دانلود کامل ترین جزوه نقشه خوانی

جزوه تایپ شده نقشه خوانی

دانلود فایل

تعریف نقشه: نمایش مختصات نقاط با اصول و مقیاس معین که در آن عوارض طبیعی و مصنوعی با علائم خاصی نشان داده میشود : ) :
) ) : ()
: ()
(): ()
: : : : (): : (): : (): : : () : (): =
  :  این است که عوامل محیطی (که بر اثر آنها طول و عرض کاغذ نقشه نیز تغییر میکند) بر مقیاس ترسیمی اثر گذاشته و منطبق بر ابعاد نقشه تغییر میکند.
 مقیاس عددي ذکر شده در کشورهایی که داراي سیستم متریک هستند رایج است و به مقیاس ساده نیز شناخته میشود. در کشورهایی که سیستم غیر متریک دارند مثل انگلستان از مقیاس عددي مرکب استفاده میشود.
انواع شکل مقیاس
1. مقیاس خطی یا ترسیمی: نوعی خط کش است که مقیاس مطمئنی جهت کپی نقشهها است
2. مقیاس عددي یا کسري
3. مقیاس گفتاري یا نوشتاري
انواع مقیاس برحسب اندازه
 نقشههاي خیلی بزرگ مقیاس: مقیاسهاي 100/1 تا 500/1(نقشههاي ساختمانی)
 نقشههاي بزرگ مقیاس: مقیاسهاي 500/1 تا 10000/1(کارهاي مهندسی، ثبتی و اجرایی)
 نقشههاي میان مقیاس: مقیاسهاي 10000/1 تا 50000/1 (نقشههاي توپوگرافی)
 نقشههاي کوچک مقیاس: مقیاسهاي 50000/تا 250000/1 (نقشههاي کشوري و شهري)
 نقشههاي خیلی کوچک مقیاس: از مقیاس250000/1 به بالا (نقشههاي جغرافیایی)
مثال 1: اگر فاصله 2 نقطه روي نقشه به مقیاس ، 100 متر باشد:
والف ) فاصله زمینی آن چقدر است؟

نقشه خوانی

ب ) این 2 نقطه روي نقشه با مقیاس به چه فاصلهاي از هم رسم میشود؟
و
مثال2: فاصله 2 واحد بر روي نقشهاي به مقیاس برابر با 30 میلیمتر است فاصله آنها بر روي زمین چقدر
و
است؟
مثال 3: اگر فاصله 2 نقطه روي نقشه 16 سانتیمتر و فاصله آنها در روي زمین 80 متر باشد، مقیاس آن را محاسبه کنید.
روشهاي اندازهگیري مسافت به طریقه مستقیم
1. قدم کردن: داراي دقت کم جهت تهیه کروکی یا تعیین فواصل تقریبی نقاط
2. زنجیر مساحی: با دقت متوسط، متشکل از مفتولهاي فلزي به طول 20 تا 25 سانتیمتر
3. مترهاي نواري: با دقت متوسط بهصورت پارچهاي یا پلاستیکی
4. مترهاي فلزي: با دقت بالا عمدتاً از جنس فولاد، استاندارد در دماي 20 درجه
روشهاي غیرمستقیم در اندازهگیري مسافت
1. مثلث قائمالزاویه
sinc =
cosc =
cotc =
tanc =

