جزوه تایپ شده ایمنی و بهداشت صنعتی
پیام نور مهندسی صنایع دکتر روز (دانشگاه علم و صنعت ایران – دانشکده صنایع دکتر محمد فام دانشگاه علمی کاربردی پیام نور
:
– – – – — – – – () :
– – – – – – 
ً ؛ :
– -:
– – – برنامه ريزي
– كارايي برنامه ها
برنامه ريزي اساس ساير وظايف مديريت
فراگيري برنامه ريزي
برنامه ريزي وظيفه كليه مديران است و در همه سطوح مطرح است اگرچه مشخصه عمق و گستردگي برنامه ريزي در سطوح مختلف مديريتي با توجه به ماهيت وظايف، مسئوليت ها و تصميم گيري ها تغيير مي كند.
سطوح تهیه برنامه
دانلود رایگان خلاصه جزوه ایمنی و بهداشت صنعتی کتاب pdf
خصوصيات تصميمات مربوط به برنامه ريزي
الف- تعداد آنها به اندازه اي زياد است كه نمي توان دربارة همة آنها يكجا اقدام كرد. بنابراين برنامه ريزي بايد به مراحلي تقسيم شود كه يا توسط يك فرد به صورت متوالي انجام گيرد و يا توسط چند نفر،هم زمان يا به شكل تركيبي از توالي و همزماني. بدين ترتيب برنامه ريزي بايد مرحله بندي ، يا به عبارت ديگر به نوبه خود برنامه ريزي شود.
ب- مجموعة تصميمات لازم نمي تواند به مجموعه جدا از يكديگر تبديل شود، يعني مسألة برنامه ريزي نمي تواند به مسائل فرعي مستقل از يكديگر تقسيم گردد، بلكه مسائل فرعي بايد با يكديگر مرتبط باشند. بدين ترتيب در فرايند تصميم گيري، بايد تصميمات اتخاذ شدة قبلي در نظر گرفته شود و در رابطه با تصميماتي كه براي آينده مي گيرند، تجديد نظر گردد.
اين دو خصوصيت سيستماتيك در برنامه ريزي، مشخص مي كند كه برنامه ريزي نه يك عمل بلكه يك فرايند است ، دوم اينكه، هم سيستمي كه براي آن برنامه ريزي شده و هم محيط آن، در طول فرايند برنامه ريزي در حال تغيير است و هرگز نمي توان همة اين تغييرات را در محاسبه گنجاند. با توجه به اين واقعيت است كه نياز به تجديد نظر و حفظ پويايي يك برنامه به طور پيوسته احساس مي گردد.
بینش هاي برنامه ريزي بر سه عامل استوار است
1-راضي كردن يا قانع كردن
راضي كردن، اصطلاح مفيدي است كه ابتدا توسط سايمون به كار رفت تا كوشش هايي را مشخص نمايد كه براي به دست آوردن سطح خاصي از رضايت، و نه لزوماً بيشتر از آن انجام مي شود. راضي كردن ، به مفهوم به جزوه ایمنی و بهداشت صنعتی كافي خوب و نه به مفهوم تا حد امكان خوب به كار مي رود. سطح مورد نظري كه ميزان رضايت را مشخص مي نمايد سطحي است كه تصميم گيرنده براي رسيدن به آن تلاش مي كند.
برنامه ريزي براساس رضايت ، با مراجعه به آن دسته هدف هاي اصلي و فرعي به وجود مي آيد كه دستيابي به آنها هم مطلوب و هم عملي مي باشد؛ و اعتبار آن نسبت به هدف هاي اصلي و فرعي معمولاً بستگي به توافق برنامه ريزان دارد.
برنامه ريز مبتني بر اين بينش ، معمولاً به هدف هاي اصلي و فرعي خود دست مي يابد. زيرا دنبال حداكثر ممكن نيست و تا جايي پيش مي رود كه عملي بودن و دسترسي به آن حفظ شود.
