جزوه تایپ شده آمادگی جسمانی
دکتر گائینی و رجبی پیام نور جزوه آمادگی جسمانی دکتر شهرام علم کاردانی و کارشناسی ارشد رشته تربیت بدنی دکترا دانشگاه آزاد
محورهای :
)(،
»« :
( :
( ( :
( :
در مدارس
تربیت بدنی ویژه
بیماری و عقبافتادگی یا ناسازگاریهای جسمانی، ذهنی و رفتاری بعضی از دانشآموزان از قبیل پایین بودن
استعداد ذهنی، نقص بینایی یا شنوایی، کوتاهی بیش از اندازه قد، چاقی، لاغری و ضعف عضلانی، امراض و نارساییهای قلبی، فلج، نرمی استخوان، آسم و تنگی نفس، صرع و غش و انحرافات روانی و عاطفی باعث میشود که اینگونه افراد نتوانند همراه با سایر دانشآموزان در برنامه کلاسهای عادی تربیت بدنی به فعالیت بپردازند. این افراد به کمک ویژه نیاز دارند تا استعدادهای نهانی خود را به شکل مطلوب شکوفا سازند. در برنامههای درسی تربیت بدنی در موقعیتهای پرورشی و آموزشی ویژه، به افرادی که قادر نیستند از برنامههای معمولی کلاسهای تربیت بدنی استفاده کنند، برنامههای مخصوصی متناسب با وضعیت جسمانی، روانی و ذهنی آنان ارائه میشود.
اینگونه برنامهها که در مدارس به اجرا درمیآید معمولا تحت سه عنوان تربیت بدنی اصلاحی، تربیت بدنی تکاملیو تربیت بدنی انطباقیمطرح میشود که به شرح مختصر هر کدام از آنها میپردازیم;
تربیت بدنی اصلاحی. عبارت است از برنامههایی که با بهرهگیری از تمرینهای خاص در اصلاح، تغییر کارکرد و یا تغییر ساختمان بدن مؤثر است.
تربیت بدنی تکاملی. بر پرورش تواناییهای حرکتی و ارتقای سطح آمادگی جسمانی افرادی که پایینتر از سطح مورد قبول هستند تأکید میورزند.
تربیت بدنی انطباقی. عبارت است از برنامهای که اهداف تربیت بدنی معمولی را دنبال میکند اما با تغییرهایی در آنها تلاش میکند تا نیازهای کودکان استثنایی را برآورده سازد.
شناسایی افراد معلول و ناتوان
آمادگی جسمانی
برای اجرای برنامههای تربیت بدنی اصلاحی در مدارس در وهله اول شناسایی دقیق دانشآموزان معلول ضروری به نظر میرسد. این شناسایی معمولا به وسیله گروهی از افراد متخصص از جمله پزشک مدرسه ،معلم پرورشی، مدیر، معلم تربیت بدنی و معلمان سایر درسها انجام میگیرد.
برای شناسایی اینگونه افراد از منابعی مانند تشخیص طبی، آزمونهای رسمی از ناتواناییهای یادگیریـ
ادراکی، ارزیابی و مشاهده معلمان در خصوص نحوه حرکات و رفتارهای عینی دانشآموزان استفاده میکنند.
برنامه آموزش انفرادی
هرگاه مشخص شود که دانشآموزی به برنامههای تربیت جزوه آمادگی جسمانی و حرکات اصلاحی ویژه نیاز دارد، میبایست برایآموزش وی برنامه انفرادی ترتیب داده شود. معلمان تربیت بدنی بیشترین مسئولیت را در این زمینه دارند. از آنجا که مهارتهای تربیت بدنی بجز درس تربیت بدنی در برنامههای درسی دیگر جایی ندارند، تنها متخصص تربیت بدنی است که میتواند تواناییهای حرکتی فعلی دانشآموزان را ارزیابی و اهداف تربیت بدنی کوتاه مدت و بلند مدت را تعیین کند و سپس با شیوههای ارزیابی صحیح موفقیت به دست آمده و اثربخشی برنامههای ارائه شده را در این اهداف بسنجد.
