دانلود کامل ترین جزوه آشنایی با علوم حدیث

جزوه آشنایی با علوم حدیث

دانلود فایل

 

 

 

علی نصیری مجید معارف رشته علوم حدیث دانشگاه پیام نور علمی کاربردی سراسری کارشناسی ارشد کاردانی استخدامی جزوه آشنایی با علوم حدیث

 

 

 

 

 

 

.1 : ( ) :
. : : :

( )؛ ( ) : » «.

؛

: ؛

؛

:

: ) ؛ ) ؛

) ؛

 

 

( متکلمان و فیلسوفان شیعی است. ) دلایل جامعیت هدف پیامبران :

الف) دلایل برون دینی:
1. برهان هایی که از سوی حکیمان برای اثبات ضرورت نبوت جزوه آشنایی با علوم حدیث شده ، ناظر به زندگی اجتماعی و عدالت اجتماعی است .
2. زندگی آدمی تجزیه پذیر نیست بنابراین پیام و دعوت پیامبران ناظر به بخشی از زندگی آدمی و غافل از بخش دیگر نیست .
3. تصویر متفکران شیعه و اهل سنت از امامت تصویر جامعی است بنابراین تصویر جامع گرایانه در امامت ، در نبوت نیز جریان می یابد .
ب) دلایل درون دینی :

1. اهداف پیامبران در قرآن :
.1-1 دعوت به پرستش خدا و توحید؛
.2-1 دعوت به معاد؛

.3-1 تعلیم و تربیت؛

.4-1 دعوت به تزکیه و تقوا؛

.5-1 آزادی انسان؛

.6-1 عدالت اجتماعی؛ .7-1 اصلاح جامعه و مبارزه با مفاسد اجتماعی؛
2. سیره عملی پیامبر اسلام ، تعیین حاکم و مسئولیت های وی ، تعیین قاضی ، اجرای حدود ، عقد پیمان نامه ، اعزام مامورین اطلاعاتی ، واگذاری منابع طبیعی ، دریافت مالیات ، بسیج و اعزام مردم به جنگ
3 . جامعیت دین و تنظیم روابط .1-3 انسان با جزوه آشنایی با علوم حدیث ؛ .2-3 انسان با خودش؛ .3-3 انسان با دیگران

قال الباقر ع : ما من شی الا و فیه کتاب او سنه
4. مهدویت و احیای دین و اجرای عدالت در پهن جهان

منابع برای مطالعه بیشتر:
1. عبدالحسین خسروپناه، قلمرو دین

2. عبداالله نصری، انتظار بشر از دین

نمونه پرسش

.1علل ظهور سکورالیسم در غرب چیست؟ . 2سکورالیسم یعنی چه؟

 

درس نهم: پلورالیسم یا کثرت گرایی دینی

پلورالیسم برگرفته از واژه لاتین «pluralis» و به مفهوم »گرایش به کثرت« است. این واژه به مرور در عرصه اجتماعی، سیاسی، فرهنگی، معرفتی و دینی به کار آمد، پلورالیسم در هر یک از این عرصه ها به معنای پذیرش

کثرت و تنوّع در همان حوزه است.

پلورالیسم اجتماعی، سیاسی عبارت است از پذیرش کثرت در حوزه نهادهای مدنی، احزاب، جمعیت ها و عقاید ناظر به مصالح اجتماعی. عوامل مختلفی مثل زیان های ناشی از تمرکز در قدرت و استبداد دینی و دولتی موجب گرایش به این اندیشه شد. لازمه چنین تفکری تسامح و تساهل نسبت به رفتارهای اجتماعی و سیاسی دیگران است.

پلورالیسم فرهنگی بهمعنای پذیرش آداب و رسوم جزوه آشنایی با علوم حدیث از اقوام مختلف در شرایط جغرافیایی گوناگون است. پلورالیسم اخلاقی هم تکثر در مرام های اخلاقی را می پذیرد، هم تغییر رنگ و شکل ارزش های اخلاقی در طول

زمان را صحّه می گذاردارزش. های اخلاقی نوعا نسبی جزوه آشنایی با علوم حدیث می شود.