2- بهينه سازي
دومين بينش در برنامه ريزي براي رسيدن به وضعي است كه نه تنها به اندازة كافي خوب بلكه تا حد ممكن خوب مي باشد. برنامه ريزي مبتني بر بهينه سازي، تنها با توسعه و كاربرد مدل هاي رياضي براي سيستم هاي مورد نظر، امكان پذير مي گردد.
برنامه ريزي مبتني بر بينش بهينه سازي، مي كوشد تا هدف هاي فرعي موسسه را برحسب مقادير كمي، فرموله كند سپس آنها را تركيب نمايد و در معيارها واحدي از اندازه گيري قرار دهد. او مي كوشد كه هدفهاي كيفي را نيز برحسب مقادير كمي بيان كند، هر چند ممكن است در انجام اين كار به طور كامل موفق نشود.
به طور خلاصه تكنيك هاي بهينه سازي، بيشتر براي برنامه ريزي تاكتيكي مفيد است تا برنامه ريزي استراتژيك و فقط در بعضي از كاربردهاي استراتژيك مي تواند به كار رود. گرچه تهيه يك برنامه استراتژيك جامع و بهينه، به طور كامل و خاص، خارج از توانايي ما است؛ اما در برنامه ريزي مي توان اجزاي يك برنامه را به صورت بهينه حساب كرد و بعد آن را با برنامه هايي كه از تكنيكهاي ديگر غير از بهينه سازي بهره مي گيرد، تركيب نمود.
به عبارت ديگر نوعي برنامه ريزي كه هر جا كه ممكن است مدلهاي كمي براي بهينه سازي در آن به كار رود و هرجا كه مقدور نباشد، تكنيك هاي مبتني بر قانع كردن مورد استفاده قرار گيرد، نتايج بهتري را به دست مي دهد و اگر هر يك از آنها به تنهايي به كار روند، نتايج، چندان مطلوب نخواهند بود.
3-سازگاري (توافق)
اين نوع برنامه ريزي، گاهي برنامه ريزي نوآوري ناميده مي شود. اما برنامه ريزي چندان رايجي نيست، زيرا نه يك مفهوم جامع و روشن براي درك آن وجود دارد و نه يك روش سيستماتيك براي اجراي آن. بدين ترتيب ، اين گرايش بيشتر يك چيز ذهني است تا يك امر واقعي،
این برنامه دارای سه محور به شرح زير است:
1- اعتقاد به اين نوع برنامه ريزي بر اين اساس است كه ارزش برنامه ريزي به برنامه هايي نيست كه ارائه مي دهد، بلكه به فرايند آنها وابسته است. از اين رو مشاركت مديران و همكاري آنها از نوع كالاهايي كه تهيه مي كنند ارزش بيشتري دارد. بنابراين برنامه ريزي نمي تواند توسط سازمان به صورت مستقل از مديريت انجام شود، بلكه بايستي توسط مديران صورت پذيرد.
2- نيازهاي برنامه ريزي ، تا حدودي از عدم مديريت و كنترل هاي جزوه ایمنی و بهداشت صنعتی سرچشمه مي گيرد و برنامه ريزي براي حذف يا احتراز از اين گونه اشتباهات توسط افراد مي باشد. هدف اصلي برنامه ريزي، بايد طراحي سازمان و سيستمي از مديريت باشد كه نياز آينده براي برنامه ريزي بر پاية اطلاعات گذشته را به حداقل برساند، يعني سعي شود برنامه ريزي درجهت برطرف كردن اشكالاتي باشد كه در تصميم گيري گذشته بوده است و يا اصولاً در جهت از بين بردن زمينة اين اشكالات باشد.