2. مثلث غیر قائمالزاویه
رابطه sin:
= =
رابطه cos:
a2 = b2 + c2 – 2bc.cosA b2 = جزوه نقشه خوانی + c2 – 2ac.cosB c2 = a2 + b2 – 2ab.cosC (اندازهگیري غیر مستقیم فواصل (تاکئومتري = ت نُدیابی
طریقه اندازهگیري مسافت را میتوان به 3 دسته تقسیم کرد:
1. سیستم استادیمتري: در این سیستم از یک تاکئومتر (تئودولیتی که سیستم اندازهگیري مسافت در آن لحاظ شده است) و یک شاخص مدرج استفاده میشود.
2. سیستم پارالاکتیکی: در این سیستم از یک تئودولیت دقیق که تا حدود ثانیه اندازه بگیرد و یک طول ثابت استفاده میکنند.
3. سیستم تحویل به افق کننده: در این سیستم از نوع مخصوصی تئودولیت که سیستم اندازهگیري در جلوي دوربین آن نصب شده است استفاده میشود که از شاخص مخصوصی (اتوریداکتر) استفاده میشود.
اندازهگیري مسافت با استفاده از طریقه الکترونیکی
1. تلورومتر: در تلورومتر زمان رفتوبرگشت امواج رادیویی بین دو نقطه برحسب میلی میکرو ثانیه (دقت بسیار بالا) اندازهگیري میشود و با دانستن سرعت انتشار امواج رادیویی فاصله بین دو نقطه به دست میآید. اصول کلی براي اندازهگیري مسافت بین دو نقطه، دو دستگاه تلورومتر که یکی به نام دستگاه اصلی یا مستر (Master) و دیگري به نام دستگاه فرعی یا ریموت در دو انتهاي مسافت مستقر میشود.
2. ژئودیمتر: در ژئودیمتر فاصله زمانی که یک علامت نوري مسافت مورد نظر را میپیماید اندازه میگیرند و با دانستن سرعت سیر نور میتوان مسافت را محاسبه کرد.
روشهاي اندازهگیري زاویه
1. روش زاویه خوانی: در این روش براي اندازهگیري زاویه قرائت زاویه با استفاده از دستگاههاي زاویهیاب انجام میشود.
2. روش زاویه کشی: در این روش ابتدا زاویه افقی روي تخته سهپایه رسم میشود (اندازهگیري در فیلد انجام میشود) و سپس توسط نقاله اندازهگیري میشود. این روش همان روش ترسیمی است.
3. روش محاسبهاي: در این روش با استفاده از فرمولهاي موجود زاویه محاسبه میشود. براي استفاده از این روش باید برخی طولها مشخص باشند.
4. روش فتوگرامتري (تصویرسنجی): در این روش اندازهگیري زاویه با استفاده از عکسهاي هوایی و دستگاههاي فتوگرامتري انجام میشود.
واحدهاي اندازهگیري زاویه
1. درجه (D): اگر محیط یک دایره را به 360 قسمت مساوي تقسیم کنیم هر قسمت آن یک درجه است. هر یک درجه به 60 دقیقه و هر دقیقه به 60 ثانیه تقسیم میشود.
2. گراد (G): اگر محیط دایره را به 400 قسمت مساوي تقسیم کنیم هر قسمت آن یک گراد است.
3. رادیان (R): درصورتیکه محیط دایره را به π2 تقسیم نماییم به عبارتی چنانچه طول قوسی از محیط دایره را به اندازه شعاعش جدا کنیم زاویه مربوط به این طول قوس را یک رادیان گویند.
= =
مثال 1: 20 درجه چند گراد و چند رادیان است؟
مثال 2: یک رادیان چند درجه و چند گراد است؟
خطا و اشتباهات در نقشهبرداري

