جزوه رنگی و تایپ شده بهداشت محیط
برای استخدامی بهورزی دانشگاه پیام نور زیست ارشد دکتری رشته پرستاری مامایی اتاق عمل اثر مهدی کارگر پیام نور محمدحسن محمودیان –
( ) ( ) – – ) ) ( ) : : – : : / 
: / ( ) / پاهای خود را در مقابل کودک دراز نمایند به طوری که کودک بین پاهای والد به گونه ای قرار گیرد که بازو ها و پاهایش قابل کنترل کردن باشد و سپس مسواک زدن را برای کودک آغاز نماید.
سایر توصیه ها به والدین:
هرچه زودتر مهارت نوشیدن با استکان یا فنجان را به کودک آموزش دهید./ از دادن آب قند ، چای شیرین و سایر مایعات شیرین به خصوص هنگام خواب خودداری نمایید./ حتی الامکان به عنوان میان وعده از انواع سبزی ها ، میوه ها و آجیل استفاده نمایید . در صورت تمایل به میان وعده شیرین از خرما و کشمش استفاده نمایید /. پس از مصرف قطره آهن یا سایر شربت های دارویی به کودک آب بدهید زیرا این دارو ها حاوی قند هستند همچنین قطره آهن دندانها را سیاه می کند که نیاز است بعد از دادن قطره آهن دندانها تمیز شوند./ میکروب های پوسیدگی زا از دهان بزرگسالان به دهان کودک انتقال می یابد. بنابر این وسایلی مانند قاشق و مسواک و خمیر دندان کودک باید از سایر افراد جدا باشد./ اولین ملاقات دندان پزشکی کودک باید حداقل تا یک سالگی صورت پذیرد. در معاینه اولیه کودک با دندانپزشکی آشنا می گردد و والدین از وظایف خود در حفظ سلامت دهان و دندان کودک مطلع می شوند. بعد از اولین ملاقات معاینات دوره ای شش ماهه دندان پزشکی توصیه می گردد.
تنظیم خانواده :
وقتی هیچ روش جلوگیری از بارداری توسط زن و مردی که از نظر جنسی فعالند استفاده نمی شود حدود 90 درصد خانم ها در طی یکسال حامله خواهند شد. بنابر این برای پیشگیری از ایجاد حاملگی های ناخواسته ، جزوه بهداشت محیط باید از یک روش جلوگیری از بارداری استفاده نمایند.
موارد ضروری در آموزش این مطلب: توضیح کامل در مورد وسیله شامل شکل، وسیله ، نحوه مصرف، عوارض، فواید، مدت اثر و نکات عمده و عملی و پاسخ به سوالات داوطلب در مورد وسیله مورد نظر ، از بین بردن باورهای غلط در مورد آن وسیله.
روشهای پیشگیری از بارداری: روشهای پیشگیری از بارداری را به دو دسته دائم و موقت تقسیم می کنند.
روشهای موقت: روشهایی که برای مدتی کوتاه توسط شخص قابل استفاده هستند. این روشها شامل قرصهای خوراکی ، کاندوم ، آمپولهای تزریقی، دستگاه داخل رحمی( (IUD می باشند.
روشهای دائم: این روشها برای زوجینی مناسبند که خانواده خود را تکمیل کرده و دیگر تمایلی برای بچه دار شدن ندارند و شامل بستن لوله ها در زنان و مردان است.
دانلود رایگان جزوه بهداشت محیط خلاصه کتاب pdf
قرص های ترکیبی پیشگیری از بارداری:
قرص های ترکیبی حاوی استروژن و پروژسترون می باشند و به شکل LD و HD موجود هستند. اثر بخشی: اثربخشی قرصهای ترکیبی در صورت مصرف صحیح ، 99.9 در صد است.