پلورالیسم معرفتی، مهم ترین نوع پلورالیسم است که با رویکردها و مبانی گوناگون عرضه شده است:

از انکار اساسی حقیقت گرفته، تا غرق بودن جهازهای ادراکی در لایه های تو در توی حقیقت، تا نقصان دائمی هر نوع شناخت و مواجهه افراد با ضلعی از اضلاع حقیقت، تا تفکیک بود از نمود (فومن از فنومن)، و تا دخالت پیش زمینه ها در ابعاد فهم پلورالیسم معرفتی، همه این موارد در بردارنده نوعی از شکاکیت و نسبی انگاری در شناخت است.
پلورالیسم معرفتی منتقدان و نقدهای زیادی دارد، از جمله نقدها این است که، اگر چه همواره شناخت انسان محدودیت هایی دارد، امّا هرگز این بدان معنا نیست که بتوانیم در صحت و مطابقت همه گزاره ها شک کنیم، زیرا اوّلا، پذیرش چنین تشکیکی حتی پایه های پلورالیسم را نیز فرو می ریزد، و ثانیا، اگر چه شناخت کنه پدیده ها از تمام زوایا، برای بشر دشوار است، امّا با همین مقدار، از شناخت می توان به نسبت میان موضوع و محمول اذعان

کرد و با افزایش شناخت این نسبت، لزوما به هم نمی ریزد و علم ما تغییر نمی کند.

همه انسان ها گزاره هایی را سراغ دارند که امکان صادق نبودن آن کاملا منتفی است، گزاره های ریاضی، بدیهیات عقلی و غیر بدیهیات مبتنی بر برهان از این دست هستند.

پلورالیسم دینی: آیا ادیان دارای ماهیت واحدند ؟

سرنوشت آنان به لحاظ نجات ، بهشتی یا جهنمی شدن چه خواهد بود ؟ در رفتار و عمل چگونه باید با پیروان ادیان دیگر ، برخورد کرد ؟

از نظر قرآن کریم ادیان وحیانی با همه جلوه های تاریخی شان دارای ماهیت واحدند و نام عمومی این ادیان که بیانگر روح حاکم بر تعالیم آنهاست » اسلام « می باشد . تفاوت شرایع آسمانی یا در سلسله مسائل فرعی و جزئی است که بر حسب مقتضیات زمان و ویژگی های محیط و ویژگی های مردمی که به دین دعوت می شده اند ، متفاوت است و یا در سطح و مرتبه است .

قرآن موید کتب آسمانی گذشته و پیامبران سابق است ، اما کتاب مقدس کنونی ، همان تورات و انجیل نیست. پلورالیسم دینی به معنای پذیرش و حق دانستن ادیان مختلف است. و این نظریه یکی از چهار دیدگاهی است که در مواجهه با پرسش از چرایی کثرت ادیان ارائه شده است.

سه دیدگاه دیگر عبارتند از

1ابطال. گرایی که با تبیین جامعه شناختی یا روان شناختی، ادیان را زاییده توّهمات بشری می دانند.

2. انحصار گرایی که صرفا یک دین را حامل حقیقت و موجب سعادت می داند.
3. شمول گرایی، که رویکردهای مختلف دارد ـ عبارت از این است که صرفا یک دین حق وجود دارد و شاهراه نجات است و سایر ادیان، اگر چه مشتمل بر حقایقی هستند، امّا اکنون دین حق و کامل به نحو صد در صد نیستند ولی پیروان آن ها اگر در کشف حقیقت کوتاهی نکرده باشند، از نجات برخوردار می شوند.

پیروان ادیان دیگر نیز انسان هایی پاک و مطیع خدایند و در نتیجه، رستگاری از آنان نیز دریغ نخواهد شد.1 کثرت گرایی یا پلورالیسم دینی، برای نخستین بار توسط جان هاروود هیک (متولد 1922م) مطرح گردید. فیلیپ کویین سه عامل را زمینه ظهور کثرت گرایی دانسته است:

1. بسیاری از مسیحیان از جنگ های مذهبی خسته شده و نوعی تساهل و تسامح پیشه خود کرده بودند.

2. گسترش مطالعات ادیان در جامعه مسیحی قرن بیستم، محققان دریافتند که وجوه اشتراک بسیاری میان اسلام و مسیحیت برقرار است.
3. همزیستی پیروان ادیان مختلف در کشورهای غربی است.

مدعای کانونی کثرت گرایی آن است که همه ادیان آسمانی راه جزوه آشنایی با علوم حدیث انددلیل. اصلی این ادّعا به نظر جان هیک آن است که روح رستگاری عبارت است از این که آدمی از خودمحوری رهایی یابد و زندگی خود را بر مدار واقعیت سر و سامان دهد.