خطا: عبارت از میزان تفاوت بین مقدار حقیقی و مقدار اندازهگیري شده است.
اشتباه: با خطا کاملاً متفاوت است و در اثر عدم دقت یا نقص مشخص دستگاه صورت میگیرد.
انواع خطا
1. خطاي کالیبراسیون (تنظیم دستگاه)
2. خطاي تغییرات درجه حرارت (اندازهگیري در سرما و گرما)
3. خطاي تغییرات ارتفاعی
انواع خطا از نظر خصوصیت
1. خطاي تدریجی یا سیستماتیک یا دستگاهی: این خطا خطرناكترین خطا در نقشهبرداري است. براي جلوگیري از این خطا حتماً هر چند وقت باید دستگاهها کنترل شوند. این خطا در یکجهت بوده و کمیتی مانند زاویه یا طول را مرتب کاهش یا افزایش میدهد.
2. خطاي تصادفی یا اشتباهی: این خطا سیستماتیک نیست و منشأ و مبناي آن نیز مشخص نیست.
تفاوت خطاي سیستماتیک و اتفاقی
چنانچه خطاي سیستماتیک شناخته شود میتوان آن را جزوه نقشه خوانی کرد درصورتیکه خطاي اتفاقی بههیچعنوان حذف نمیشود.
مهمترین اشتباهات در مترکشی
1. اشتباه گرفتن نقاط ابتدایی و انتهایی متر
2. اشتباه در خواندن و نوشتن اندازهها
3. اضافه و یا کم کردن چند دهنه طول کامل متر
مهمترین خطاها در مترکشی
1. افقی نگرفتن متر
2. انحراف در ژالون گذاري
3. اختلاف درجه حرارت محیط نسبت به درجه حرارت استاندارد
4. اختلاف در کشش نسبت به کشش استاندارد
5. برابر نبودن طول واقعی متر با طول اسمی
ترازیابی
به عمل تعیین اختلاف ارتفاع نقاط نسبت به هم ترازیابی یا Levelling یا Nivellement میگویند.
سطح تراز: سطحی که در تمام نقاط خود بر امتداد نیروي ثقل (جاذبه) عمود است.
سطح مبنا: سطح ترازي است که ارتفاع هر نقطه نسبت به آن سنجیده میشود.
Benchmark: نقاط ثابتی هستند که مختصات و ارتفاع آنها براي نقشهبردار معلوم است یا توسط عملیات پیمایش و ترازیابی مشخص میگردد.

Benchmark انواع
1. ژئودزي: Benchmark هایی هستند که در سطح کشور بهصورت دقیق مشخص میشوند.
2. Benchmark هاي دائمی: این Benchmark ها از روي ژئودزي مشخص میگردند و جهت تهیه نقشه یک ناحیه تهیه میشوند.
3. Benchmark هاي اختیاري: داراي ارتفاع اختیاري جهت تهیه نقشه یک ناحیه کوچک کاربرد دارد.
4. Benchmark هاي موقتی: که این Benchmark ها بعد از یک سري ترازیابی حذف میشوند.
انواع ترازیابی
1. ترازیابی فشارسنجی یا بارومتریک
2. ترازیابی غیر مستقیم یا مثلثاتی
3. ترازیابی با دوربین نقشهبرداري
4. ترازیابی مستقیم یا هندسی
کاربردهاي مختلف ترازیابی
1. تعیین اختلاف ارتفاع نقاط نسبت به هم
2. تعیین خاكریزي یا خاكبرداري در یک منطقه
3. Benchmark تعیین
4. تعیین خطوط تراز
5. تعیین اختلاف ارتفاع از سطح آبهاي آزاد
ژئوئید
سطح تراز متوسط دریاهاي آزاد را ژئوئید گویند.
اسفروئید
چون سطح تراز متوسط دریاها (ژئوئید) سطح نامنظمی است لذا براي سهولت در کار نقشهبرداري در مقیاس بزرگ از این پستیوبلنديها یک متوسط رسم کرده و آن را اسفروئید میگوییم.
طول و عرض جغرافیایی
طول( λ): زاویهاي بین نصفالنهار هر نقطه و نصفالنهار مبدأ (گرینویچ) را گویند.
عرض جغرافیایی (θ): زاویه بین خط عمود در هر نقطه و خط استوا را عرض جغرافیایی گویند.
سمتها (جهتها)

دانلود جزوه نقشه خوانی رایگان خلاصه pdf کتاب کامل

1. شمال جغرافیایی یا شمال حقیقی (T.N): نصفالنهاري که از هر نقطه میگذرد امتداد شمال جغرافیایی است.
2. شمال مغناطیسی (M.N): عقربه شمال قطبنما معرف شمال مغناطیسی است.
3. شمال شبکه( G.N): محور عمودي دستگاه مختصات نشانگر امتداد شمالی شبکه است.
یافتن جهت شمال توسط ساعت مچی عقربهاي
به دلیل قرار گرفتن ایران در نیمکره شمالی به طریقه زیر عمل میکنیم: ابتدا ساعت خود را روي وقت صحیح تنظیم کرده و بطور افقی نوك عقربه ساعت نما را بهطرف آفتاب قرار میدهیم بطوریکه عقربه سایه خود را بپوشاند در این حالت نیمساز زاویه بین عقربه ساعت شمار و عدد 12 ساعت، سمت جنوب را نشان میدهد.