معلم تربیت بدنی با کمک سایر اعضای مدرسه برنامه درسی کاملی، که از هر نظر جوابگوی نیازهای دانشآموز باشد، طرح میکند و اهداف، محتوا، نحوه عمل و پیشرفت را به صورت مکتوب ارائه میدهد.
البته معلمان تربیت بدنی باید حتیالمقدور تلاش کنند که معلولان را در کلاسهای عادی تربیت بدنی جای دهند. جای دادن دانشآموزان معلول در کلاسهای معمولی این مزیت را دارد که تفاوت فرد معلول با دانشآموزان عادی کمتر مورد توجه قرار میگیرد.
همچنین به دانشآموز معلول این فرصت داده میشود که خود را با اجتماع عادی وفق دهد و، در همان حال، سایر دانشآموزان میتوانند از کسانی که برخلاف تصور خودشان نمیتوانند به طور کامل در فعالیتهای زندگی شرکت کنند، درک و شناخت بیشتری داشته باشند.
برنامه ریزی کلاسهای تربیت بدنی ویژه
دانلود رایگان جزوه آمادگی جسمانی خلاصه کتاب pdf
بهترین زمانی که میتوان فعالیتهای کلاسهای ویژه تربیت بدنی را به معلولان ارائه کرد زمانی است که کلاسهای تربیت بدنی عادی تشکیل میشود تا دانشآموزان معلول بتوانند فعالیتهای ارائه شده در کلاسهای عادی را مشاهده کنند و انجام دهند.
کلاسهای ویژه به معلم متخصص نیاز دارد که قادر باشد کلاس را به خوبی کنترل نماید و از نیازهای ویژه افراد معلول شناخت کامل داشته باشد.
کلاسهای ویژه به فضای ورزشی زیاد و وسایل و تجهیزات ورزشی مخصوص نیاز دارد.
معلم میتواند دانشآموزان معلول و غیرمعلول را در سالن ورزشی گرد هم آورد و حضور و غیاب کند، برنامه جزوه آمادگی جسمانی کلاس را توضیح و آموزش مهارت را شروع کند ولی هنگام شروع تمرینات دانشآموزان عادی
دانشآموزان کلاس ویژه، که از این فعالیتها معافاند، فعالیتهای تعیینشده دیگری که از قبل طراحی شدهانجام دهند.
نیازهای ویژه بهداشتی و ایمنی معلولان
معلمان تربیت بدنی، در کلاسهای ویژه ،در مورد مسائل بهداشتی و ایمنی مطالب خاصی ارائه میکنند که در کلاسهای تربیت بدنی عادی معمول نیست. بسیاری از دانشآموزان معلول، به ویژه در ماههای اولیه تمرین ،فاقد قدرت جسمانی و استقامت بدنی کافی برای انجام دادن فعالیتها هستند. معلم باید از کوشش و تقلای زیاد و بیش از حد آنان جلوگیری کند. معلولان باید از حد قدرت و تحملشان آگاهی یابند و به آنان تعلیم داده شود که، برای حفاظت از خود، اصول احتیاطی را رعایت کنند. هر چند برخی دانشآموزان به دلیل زندگی سراسر مراقبت شدهای که به عنوان کودکان معلول داشتهاند، از فعالیتهای بدنی پرهیز میکنند. اما دیگران از فرصتهایی که برای تعلیم و آموزش فعالیتهای حرکتی به آنها داده میشود چنان به شوق و شعف میآیند که برای حفظ ایمنی خود، جانب احتیاط را نادیده میگیرند.
برخی از دانشآموزان برای عفونت آمادگی زیادی دارند، برای مثال بریدگی یا خراشهای کوچک میتواند برای دانشآموز مبتلا به مرض قند خطرناک باشد. نیز امکان دارد سایر دانشآموزان مشکلات بهداشتی دیگری داشته باشند. برخی از مشکلات دانشآموزان مانند چاقی و یا لاغری بیش از حد به پرهیزهای غذایی مربوط میشود ،افرادی که دچار چاقی، ضعف هماهنگی بدنی و خستگی مزمن جزوه آمادگی جسمانی، احتمالا مشکلاتشان از ناپرهیزی غذایی ناشی میشود. بنابراین، در برنامه کلاسهای درسی دانشآموزان معلول اینگونه مشکلات باید مورد توجه قرار گیرد .