واقعیتِ آشکاری که کثرت گرایان را بامشکل مواجه می جزوه آشنایی با علوم حدیث ، وجودِ اختلاف های عقیدتی در ادیان موجود است. برخی از ناقدان غربی به درستی اشاره کرده اند که باید انسان نسبت به متعلق پرستش و سرسپاری خود، برداشت

صحیحی داشته باشد تا بتواند از دام خودپرستی بِرَهد.» 2آیا دیدی آن که خدایش را هوای نفس خود گرفته بود3.« جان هیک می گوید: آنچه این تعارض ها و ناسازگاری را از میان برمی دارد آن است که این نمونه سوالات متون فقه 3 را آیینه واقعیات ندانیم.آنچه اسلام و مسیحیت و یا هر دین دیگری را در یک ردیف می نشاند، آن است که پیروان هر

 

دینی، سودای شناخت خداوند را دارند؛ اما چون انسانند و دارای محدودیت معرفتی، هرگز نمی توانند واقعیت را دریابند.

ما انسان ها در مواجهه با خداوند و عالم اُلُوهی مانند نابینایان در مواجهه با یک فیل هستیم.4 باید دید پاسخ هیک به اشکال ناسازگاری اعتقادات ادیان تا چه اندازه از حقیقت بهره دارد.

یک. باید اذعان کرد که برداشت عموم مؤمنان آن است که اعتقادات دینی بازنمون حقیقت است. و تحلیل هیک و کثرت گرایان برخلاف فهم عرفی مؤمنان است.
دواگرچه. ذات رُبوبی در دسترس فهم ما نیست، انسان می تواند شناخت درست و مطابق با واقع و البته غیر کاملی از خالق خود به دست آورد؛ به ویژه آن که آن معرفت را در آینه وحی باز جوید.
اینسهسخن. که اعتقاداتْ نقش مقدّمی دارند نباید به معنای آن تلقّی شود که آنها جزء سعادت آدمی نیستند؛ زیرا رکن اصلی سعادت آدمی توحید است و انسان، حتی اگر بر فرض می توانست بدون اعتقادِ توحیدی متحوّل شود، این تحوّل سعادت بخش نبود.

برای پلورالیسم دینی مبانی متنوّعی وجود دارد که توضیح دقیق و نقد و بررسی آن ها، مجال گسترده ای را می طلبد و در اینجا به اشاره اکتفا می کنیم:

1. کثرت گرایی بر اساس تفکیک بین گوهر که مشترک است و صدف دین که متفاوت است؛

2. بر اساس تجربه وحیانی و دینی واحد و جزوه آشنایی با علوم حدیث مختلف از آن؛

3. بر اساس توجه و تأکید بر مشترکات دنیایی و زندگی جمعی؛

4. بر اساس تحلیل و ارجاع پیام ادیان به امر واحد؛

5. مبتنی بر تفاوت حقیقت فی نفسه و حقیقت برای ما یا نومن و فنومن (مبنای کانت)؛

.6ر مبنای گرایش مفسّر محوری در هرمنوتیک و صامت بودن متن؛ .7 رویکرد تکافو و برابری ادله و عدم توان عقل نسبت به ترجیح یکی از ادیان؛

هر یک از توجیهات مذکور برای کثرت گرایی، دچار اشکالات و نقدهای متعددی است که در جای خود بحث شده است، ذکر همه مباحث به طول می انجامدامّا. به عقیده ما مسلمانان، مدارک روشن و خرد پذیری بر حقانیت اسلام وجود دارد که ادّعای همسانی همه ادیان و تکافو ادله را باطل می نماید. از جمله ادله مورد استناد به این موارد می توان اشاره کرد: خرد پذیری آموزه های اسلامی و سازگاری آن ها با هم، مستند بودن منابع و متون اسلام، عدم تحریف قرآن، اعجاز و مبارزه طلبی کتاب اسلام، جامعیت احکام و کارکردهای مثبت آن، خاتمیت و

تأخر دین اسلام و پذیرش ادیان آسمانی گذشته در درون خود و نسخ آن ها و گذشتن دوران حقانیت و نجات بخشی آن ها.

نکته دیگر این که به هر حال مدعیات ادیان ناظر به عالم خارج است و جمع بین دعاوی آنها و حقّانیت همه گزاره ها ممکن نیست، چرا که اجتماع نقیضین محال استیا. خدای یگانه و مجرّد از ماده و هستی بخش موجودات،

وجود دارد و یا ندارد؛ یا خالق موجودات یکی است یا بیشتر؛ یا جهان آخرت و حساب و کتاب اعمال دنیایی بندگان وجود دارد و حق است یا نه. جمع همه اینها و درستی همه اقوال ممکن نیست.