3- دانش ما در مورد آينده ، به سه طبقه تقسيم مي شود كه عبارت است از، قطعي و غير قطعي و نامعلوم؛ و هر كدام از آنها نيز نياز به يك نوع برنامه ريزي دارند كه به ترتيب عبارتند از برنامه ريزي متعهدانه ، مقتضيانه، مسؤولانه
برنامه ريزي متعهدانه ، مقتضيانه، مسؤولانه
الف- بخشي از آينده است كه كاملاً مشخص مي باشد، يعني مي توان گفت چيزهايي است كه يقيناً تغيير خواهد كرد و چيزهايي است كه مطمئناًٌ ثابت و بدون تغيير خواهد ماند. به عنوان مثال، درصد جمعيت زن و مرد در جامعه ممكن است هيچ تغييري نكند ولي درصد جمعیت سالمندان جامعه ممکن است تغيير نمايد. اين نيز با درصد تقريبي مي تواند محاسبه شود.در مورد آينده اي كه مي تواند مشخص باشد برنامه ريزي متعهدانه مناسب است، زيرا براي آنچه كه به طور مشخص مي توان آن را پيش بيني كرد، ولو اينكه درصدي از اشتباه هم در پيش بيني وجود داشته باشد، مي توان نسبت به اجراي آن متعهد شد.
برنامه ريزي متعهدانه ، مقتضيانه، مسؤولانه
ب- بخشي از آينده است كه براي ما كاملاً معلوم نيست اما امكانات و زمينه هاي آن تا حدودي روشن است. به عنوان مثال ممكن است ندانيم در آينده چه نوع موتوري جاي موتورهاي فعلي اتومبيل را مي گيرد، اما مي توان گفت كه يا موتورهاي كامل تري از همين نوع خواهد بود يا موتورهايي خواهد بود كه توسط بخار و يا توسط باطري كار خواهد كرد و سوخت آن ديگر بنزين يا گازوئيل نخواهد بود. در چنين مواردي به برنامه ريزي مقتضيانه نياز است
ويژگيهاي برنامه ریزی
برنامه ريزي يك فرايند ذهني آگاهانه با خصوصيات زير است:
1) تشخيص يك نياز يا انعكاس يك انگيزه
2) جمعآوري اطلاعات
3) مرتبط ساختن جزوه ایمنی و بهداشت صنعتی و عقايد
4) تعريف اهداف
5) تأمين مقدمات
6) پيشبيني شرايط آينده
7) ساخت زنجيرههاي متفاوتي از اقدامات مبتني بر تصميمات متوالي
8) رتبهبندي و انتخاب گزينهها
9) تعريف سياست ها
10) تعريف معيارهاي ابزار ارزيابي برنامه
ويژگي هاي يك برنامه ريزي خوب
1-هدف هاي برنامه بايد روشن ، مشخص و قابل فهم باشند. هدف هاي كلي مانند تقويت روحيه يا افزايش سودآوري معمولاً مبهم اند و مجريان را به برنامه ريزي و اقدامات خاصي هدايت نمي كنند.
دانلود رایگان خلاصه کتاب جزوه ایمنی و بهداشت صنعتی
(2) يك برنامه خوب بايد ساده و جامع باشد. ساده باشد به گونه اي كه كليه كاركنان به اهميت آن پي ببرند و به آساني بتوانند آن را اجرا كنند. جامع و مفصل باشد به گونه اي كه كليه جنبه هاي عملياتي را كه براي تأمين هدف ها لازم است، دربر داشته باشد.
(3) برنامه بايد كاملاً متعادل و در عين حال قابل انعطاف باشد. يك برنامه خوب بايد به گونه اي متعادل باشد كه منابع موجود به طور متوازن براي انجام كليه وظايف مصرف شود، ضمناً نبايد منافع كوتاه مدت فداي منافع بلند مدت شود يا بالعكس. هم چنين، برنامه بايد به گونه اي قابل انعطاف باشد كه در صورت لزوم بتوان هر نوع تغييري را در تخصيص منابع ايجاد كرد. علاوه بر اين، بايد در برابر شرايط تغيير يافته به نحوي انعطاف پذير باشد كه اگر وقايع آينده طبق پيش بيني تحقق نيابد، بتوان از همان برنامه با تغيير و تطابق آن با موقعيت جديد استفاده كرد.