دانلود رایگان خلاصه کتاب نقشه خوانی pdf

آزیموت یا گرا یا ژیزمان
زاویهاي است که هر امتداد در جهت عقربههاي ساعت با جزوه نقشه خوانی میسازد (هر کدام از شمالهاي 3گانه).
از صفر تا 360 درجه بوده و معمولاً شمال شبکه را گزارش میکند.

مثال: آزیموت هاي زیر را رسم کنید؟
1- N40 2- N190 3- N240
آزیموت معکوس
اگر زاویه آزیموت از 180 درجه بیشتر و یا کمتر باشد به ترتیب زیر عمل میکنیم:
X > 180 → X – 180 = Y
X < 180 → X + 180 = Y
برینگ یا برد
فرق آن با آزیموت آن است که زوایاي هر امتداد اگر نزدیک به شمال است از شمال و اگر نزدیک به جنوب است از جنوب اندازهگیري میشود برینگ داراي 4 حالت است:
1- N-α-E 2- N-α-W 3- S-α-E 4- S-α-W
گراي مغناطیسی
عبارت از زاویه بین شمال مغناطیسی و امتداد موردنظر در جهت عقربههاي ساعت است.
گراي شبکه
عبارتاند از زاویه بین شمال شبکه و امتداد موردنظر که در جهت عقربههاي ساعت اندازهگیري میشود.
انحراف مغناطیسی
به دلیل اینکه شمال حقیقی بر شمال مغناطیسی منطبق نیست لذا بین دو شمال زاویه کوچکی در حدود یک تا چند درجه تشکیل میشود که زاویه موردنظر را انحراف مغناطیسی گویند. برحسب آنکه شمال مغناطیسی در شرق یا غرب شمال جغرافیایی قرار گیرد انحراف را شرقی یا غربی مینامند.
انحراف مغناطیسی مقدار ثابتی نبوده و در زمان و مکان متغیر است و در عملیات نقشهبرداري کوچک از آن صرفنظر میشود.