باید به معلولان آموزش داد تا مسئول بهداشت و ایمنی خود باشند. بدون شک معلم باید برای فراگیری اقدامات ایمنی و حفاظتی بهترین وضع ممکن را فراهم آورد. عملیکردن این امر نه تنها شامل برنامه ریزی خوب و مناسب و روشهای آموزشی کاربردی میشود بلکه تسهیلات و وسایل تمیز و سالم را نیز در بر میگیرد.
ویژگیهای معلم تربیت بدنی ویژه
شاید مهمترین صفت معلم دانشآموزان معلول در کلاسهای ویژه بلوغ عاطفی باشد. بلوغ عاطفی عبارت است از حل مسائل و مشکلات و سازگاری محیطی بدون نیاز به درگیری عاطفی زاید و غیرضروری.
پیشرفت افراد معلول غالبا به کندی صورت میگیرد و به ساعتها کار و تلاش برای نمود پیشرفت نیاز است .
بنابراین، دو خصیصه مذکور در هنگام کار با دانشآموزان معلول تضیمن کننده موفقیت کار معلم است.
خصوصیت دیگری که باید ذکر کرد خلاقیت و قدرت ابداع و نوآوری معلم است. خلاقیت چه در شیوههایاجرایی و آموزشی و انتقال مهارت به دانشآموزان و چه در ساختن ابزار و وسایل مورد نیاز با توجه به نارسایی امکانات موجود امری ضروری است.
معلم مبتکر با تغییر شکل و تطبیق ابزار موجود، وسایل مورد نیاز برنامهاش را خواهد ساخت. معلم هنگام روبهرو شدن با یک نقص غیرعادی، با ایجاد تغییرات لازم در فعالیتها، تلاش خواهد کرد تا نیازهای معلولان را برآورده سازد.
برای معلم خوب تربیت بدنی توانایی سازماندهی ضروری است. صرف نظر از روش تدریس، اتخاذ شیوههای کلاسی دقیقا طراحی شده و فعالیتهای کلاسی سازمانیافته از به هدر رفتن وقت و نیرو جلوگیری میکند. اینها عواملی هستند که رسیدن به هدف مورد نظر را سهلتر و مطمئنتر میسازند. اگر آموزش کلاسی ،در کل یا در قسمتی از آن، ضعیف جلوه کند نتیجه آن اتلاف وقت و انجام دادن حرکات زاید و پایین آمدن سطح آموزش خواهد بود.
همچنین یک معلم موفق انگیزه و اشتیاق فراوان دارد تا تربیت بدنی را به همه جزوه آمادگی جسمانی تعلیم دهد.
فعالیتهای پیشنهادی تربیت بدنی و ورزشی برای کلاسهای ویژه
معلمان تربیت بدنی در ارائه فعالیتهای جسمانی برای افراد معلول بایستی نهایت دقت را مبذول دارند .
محدودیتهای حرکتی او را بشناسند و به تواناییهای جسمانی آنان آگاه باشند.
برنامههای ورزشی اینگونه افراد باید طوری تنظیم شود که هم به پرورش قوای ذهنی و جسمی آنان کمک کند تا کم کم بتوانند خود را اداره کنند و قدرت انجام دادن کار و استقلال فکری و ذهنی پیدا کنند، هم نسبت به برنامههای معمولی ورزش سبکتر و آسانتر باشد تا فشار جسمی و روحی و خستگی و نومیدی به دنبال نداشته باشد.
افراد معلول فقط با نظر پزشک میتوانند در فعالیتهای ورزشی شرکت کنند. در این مورد همکاری و ارتباط بسیار نزدیک پزشک و معلم تربیت بدنی امری ضروری است.
تأکید بر فعالیتهای ورزشی زیر در هنگام کار با افراد معلول پیشنهاد میگردد:
1. آموزش مهارتهای بنیادی محور فعالیتهای کلاسهای تربیت بدنی ویژه باشد. ) راه رفتن، دویدن، پریدن ،و……
2. حرکات ساده ورزشی مثل انواع و اقسام طناب بازی به صورت یک نفره و دو نفره آموزش داده شود.
