جزوه حقوق مدنی ۸
پیام نور دکتر شهبازی کاتوزیان استاد حسین جعفری صامت علی اصلانی بابک پاک نیا استاد نبي زاده حسینی برا کاردانی به کارشناسی ان فدایی
(())
(())
:/:/- ::: ً ::
را به حاکم تحویل دهد.
ماده ۱۷۱ قانون مدنی:هر کس حیوانات ضاله پیدا نماید باید آن را به مالک آن رد کند و اگر مالک را نشناسد باید به حاکم یا قائم مقام او تسلیم کند و الا ضامن خواهد بود اگر چه آن را بعد از تصرف رها کرده باشد.
درواقع در هر حالتی مسئول است تا زمانی که آن را به حاکم یا صاحب تحویل دهد
ماده ۱۷2قانون مدنی:اگر حیوان گمشده در نقاط مسکونه یافت شود و پیدا کننده با دسترسی به حاکم یا قائم مقام او آن را تسلیم نکند حق مطالبه مخارج نگاهداری آن را از مالک نخواهد داشت.
هر گاه حیوان ضاله در نقاط غیر مسکونه یافت شود پیداکننده می تواند مخارج نگهداری آن را از مالک مطالبه کند مشروط بر اینکه از حیوان انتفاعی نبرده باشد و الا مخارج نگاهداری با منافع حاصله حقوق مدنی و پیداکننده یا مالک فقط برای بقیه حق رجوع به یکدیگر را خواهد داشت.
انواع حق های مالی: حقوق مختلف اشخاص نسبت به اموال به تعبیر قانون مدنی.اشخاص نسبت به اموال حقوق مختلفی دارند مثل حق مالکیت. مالکیت ممکن است نسبت به عین باشد یا منافع. حق انتفاع که یعنی یک نفر حق دارد از اموال دیگری استفاده کند یا حق عبور از ملک و …. این ها از مصادیق حقوق مالی هستند .

حقوق مدنی
قبلا بیان کردیم که حقوق را به عینی و دینی تقسیم می کنیم برخی از حقوقدانان معتقدند حقوق به ۳ دسته عینی،دینی و فکری تقسیم می شود مثل دکتر صفایی.حق عینی حق جزوه حقوق مدنی ۸ نسبت به مال است حق دینی حق نسبت به شخص است در این بحث حقوق عینی مدنظر ماست نه حقوق دینی.
از طرف دیگر حقوق عینی نیز به اصلی و تبعی تقسیم می شود .حق عینی اصلی حقی است که مستقیما و بدون وابستگی به چیز دیگری است مثل حق مالکیت . اما حق عینی تبعی مصداق بارز آن رهن است در این بحث نیز ما به حق عینی اصلی میپردازیم نه حق عینی تبعی.
حق عینی مصادیق مختلفی مثل مالکیت،انتفاع و …. دارد ولی محدود به این ها نیست مثل حق حریم.کسی که قناتی حفر کرده دیگران نمی توانند در یک فاصله مشخص از آن قنات قناتی حفر کند.
مهم ترین حق مالی حق مالکیت است که به آن می پردازیم.حق انتفاع و زیر مجموعه های آن ،حق انتفاق و حق حریم همینطور .
حق مالکیت:بیان شده در ماده ۲۹ قانون مدنی بدین شرح:ممکن است اشخاص نسبت به اموال علاقههای ذیل را دارا باشند:
۱- مالکیت (اعم از عین یا منفعت).
۲- حق انتفاق.
۳- حق ارتفاق به ملک غیر.
علاقه به معنی ارتباط است .قانون بیان نمی کند که نسبت به اموال حقوق داشته باشند در فقه ما زمانی که اموال را تقسیم میکنند می گویند مالکیت و حقوق مالی یعنی مالکیت حق نیست بلکه بالاتر از آن است ولی این نظر درست نیست چون مالکیت خودش حق است ولی این حقوق شدت و ضعف دارند حق مالکیت کامل ترین حق است.
ماده ۲۹ کامل نیست زیرا همه حقوق مالی را نگفته است.
مراد از مالکیت،مالکیت عین است.مالکست کامل ترین و مهم ترین حق عینی است .رابطه بین شخص و شئ که به آن اجازه می دهد هرگونه تصرفی انجام دهد.