مزیت ها: اثر بخشی بالا- برگشت سریع باروری پس از قطع روش.- منظم شدن ، کاهش درد و خونریزی قاعدگی ( کاهش سندرم پیش از قاعدگی) و کم خونی به دنبال قاعدگی ها- کاهش بروز کیست های تخمدانی- کاستن از بروز بیماری های خوش خیم پستان- افزایش تراکم استخوانها( کاهش پوکی استخوان)- کاهش بروز بیماری های عفونی لگن.- کاهش بروز حاملگی های خارج از رحم
عیب ها: نامناسب بودن برای افراد فراموشکار ( به دلیل لزوم مصرف هر روزه)- نیاز به تهیه بسته جدید در هر دوره قاعدگی – پیشگیری نکردن از بیماری های منتقله از راه تماس جنسی – مناسب نبودن برای مادران شیرده در 6 ماه اول بعد از زایمان
عوارض شایع و چگونگی برخورد با آنها : عارضه های شایع معمولا در ماه های اول مصرف بروز نموده و در عرض 2-3 ماه کاهش یافته و یا از بین می رود. -1 افزایش وزن: دلایل افزایش وزن، تجمع مایعات در بدن به دلیل اثر پروژسترون، افزایش اشتها و بدنبال آن افزایش مصرف مواد غذایی است. افزایش وزن با ورزش منظم و رژیم غذایی متعادل بهبود می یابد. -2 لکه بینی و خونریزی بین قاعدگی:معمولاً در مدت 3-2 ماه اول مصرف مشاهده شده و می تواند ناشی از فراموشی قرص نیز باشد. -3 حساسیت پستانها: با رعایت توصیه های بهداشتی رفع می گردد . اگر مشکل ادامه یابد فرد به ماما و در صورت نیاز به متخصص زنان ارجاع خواهد شد. -4 سردردهای خفیف:غالباً با مسکن های معمولی بر طرف می شود. سردرد های شدید و یا سردردهایی که با فشار خون بالا، علائم عصبی یک طرفه و یا اختلالات بینایی همراه باشد از علائم هشدار بوده و ارجاع فوری به متخصص مربوطه و تغییر روش را ایجاب می کند. -5تهوع: خوردن قرص در صورت تهوع شدید و غیر قابل تحمل ادامه نخواهد یافت، خوردن قرص هنگام خواب و یا همراه با غذا راهی مؤثر برای کاهش شدت تهوع های خفیف و قابل تحمل خواهد بود. درمان موقت تهوع برای 2-3 ماه اول با داروهای ضد تهوع ( مثل ویتامینB6 ؛ شبی یک قرص) نیز امکان پذیراست.
موارد منع مصرف : حاملگی/ وجود سرطانهای پستان و… خانم های 35 جزوه بهداشت محیط و بالاتر/ بیماری دریچه ای قلبی/ بیماریهای کبدی/ یرقان/ خونریزی های بودن علت/ دیابت/ فشار خون بالا/ مادران شیرده که از زایمان آنها کمتر از 6 ماه می گذرد./ سکته مغزی و…
زمان شروع استفاده از قرص های ترکیبی LD و :HD
مصرف این قرصها باید در پنج روز اول قاعدگی ( روز اول تا روز پنجم) آغاز گردد. برای اطمینان بیشتر بهتر است که مصرف آن از روز اول خونریزی قاعدگی شروع شود./ پس از زایمان در صورت شیردهی مصرف این قرص به دلیل تاثیر بر روی شیر مادر تا 6 ماه پس از زایمان توصیه نمی شود./ اگر مادر پس از زایمان به فرزند خود شیر ندهد می تواند مصرف این قرص ها را سه هفته پس از زایمان آغاز نماید./ مصرف این قرص ها را می توان در پنج روز اول بلافاصله بعد از سقط آغاز نمود.
مصرف قرص پس از قطع سایر روش ها:
در صورتیکه در 5 روز اول قاعدگی سایر روش ها قطع شده باشد بلافاصله پس از قطع روش می توان مصرف قرص را شروع کرد. در صورتیکه قطع سایر روش ها در 5 روز اول قاعدگی نباشد تا قاعدگی بعدی باید صبر نمود./ در صورتیکه به علت مصرف قرص لاینسترول و یا آمپولهای تزریقی (DMPA) قطع قاعدگی اتفاق افتاده باشد در صورت اطمینان از مصرف صحیح آنها بلافاصله پس از قطع آن روش ها می توان قرص های LD و HD را شروع نمود.
نحوه مصرف: هر بسته دارای 21 عدد قرص بوده که بهتر است هنگام خواب و یا همراه با غذا هر شب یک عدد میل شود. بهتر است در ساعت مشخصی هر روز خورده شود. شروع مصرف بسته بعدی 7 روز پس از پایان بسته قبلی می باشد . در ماه اول اگر قاعدگی اتفاق نیفتاد پس از 7 روز از پایان بسته قرص ها بسته جدید شروع گردد. ولی اگر در ماه بعد نیز قاعدگی اتفاق نگردید حتما مراجعه به ماما و یا پزشک انجام گیرد و بسته جدید شروع نشود.
