمک تقلیل اافته ب گها فقط به مانند و بندرت نیشت ی میوه دارای کاسه اتا نهتنج گوشتتی صورت باراک و بلند میتوه ستاده و بتدون نهتنج میوه اک اا چند دانه گاهی بدون کاسه و بدون نهنج در اان میوه ک وی منل زاتون
صورت میوه دارای چندان فلس و دانه. میوه بهصورت مخ وط Taxales م کب Podocarpales
گل ماده حامل اک تخمک کته در انتهتای مرتور گل ماده حامل چند فلس ه فلس دارای دو تخمک .کوتاه ط ار دارد. جدار گوشتی میوه منشتأ مرتوری مم ن است ا ی از تخمکها تقلیل به اک دانه در میوه دارد . Taxaceae ط ار بگی د. جدار گوشتی میوه منشأ تگومان دانه است.
Cupresaceae خانواده
در خانواده س و ب گ ها غالباً فلس مانند و گاهی نیشت ی ش ل است. آرااش ب گ ها بته صتورت متقابتل متلاطتی اتا پی امتونیسه تاای و چهارتاای است. دو ش ل بودن ب گ ها )فلس مانند و نیشت ی( روی شاخه های بالا و پااین در اکن گونته هتا مشتاهدهمی شود. گیاهک اکن گونه های اان خانواده دارای 2 لپه به ندرت 3 اا 1 لپه است.
اان خانواده به دو زا خانواده تقسیم می شود:
• Cupressoideae: فلس های گالبول )میوه های خانواده Cupresaceae را به جای مخت وط ) Cone( گتالبولمی گواند( امب ا ه )Imbrique( است اعنی فلس ها همداگ را در اک طسمت متی پوشتانند و فلتس هتا همپتوشهستند.
• Callitroideae: فلس های گالبول امب ا ه نیست و فلس ها منل س پوش اا دراچه باز می شود.
)Cypress :نام انگلیسی( Cupressus جنس سرو
درختان همیشه سبز با ب گ های فلسی با آرااش متقابل جزوه جنگلداری ۲ و با تاجی مخ وطی اا استوانه ای استت. در حتدود 20 گونته وتعدادی واراته دارد که بدلیل معو و همیشه سبز و خوش ف م بودن جنبه تزاینی داشتته و در همته نقتاط دنیتا از جملته دراا ان کاشته می شود. از اان خانوده گونه و واراتته بصتورت طبیعتی در اات ان رواتش دارنتد. گونته هتا ی مختلت ست و عمتدتاًبومی مناطق مختل نیم ه شمالی از جزوه جنگلکاری آم ا ای شمالی و حوزه مدات انه و غ ب آسیا و غ ب هیمالیا و چین می باشند کتهمعمولاً درختی ندرتاً درختچه ای هستند. گل ها تک جنسی و اک پااه هستند و مخ وط های ن و ماده انتهائی جداگانه بت رویشاخه ها و شاخک های مختل جای دارند. مخ وط های ماده معمولاً ک وی ندرتاً بیضوی که بیش از اک سانتیمت طو داردند و شامل 1 تا 42 ب اکته فلس مانند است که پس از رسیدن چوبی و سخت می شتوند. در هت مخت وط تعتداد زاتادی )حتدود 20 عدد( دانه های کوچک و بالدار وجود دارد. ه مخ وط ب ای رسیدن حد اطل به 48 ماه زمان نیاز دارد.
چند گونه بعنوان منال عبارتند از:
س و سیمین )نق ه ای( بومی ااالت های م زاک آرازونا و نیوم زا وی آم ا ا Cupressus arizonica
س و معمولی Cupressus sempervirens (Italian cypress) بومی حوزه مدات انه از ااتالیا تا جزا ه سیسیل و اونان تتاجزا ه ک ت سوئیس و روسیه تا شمال اا ان واراته های مختلفی دارد که عبارتند از :
C.S.Var. horizontalis زربین
س و شی از C.S. Var. fastigiata س وناز )تاج بسیار بسته و ستون مانند دارد( C.S.Var. cetiformis بومی کالیف نیای آم ا است C.macrocarpa
C. iusitanica (Mexican cypress) س و اوسان بومی م زاک و گواتمالا
C.goveniana (Gower cypress) بو میکالیف نیای آم ا ا C.torulosa (Himalyan cypress))س و هیمالیا) بو میهیمالیا و آستان سه چوان چین است
)False cypress :نام انگلیسی( Chamaecyparis جنس شبه سرو
اان جنس شامل 1 گونه درختی و همیشه سبز است و بومی نیم ه شمالی هستند. اصل و مبداً ااتن جتنس آم ا تای شتمالیوآسیای ش طی است. بعلت ظاه زابا و موزون و تلون رنگی اغلب بعنوان گیاهان تزئینی در اکن نقاط دنیا کشت متی شتوند بتاوجود اان تعدادی از گونه های آن بصورت درختان بلند با تنه ای راست و با چوب م غوب بعنوان تولیتد چتوب صتنعتی کشتت می شوند.
مشخصات عمومی اان جنس درختانی با تنه راست و بدون انشعاب تا انتهای درخت و تاج گیاه جزوه جنگلکاری وطی و کتم وبتیش پهتن وسیستم راشه ای عمیق و طوی است. تعداد فلس های مخ وط معمولاً 1 تا 8 عدد و طو میوه رسیده حتد اکنت اتک ستانتیمت است. مخ وط های ماده در مدت ا سال میرسد. به استننای اک ً ً ً :
):
/
فهرست مطالب