3. آموزش و تمرین مهارتهایی که هماهنگی بیشتر و درک همزمان فضا و زمان در ذهن دانشآموز را میطلبد ،نظیر گرفتن و پرتاب کردن توپ در مسافتهای مختلف.
4. انواع دوهای امدادی به صورتهای ساده و با مسافت کم و با شدت مناسب قادر است تواناییهای دانشآموزان را افزایش دهد.
5. مهارتهای اولیه شیرینکاری و انواع بازیهای ساده ورزشی را میتوان آموزش داد و حتی به صورت رقابتی میان دانشآموزان تمرین داده شود.
6. انجام دادن حرکات و مهارتهای ورزشی متناسب با وضعیت فیزیولوژیکی و تواناییهای دانشآموزان که از نظر آمادگی جسمانی و ایجاد هماهنگی قوای ذهنی و بدنی مفید باشد.
دانلود رایگان خلاصه کتاب آمادگی جسمانی Pdf
ارزشیابی میزان توانایی معلولان
آنچه از واژه ارزشیابی تربیت بدنی ویژه برای معلولان به ذهن میرسد، تهیه برنامهای است که با اجرای آن تجربه تربیت بدنی برای هر دانشآموز، به عنوان یک فرد، با بهترین نتایج همراه باشد. تصمیمگیریهای مناسب برای جزوه آمادگی جسمانی بهترین برنامه ممکن برای هر دانشآموز، به ارزیابی صحیح نیازها و تواناییهای وی بستگی دارد .همچنین برای تعیین میزان پیشرفت و نیز برای یافتن مؤثرترین فعالیتها و شیوه و تکنیکها، ارزشیابی باید در فواصل معینی پیوسته تکرار شود.
به طور کلی، ارزیابی بدین صورت است که با مشاهده اجرای دانشآموز از یک حرکت و، مقایسه آن با معیار اجرای خوب، ارزیابی میشود که آیا حرکت وی صحیح بوده است یا خیر.
تکیه اکثر معلمان تربیت بدنی بر مشاهده نزدیک اجرای دانشآموز است. زیرا با مشاهده اجرا میزان توانایی وی تعیین و پیشرفتش ارزیابی خواهد شد. متخصصان تربیت بدنی که دانشآموزان معلول را تعلیم میدهند از این فن به گونهای موفق و گسترده استفاده نکردهاند.
در اینجا به دو نوع آزمون برای ارزشیابی تربیت بدنی معلولان اشاره خواهیم کرد.
الف( آزمونهای توانایی حرکتی
از آنجا که بسیاری از رفتارهای حرکتی ویژگی خود را دارند میزان یادگیری هر دانشآموز از یک مهارت تنها با شرایطی خاص به یادگیری مهارت دیگر منجر میشود. بنابراین باید معلم تربیت بدنی بداند که توانایی کسب
شده در یک مهارت حرکتی نشانگر توانایی مشابه در جزوه تغذیه ورزشی تربیت بدنی دیگر نیست. برای مثال توانایی ایستادن روی دستها، نشانگر توانایی حفظ تعادل روی یک پا با چشمان بسته نیست.
آزمونهای حرکتی بسیار زیادی برای معلولان ساخته شده است که همگی کیفیت انجام دادن مهارتهای بنیادی را مورد ارزشیابی قرار میدهند.
این مهارتها عبارتاند از:
1. راه رفتن )کیفیت راه رفتن(،
2. هل دادن )صندلی چرخدار(،
3. بالا رفتن از پلکان (4 پله(،
4. پایین آمدن (4 پله(،
5. صعود کردن،
6. حمل کردن )صندلی تا 7 متر(،
7. دویدن،
8. چهاردست و پا راه رفتن،
9. پایین پریدن )پرش جفت از ارتفاع 50 سانتیمتری(،
1. پرتاب )توپ مدسینبال(،
11. ضربه زدن )به توپ والیبال(،
21. غلتیدن به جلو،
31. ضربه زدن با پا )(،
)(،
)(،
)( ( : :
)(
فهرست مطالب