اوصاف مالکیت :
۱-مطلق ۲-انحصاری ۳-دائمی
۱-مطلق:یعنی مالک می تواند هرگونه تصرفی در ملک خود انجام دهد و از آن استفاده کند مگر این که قانون منع کرده باشد.
ماده ۳۰ قانون مدنی:هر مالکی نسبت به مایملک خود حق همه گونه تصرف و انتفاع دارد مگر در مواردی که قانون استثناء کرده باشد.
تصرفاتی ک شخص در ملک خود انجام می دهد انواع متفاوتی دارند برخی از این تصرفات انتقالی هستند یعنی فرد با تصرف عین مال را به دیگری منتقل می کند مثل فروش،حبه. یا ممکن است تصرف استیفایی باشد جزوه حقوق مدنی ۸ طرف جهت استفاده خودش تصرفی انجام دهد.برخی تصرفات نیز تصرفات اصلاحی هستند یعنی فرد به تعمیر و مرمت مال خود می پردازد .
در حقوق فرانسه فرد می تواند حتی مال خود را تلف کند ولی در حقوق اسلام اجازه به هر تصرفی که باعث شود مالی بدون فائده و سود تلف شود داده نمی شود. چون اصراف است و کار غیر عقلانی است و در اسلام نیز اصراف حرام است.
۲_انحصاری:یعنی فقط خود مالک می تواند از ملک استفاده کند و دیگران حق استفاده از این ملک را ندارند و حتی اگر قسمتی از آن را اجاره دهیم از فقط از آن می تواند استفاده کند نه قسمت های دیگر.
دانلود خلاصه کتاب جزوه حقوق مدنی ۸ pdf
۳_دائمی:یعنی مالکیت نباید محدود به زمان مشخص باشد و مال تا زمانی که موجود است تحت مالکیت است ممکن است این مدل ۱ روز باشد یا ۱۰۰ سال و مهم این است که قید وجود نداشته باشد.
قلمرو ومحدودیت های مالکیت:
قلمرو:مالکیت قلمرویی دارد وقتی می گوییم طرف مالک است یعنی مالک خود و اصل مال است ولی به جز این دسته ما انواع دیگری از مالکیت را نیز داریم
مالکیت تبعی:منظور این است که مالک هر مالی که شود مالک توابع و منافع و مخلفات آن مال خواهد بود مثل بچه حیوانات ممکن است این رشد و نمو معنوی باشد مثل آموزش های حقوق مدنی که به حیوانات می دهند پس اگر فردی مال مالی باشد مالک توابع آن نیز خواهد بود
ماده ۳۲ قانون مدنی:تمام ثمرات و متعلقات اموال منقوله و غیر منقوله که طبعاً یا در نتیجه عملی حاصل شده باشد بالتبع مال مالک اموال مزبوره است.
ماده ۳۴ قانون مدنی:نتایج حیوانات در ملکیت تابع مادر است و هر کس مالک مادر شد مالک نتایج آن هم خواهد شد.
اگر حیوان ماده برای شخصی و حیوان نر برای شخصی دیگر باشد حاصل آمیزش این دو برای شخصی است که حقوق مدنی ماده متعلق به اوست
اگر صاحب حیوان ماده آن را بفروشد و اطلاعی از باردار بودن حیوان در زمان فروش نداشته باشد بچه برای او است.
ماده ۳۳ قانون مدنی:نما و محصولی که از زمین حاصل میشود مال مالک زمین است چه به خودی خود روئیده باشد یا به واسطه عملیات مالک مگر اینکه نما یا حاصل از اصله یا حبه غیر حاصل شده باشد که در این صورت درخت و محصول مال صاحب اصله یا حبه خواهد بود اگر چه بدون رضای صاحب زمین کاشته شده باشد.
ممکن است یک نفر اصله و حبه دیگری را در زمین بکارد و این حبه تبدیل به محصول شود حال این محصول برای صاحب حبه است زیرا محصولات حاصل از بذر هستند و بذر متعلق به اوست.