4) هر برنامه بايد داراي محدوديت زماني باشد. با وجود اين كه برنامه ريزي تلاشي براي پيش بيني آينده است، مدت زمان مجاز براي تامين هدف ها بايد معقول و منطقي باشد. برنامه ريزي بلند مدت به اين سبب كه با عوامل نامطمئن بيشتري مواجه است، پيش بيني صحيح وقايع را دشوارتر مي كند. از اين دور زماني برنامه بايد مناسب و در حد معقول ، ثابت باشد.
(5) برنامه بايستي با همكاري كاركنان تهيه شود. برنامه ريزي نبايد منحصراًٌ در اختيار مديريت عالي باشد، زيرا در صورتي كه برنامه اي به كاركنان تحميل شود، آنها خود را مسئول نخواهند دانست. همچنين همكاري ومشارکت زیردستان در تهیه برنامه ها سبب مي شود كه كاركنان با صميميت و جديت براي موفقيت برنامه تلاش كنند.
(6) ويژگي وحدت برنامه ريزي از جانب مديران مختلف در زمانهاي مختلف تاكيد شده است. طبق نظر «ديويد اوينگ» برنامه ريزي از جمله اموري است كه مانند سكه، دو رو دارد به اين معني كه برنامه ريزان ممكن است، هنگام برنامه ريزي صرفاً به منابع رسمي جزوه ایمنی و بهداشت صنعتی ، فيزيكي يا مادي و فني توجه كنند و جنبه انساني را به نحو شايسته در نظر نگيرند . به اين ترتيب ، برنامه با موفقيت روبرو نخواهد شد.
انواع برنامه ريزي
انواع برنامه ريزي از جنبه ماهيت :
1- برنامه ریزی فيزيكي،2- برنامه ريزي سازماني،3- برنامه ريزي فرايند،4- برنامه ريزي مالي،5- برنامه ریزی وظيفهاي 6-و برنامه ريزي عمومي
سطوح برنامه ريزي
عبارتست از فرايند مطالعه و پيش بيني و تخصيص عوامل اساسي اقتصاد ملي كشور، به عبارت ديگر كوششهايي كه در زمينه برآورد عوامل كلان اقتصادي، نظير توليد ملي، درآمد ملي، صادرات و واردات اشتغال و غيره و تعيين مهم بخشهاي مختلف اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي، دفاعي وغيره در جهت نيل به هدفهاي تعيين شده اجتماع صورت مي گيرد. برنامه ريزي كلان تامين مي شود.
عبارتست از فرايند تصميم گيري و پيش بيني فعاليتهاي هماهنگ شده يك بخش جزوه ایمنی و بهداشت محیط کار يا اجتماعي و يا زير بنايي در قالب استراتژي توسعه ملي و هدفهاي پيش بيني شده به عبارت ديگر فرايند تنظيم روند تغييرات حال و آينده يك بخش معين اقتصادي و اجتماعي در چارچوب هدفهاي ملي است. براي مثال بخش صنعت، بخش كشاورزي و …
انواع برنامه ریزی
برنامه ريزي را از جنبه افق زماني ميتوان در قالب برنامه ريزي ………………….. دستهبندي نمود.
1- برنامه دراز مدت يا دورنگر
2- برنامه ميان مدت
3- برنامه كوتاه مدت
ارتباط بین سطوح مدیریتی و نوع برنامه ریزی
مراحل تهیه برنامه
براي تهيه و تدوين برنامه سه مرحله بايد طي شود.
(نخست) در بالاترين رده سازماني ،هدف هاي كمي و كيفي تعيين شوند.
(دوم) در سطح مديريت مياني در چارچوب هدفها و استراتژي هاي سازمان ، برنامه هاي عملياتي تهيه شود.
(سوم) در پايين ترين سطح مديريت ، برنامه جزوه ایمنی و بهداشت صنعتی اجرايي در چارچوب برنامه واحدها تهيه و تدوين مي شود.
به عبارت ديگر ، در فرايند برنامه ريزي ، همه سطوح مديريت سازمان بايد درگير شوند فرايند برنامه ريزي ، فرايند رفت و برگشت اطلاعات است كه :
– () () – – – : – – : – ” “.
–
فهرست مطالب