نکات: اگر استفراغ به فاصله 2- 1 ساعت بعد از خوردن قرص اتفاق افتاد فرد باید یک قرص از یک بسته دیگر را بخورد./ در طول دوران مصرف پس از سه ماه و هر شش ماه یکبار تا دو سال و درصورت نبودن مشکل بعد از 2 جزوه بهداشت محیط سالانه جهت معاینه های لازم به مراکز بهداشتی مراجعه نماید.
فراموشی مصرف قرصهای LD و :HD
دانلود رایگان خلاصه کتاب بهداشت محیط pdf
در صورت فراموشی خوردن یک قرص و به خاطر آوردن آن تا زمان مصرف قرص بعدی،به محض با یاد آوردن قرص فراموش شده آن قرص خورده شده و خوردن بقیه ی قرصها طبق معمول ادامه یابد./ چنانچه دو قرص فراموش شود. به محض به خاطر آوردن در دو شب بعد ، هر شب دو قرص خورده شده و بقیه قرص ها طبق معمول ادامه یافته و تا یک هفته نیز از یک روش کمکی پیشگیری از بارداری استفاده می شود./ در صورت فراموشی بیش از دو قرص در هر زمان از سیکل، خوردن بقیه قرصها ( روزی یک عدد) ادامه یافته و به مدت یک هفته از روش کمکی دیگر نیز استفاده شده و بلافاصله پس از اتمام این بسته ، مصرف بسته بعدی (بدون فاصله هفت روزه) آغاز گردد.
قرصهای پروژسترونی مخصوص دوران شیردهی : (لاینسترول)
لاینسترول قرص خوراکی پیشگیری از بارداری که مادران شیرده تا 6 ماه پس از زایمان می توانند از آن به منظور فوق استفاده نمایند.این قرص باید هر روز رأس ساعت معینی خورده شود و تجویز آن توسط کارکنان بهداشتی تعلیم دیده انجام شود.
اثر بخشی: اثر بخشی این قرصها هم زمان با شیردهی %99 است.
مزیت ها: نداشتن اثر منفی بر کمیت و کیفیت شیر مادر/ قابل استفاده در مادران شیرده با فشار خون بالا ، میگرن و…
عارضه شایع: ممکن است ماه های اول مصرف 3-2 ماه اول مصرف دچار خونریزی نامنظم گردد که با مراجعه به ماما یا پزشک همین عارضه نیز در این چند ماه اول قابل حل می باشد.
زمان شروع: در صورت قاعده نشدن مادر شیرده مصرف قرص 6 هفته پس از زایمان آغاز خواهد شد./ در صورت بازگشت قاعدگی ، مصرف قرص باید در 5 روز اول قاعدگی باشد.
فراموشی مصرف لاینسترول: فراموشی مصرف یک قرص تا 3 ساعت مسئله ای ندارد. آن را خورده و بقیه قرص ها را هم سر ساعت معین
هر روز خورده شود./ در صورتی که مصرف یک قرص بیش تر از 3 ساعت به تأخیر افتد و یا خوردن یک قرص تا نوبت بعدی فراموش شود هر زمان که به یاد آید، قرص فراموش شود و قرص نوبت بعدی نیز در زمان تعیین شده خورده خواهد شد.ضمناً تا 2 روز هم از یک روش دیگر مانند کاندوم استفاده شود /. در صورتیکه دو قرص (دو روز) فراموش شده به محض یادآوردن قرص ها را یکجا خورده تا 7 روز از یک روش دیگر مانند کاندوم جزوه بهداشت محیط کند و در صورت داشتن نزدیکی در این دو روز از EC (روش اورژانس) استفاده نماید./ در صورت فراموشی بیش از دو قرص
و داشتن نزدیکی محافظت نشده در عرض 72 ساعت از روش EC استفاده نماید و مشاوره انتخاب روش مناسب دیگر صورت گیرد.
آمپول تزریقی:DMPA
این آمپول حاوی mg/ml150 ماده دپومه جزوه بهداشت مدارس پروژسترون استات بوده و به مدت 3 تا 5 ماه از بارداری پیشگیری می نماید.