در فقه حدیثی داریم که به عنوان قاعده فقهی استفاده می شود و بیان می کند که کشت و زرع برای زارع است حتی اگر غاصب باشد البته این ناظر به این فرض است که فرد صاحب اصله و حبه نیز باشد
این مسئله چند حالت دارد:
۱_صاحب اصله یا حبه اصله خودش را بدون رضایت صاحب زمین در زمین او کاشته. در این حالت محصول برای صاحب حبه است ولی صاحب اصله و حبه باید اجرت المثل زمین را بپردازد جزوه حقوق مدنی ۸ المثل یعنی اجرتی که با استفاده و مقایسه با امثالبه دست می آید اجرت مثما یعنی اجرتی که طرفین توافق کرده اند بر سر آن. در این مورد نگاه می کنیم امثال این ملک اگر اجاره داده می شد چه هزینه ای باید پرداخت می شد و به همان میزان فرد باید اجرت المثل بپردازد
۲_صاحب زمین نهال یا بذر گیاهی را بدون رضایت صاحب بذر در زمین خود بکارد این محصول برای صاحب بذر است و صاحب زمین نیز مستحق چیزی نیست و نباید این کار را انجام میداد و بنابراین چیزی به او نمی رسد.
۳_فردی بذر یا دانه دیگری را در زمین شخص ثالثی بکارد بدون این که از آن ها اجازه گرفته باشد.در این صورت دکتر صفایی معتقد است که هر دو یعنی شخص ثالث و صاحب بذر مقابلصاحب زمین مسئول هستند و این مسئولیت از نوع تضامنی است یعنی حقوق مدنی زمین می تواند برای ستاندن حق خود به هر دو طرف مراجعه کند
البته اگر صاحب زمین نسبت به کاشت بذر در زمین راضی نباشد می تواند آن را بکند و اگر توافق کنند به همان شکل عمل می شود.
مالکیت فضا و قرار زمین:ماده ۳۸ قانون مدنی:مالکیت زمین مستلزم مالکیت فضای محاذی آن است تا هر کجا بالا رود و همچنین است نسبت به زیر زمین بالجمله مالک حق همه گونه تصرف در هوا و فراز گرفتن دارد مگر آنچه را که قانون استثناء کرده باشد.
محدودیت: امروزه این نوع محدودیت ها بسیار زیاد است مثلا بسیاری از اموال امروزه جزو مباحات نیستند درواقع امروزه فرد نمی تواند مثل سابق اموال را تملک کند گاهی اوقات مالکیت محدود می شود یعنی شما مالک مالی هستید ولی تصرفاتی را نمی توانید در آن انجام دهید گاهی اوقات نیز مالکیت از مالک سلب می شود که مصادیق متعددی دارد. این ها قوانین خاص و محدودیت های حاکم بر مالکیت هستند.

آموزش حقوق مدنی 8
شرکت در جرم:شرکت از نظر لغوی در معانی مختلفی به کار رفته است از قبیل سرمایه گزاری، مشارکت،انباز گشتن،هم دست شدن و …صورت های مختلفی درباره شرکت در جرم متصور است من جمله:1)ماده 683 راجع به نهب و غارت جرم موضوع این ماده را که اغلب مربوط به شورش ها و اعتراضات جمعی است جرم توده ها نیز گفته اند.در این قسمت اگر چه شرکت در جرم منتفی است زیرا که تصور وحدت قصد نسبت به هر کدام از موارد مشکل خواهد بود لکن به نوعی شرکت در جرم تحقق یافته است.
2)از سوی دیگر شرکت در جرم مستلزم وحدت قصد(هم قصد شدن)بین شرکاء می باشد.اگر چنانچه دو نفر یا بیشتر قصد ارتکاب جرم خاصی را داشته باشند(مثلا:سرقت)لکن در حقوق مدنی سرقت یکی از آنان مرتکب جرم دیگری هم بشود این شخص را نمی توان تحت عنوان شرکت در جرم محاکمه کرد.در مثال پیش گفته اگر بعد از انجام سرقت یکی از سارقین، منزل نمونه سوالات حقوق مدنی 7 خانه را آتش بزند و یا مرتکب تخریب اشیاء گران قیمت موجود در منزل نیز بشود شخص دیگری ماخوذ به آن نخواهد شد زیرا که وحدت قصد آنان شامل سرقت است و جرم تخریب و یا قتل و یا آتش سوزی که شریک دیگر انجام داده مربوط به او نخواهد شد.همین طور است اگر چند نفر در جرم کلاهبرداری شرکت نمایند لکن یکی از آنان علاوه بر کلاهبرداری موجب تصرف غیر قانونی اموال دولتی و یا خیانت در امانت نسبت به اموال اشخاص حقوقی،حقوق خصوصی نیز بشود.موضوع دیگر که لازم به ذکر است تصور این فرض است که اگر هم قصد شدن افراد شریک در جرم عام باشد به این توضیح که بین آنان توافق حاصل شود که برای سرقت و یا انجام هر گونه فعل حق وق مدنیبه منزل دیگری وارد شود،در چنین صورتی به نظر می رسد اگر در عملیات مجرمانه و ارتکاب فعل مادی جرم با هم دیگر هماهنگ باشند آنان نیز شریک در جرم محسوب می گردند.ولو این که اثر کار یا فعل ارتکابی آن ها یکسان نباشد.