کانواي نقشهبرداري
به دلیل اینکه در یک عملیات نقشهبرداري نمیتوان از جزئیات شروع کرد، لذا بایستی یک سري از نقاط با مختصات مشخص و دقت خیلی زیاد در منطقه موجود باشد (اسکلت نقشهبرداري) تا بتوان بر اساس آنها نقشهبرداري را ادامه داد.کانواي نقشهبرداري بر اساس دقت به ترتیب: یک( دقیقتر)، دو (با دقت کمتر)، سه و … است.
انواع کانواها
1. کانواي مختصاتی (طول و عرض با دقت زیاد)
2. کانواي ارتفاعی (ارتفاع با دقت زیاد)
سیستمهاي تصویر در نقشهبرداري
ارائه تصویر دو بعدي از سطح خمیده زمین را گویند که بر اساس انتخاب سطح قابل گسترش براي تصویر نمودن ،انتخاب الگوي مناسب براي کره زمین و دیدگاه تصویرسازي از یکدیگر متمایز میشوند.
مزایاي نقشههاي مسطح نسبت بهکرات جغرافیایی
1. فشردهترند و نگهداري آنها آسانتر است
2. بهراحتی در کامپیوتر نمایش داده میشوند
3. اندازهگیري عوارض در آن سادهتر است
4. بخشهاي وسیعی را در یکجا نمایش میدهند
5. ارزانتر و قابل حمل است
طبقهبندي سیستمهاي تصویر بر اساس کلاس، وجه و خصوصیات
کلاس: 1- استوانهاي 2- آزیموتی 3- مخروطی
وجه: 1- معمولی 2- معکوس
خصوصیات: 1- زاویههاي مساوي 2- جزوه نقشه خوانی مساوي 3- فاصلههاي مساوي
خواص متریک نقشهها
عبارتاند از مساحت، شکل، مسیر، جهت، فاصله و مقیاس
مراحل تشکیل سیستم تصویر
1. انتخاب یک الگو( عمدتاً کروي یا بیضوي)
2. تبدیل مختصات جغرافیایی (طول و عرض جغرافیایی به مختصات مسطحاتی)
3. تبدیل مقیاس
توجه: استوانه، مخروط و صفحه مسطح برخلاف بیضوي و کره، سطوح قابل گسترش هستند که بهوسیله این 3 نوع سطح هندسی استاندارد سیستمهاي تصویر رسم میشوند.
سیستم تصویر مرکاتور (UTM)
این سیستم در دهه 1950 توسط پیمان آتلانتیک شمالی (NATO) توسط 60 کشور پذیرفته شده است. در سیستم UTM کره بهصورت خوابیده در استوانه جاي میگیرد. در این روش 60 نصفالنهار ترسیم میشود که با فاصله 6 درجه از هم قرار میگیرند. محدوده شمالی این سیستم عرض 84 درجه شمالی و محدوده جنوبی آن عرض جغرافیایی
80 درجه جنوبی است.
GPS
GPS یا سیستم موقعیتیاب جهانی یک سیستم راهبري و مسیریابی ماهوارهاي است که داراي شبکهاي از 31 ماهواره است. این سیستم از سال 1980 داراي استفاده عمومی است و در تمام شبانهروز در دسترس است.
سیستمهاي موقعیتیاب
1. GPS: در اختیار آمریکا
2. گلوناس: در اختیار روسیه
3. گالیله: در اختیار اروپا
4. بیدو: در اختیار چین
ماهوارههاي GPS هرروز 2 بار در مدارهاي دقیق در فاصله 20800 کیلومتري سطح زمین به دور زمین میگردند و اطلاعات لازم را مخابره میکنند. گیرنده GPS به دریافت اطلاعات همزمان از حداقل 3 ماهواره براي محاسبات 2 بعدي و یافتن طول و عرض جغرافیایی و همچنین دریافت اطلاعات حداقل 4 ماهواره براي یافتن مختصات 3 بعدي نیازمند است.
کاربرد سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) در برنامهریزي شهري
سیستم اطلاعات جغرافیایی بستري براي ذخیره، نگهداري، مدیریت و تجزیه و تحلیل اطلاعات جغرافیایی است و جهت کار همزمان با دادههایی که وابستگی مکانی (جغرافیایی) و توصیفی دارند طراحی شده است.
نقش GIS در مدلسازي شهري
از GIS در مدلسازي شهرها بهعنوان عناصر پویا و داراي تغییرات مداوم استفاده بسیار میگردد. با استفاده از مدلهاي مختلف GIS و با استفاده از اطلاعات متنوع استخراج شده از شهرها میتوان همه نوع تغییر انجام شده را مشخص نمود و یا براي آینده برنامهریزيهاي مناسبی را با توجه به خواست مدیران شهري انجام داد.
کاربرد GIS در برنامهریزي شهري GIS علاوه بر استفاده از جزوه نقشه کشی ترکیبی کاربردي شهري نظیر نقشههاي مناطق مسکونی، تجاري، اداري، تأسیسات و تجهیزات شهري و غیره، میتواند به مقایسه و استفاده همزمان از دو یا چند نقشه در جهت اهداف شهري مدنظر برنامهریز بپردازد. استفاده از GIS در برنامهریزي شهري 5 امتیاز دارد:
1. امکان مدیریت حجم زیادي از دادهها را دارد
2. اصلاح تغییرات دادهها در آن آسان است
3. قابلیت نمایش در فرمتها و اشکال گوناگون به صور مختلف نظیر جزوه نقشه خوانی کاغذي، رقومی و غیره را دارد
4. استفاده از آن براي کاربران مختلف آسان است
5. قابلیت یکپارچه کردن دادههاي خود را با سایر دادهها مانند اطلاعات کاداستري، اکولوژیکی، دادههاي اقتصادي، اجتماعی و غیره را دارد
مشکلات فراسوي GIS در سیستم برنامهریزي شهري در ایران
1. عدم آشنایی کاربران و متخصصین شهري با کاربردهاي GIS
2. به روز ً          : ؛ ؛