مزیت ها: اثر بخشی بالا/ آسانی استفاده/فاصله های استفاده نسبتاً طولانی مدت( هر 3 ماه یکبار)/ افراد فراموشکار ، کوچ نشین و…/ کاهش ابتلا به سرطان رحم…/ قابل استفاده در دوران شیر دهی/تداخل نداشتن با تماس جنسی
عیب ها: تأخیر در بازگشت باروری(حدود7 تا 8 ماه)/ عدم پیشگیری از بیماری های مقاربتی از جمله ایدز/ احتمال افزایش وزن/ قطع پریود در طول مدت استفاده از آمپول ( آمنوره)
عوارض شایع: اختلالات قاعدگی : ممکن است در عرض 2 تا 3 ماه اول ایجاد شود که بعد از آن کاهش و یا از بین می رود که با مراجعه به ماما یا پزشک می توان مشکل را حل نمود./ افزایش وزن
موارد منع مصرف : بارداری/ سرطان پستان/ خونریزی واژینال بدون علت/ دیابت/ فشارخون/ بیماری کبدی/ بیماری شدید قلبی عروقی و چاقی و…
زمان شروع استفاده از آمپول:
در زمان قاعدگی : اولین تزریق در یکی از 5 روز اول قاعدگی انجام و تا یک هفته روش کمکی مانند کاندوم استفاده شود. پس از زایمان : اولین تزریق بلافاصله پس از زایمان و تا 3 هفته پس از آن امکان پذیراست و نیازی به برگشت قاعدگی نیست.
پس از سقط: تا 5 روز بعد از سقط امکان پذیر است و پس از این فاصله زمانی منوط به دریافت پاسخ منفی تست بارداری می باشد. مادران شیرده: در صورت قاعده نشدن 6 هفته بعد از زایمان و در صورت قاعده شدندر یک یاز 5 روز اول قاعدگی
چگونگی استفاده: متقاضی باید بعد از اولین نوبت تزریق هر سه ماه یک بار در محدوده فاصله زمانی 2 هفته زودتر یا 2 هفته دیر تر تزریق
بعدی را انجام دهد. تزریق DMPA عضلانی و عمیق ( بالای عضله بازو یا باسن با استفاده از سر سوزن بلند) است. محل تزریق نباید ماساژ
داده شود.
نکات: مصرف در افراد زیر 16 سال به دلیل اثر منفی بر رشد استخوانی توصیه نمی شود./ اگر هم زمان با استفاده از DMPA بارداری اتفاق
بیفتد احتمال افزایش مرگ و میر نوزادی و جزوه بهداشت محیط وزن هنگام تولد وجود دارد./ تزریق DMPA ناباروری دائمی ایجاد نمی کند.
مزیت ها: قابلیت برگشت باروری بلافاصله پس از خروج /IUD عدم تاثیر بر شیردهی/ نداشتن آثار و عوارض هورمونی/ قابل استفاده در اوایل دوران یائسگی/ عدم تداخل با تماس جنسی/ تداخل نداشتن با مصرف داروها معایب: لزوم کارگزاری و خروج توسط فرد دوره دیده/ عدم پیشگیری از بیماریهای منتقله از راه تماس جنسی/ لزوم معاینه دوره ای
عوارض شایع: افزایش خونریزی و درد هنگام فاعدگی/ خونریزی نا منظم و لکه بینی قاعدگی/ افزایش ترشحات واژینال/ این عوارض در عرض 3-2 ماه برطرف خواهد شد. فرد باید به ماما یا پزشک مراجعه نماید
زمان شروع استفاده از:IUD با توجه به اطمینان از باردار نبودن، کارگزاری IUD در 5 روز اول خونریزی قاعدگی توصیه می شود.
پس از زایمان: کوتاهترین فاصله زمانی ممکن برای آغاز استفاده از 6 IUD هفته پس از زایمان طبیعی یا سزارین است. ضمنا شیردهی مانع گذاشتن IUDنبوده و IUD اثری بر شیر مادر ندارد.
بعد از سقط یا کورتاژ : پس از سقط یا کورتاژ زیر 12 هفته و به شرط عفونی نبودن آن می توان در 5 روز اول پس از سقط IUD گذاری را : : :
: / / / / / : / / : / / / /.
فهرست مطالب