عناصر متشکله ی جرم شرکت در جرم:1)ماده ی 125 قانون مجازات اسلامی 2)مواد 362 به بعد قانون مجازات اسلامی،راجع به شرکت در جنایت که شامل مواد مختلفی تا ماده ی 374 می گردد.
شرکت در جرم بر حسب تقسیم بندی مجازات ها:1)حدود:همیشه در مجازات های حدی شرکت در جرم با حضور چند نفر مصداق پیدا نمی کند.به عنوان نمونه اگر چند نفر شرب خمر جزوه حقوق مدنی ۸ هر کدام به صورت جداگانه محکوم به شرب خمر خواهند شد.هم چنین است حق غضب که این جرائم ارتکاب آنان به صورت شرکت در جرم ممکن نخواهد بود.
2)برخی از جرائم دیگر هستند که برای شرکت در آن جرم که تحت عنوان جرم واحد نیز نام می گیرد.مانند:زنا یا لواط و مساحقه لزوما به جنسیت افراد بستگی دارد.در زنا وجود زن و مرد،در لواط وجود دو مرد و در مساحقه وجود دو زن برای ارتکاب این گونه جرائم لازم است.
3)در بحث ارتکاب جرم علیه تمامیت جسمانی افراد شرکت در جرم متصور است.به عنوان مثال:ممکن است دو یا چند نفر به صورت مشترکا موجب قتل دیگری را فراهم نمایند.ماده 368 قانون مجازات اسلامی در باب شرکت در قتل مقرر می دارد:اگر عده ای،آسیب هایی را بر مجنی علیه وارد کنند و تنها برخی از آسیب ها موجب قتل او شود فقط وارد کنندگان این آسیب ها ،شریک در قتل می باشند و دیگران حسب مورد،به قصاص عضو یا پرداخت دیه محکوم می شوند.در صورتی که دو نفر یا بیشتر مرتکب قتل عمدی شخص دیگری شوند اولیای دم می توانند با پرداخت مقدار دیه،هر یک به نحوی که در قانون مجازات اسلامی مقرر است همه ی شرکاء در قتل را قصاص نمایند و یا برخی را قصاص و از دیگران دیه اخذ نمایند.در هر حال در این رابطه اختیار با اولیای دم است.
شرکت در جرائم غیر عمدی:همان حقوق مدنی که می دانیم شرکت در جرم مستلزم علم و عمد شرکا است به این توضیح که تا زمانی که شرکا و مرتکبین جرم از قصد یک دیگر اطلاع نداشته باشند شرکت در جرم منتفی است و نمی توان این افراد را به عنوان شریک در جرم قلمداد نمود.تصور شرکت در جرم در جرائم غیر عمدی با توجه به این که عمدی وجود نداشته،لازم است با دقت خاص مورد توجه قرار گیرد.قسمت دوم ماده 125 قانون مجازات اسلامی موضوع شرکت در جرم در جرائم غیر عمدی را مدنظر قرار داده است.بنابراین و با توجه به برخی از امور می توان شرکت در جرائم غیر عمدی را نیز قابل تصور دانست.مثال های عدیده ای مویده ی این امر است.مثلا اگر کارکنان و پرسنل اتاق ریکاوری یا مراقبت های ویژه با ترک محل کار خود متوجه تغییر وضعیت بیمار نگردند و بیمار جان به جان آفرین تسلیم کنددرچنین صورتی می توان آن را شریک در جرم قتل غیر عمدی دانست.هم چنین است متصدیان و مسئولین قسمت هایی از یک کارگاه فنی که با ):::
فهرست مطالب