براساس این دیدگاه در هر دوره ای فقط یک راه برای رستگاری وجود دارد. بنابراین ـ مثلا ـ کسانی که در عصر ظهور حضرت عیسی ـ علیه السلام ـ بوده اند و پیام او را شنیدند، هرگز نمی توانستند به این بهانه که بر کیش یهودند و راهموسی ـ علیه السلام ـ را وسیله تقرّب به خداوند کرده اند، از تصدیق رسالت حضرت عیسی ـ علیه السلام ـ سرباز زنند.
æ این است راه راست من. پس، از آن پیروی کنید و از راه ها ]ی دیگر[ که شما را از راه وی پراکنده می سازد، پیروی نکنید.5
æ هرکه جز اسلام، دینی ]دیگر[ جوید، هرگز از وی پذیرفته نشود، و وی در آخرت از زیانکاران است.6

بگو: این است راه من، که من و هرکس (پیروی ام) کرد، با بینایی به سوی خدا دعوت می کنیمو. منزّه است خدا، و من از مشرکان نیستم.7 اذعان به این که راه حقیقی سعادت دین اسلام است، به معنای آن نیست که باید انسان های دیگر را وادار به تسلیم

شدن در برابر این حقیقت کنیماین. موضوع علاوه بر آن که اصولا ناممکن است ـ زیرا تسلیم شدنِ قهری هرگز نمی تواند رستگاری موعود را به ارمغان آورد ـ با تعالیم خود ادیان، و به ویژه دین اسلام، منافات دارد. »در دین هیچ اجباری نیست و راه از بیراهه به خوبی آشکار شده است8.« امام علی ـ علیه السلام ـ ، وقتی در دوران حکومتش، کسانی زینت و زیور زنی یهودی را از او به زور می گیرند بر

می آشوبد و می گوید اگر مسلمانی از غم این حادثه جزوه آشنایی با علوم حدیث، ملامت و نکوهشی بر او روا نیست. و هم اوست که به استاندار خود، مالک اشتر، فرمان می دهد تا بدون درنظر گرفتن دین مردمان با آنان به انصاف رفتار کند.

قرآن کریم به ما تذکر می دهد که اساس مدارا با پیروان ادیان دیگر نباید کسب رضایت ایشان باشد؛ زیرا این مسأله ما را به درآمدن در کیش و سلک آنان و در نهایت خروج از صراط مستقیم وامی دارد.بلکه9 اساس محبّت به دیگران و مدارا با آنان، باید برای کسب رضای خداوند باشد، که در این صورت نه فقط مداراگر از جرگه مسلمانان خارج نمی شود، که آن دیگری را هم به اسلام می گرایاند. آنها که در صراط مستقیم اسلام اند،10 هرگز نباید دیگران را به دیهتحقیر بنگرند؛ چرا که بسا در میان آنان، بندگانِ حق جویی باشند که به هر دلیلی از رسیدن به حق باز مانده اند؛ اما همین سعی و کوشش حق جویانه آنها، رحمت خداوند را شامل حال آنان خواهد کرد.
به طور خلاصه و جمع بندی در بحث پلورالیسم دینی می توان گفت

الف) در بخش حقانیت، حق یکی است و بر جزوه آشنایی با علوم حدیث ادله معتبر، از آن اسلام و مذهب تشیع است و حقانیت همه مذاهب و ادیان، عقلا قابل پذیرش نیست.

ب) در بخش نجات، کسانی که به خدا و دین حق ایمان پیدا کنند و عمل صالح انجام دهند، رستگار هستند و سایر افراد و غیر مسلمان ها در صورتی که شرایط و انگیزه تحقیق را به دلیل فقر فرهنگی و فکری نداشته اند یا در بررسی های خود به حقیقت کامل نائل نشده اند، و در عمل انسان های پاکی بوده اند و به مسلّمات احکام عقلی و اخلاقی پایبند بوده اند، مشمول رحمت الاهی می شوند و گرفتار عذاب نمی شوند، امّا کسانی که در پیدا کردن راه حق و عمل به خوبی ها کوتاهی کرده اند، مواخذه و کیفر خواهند شد.

ج) در بخش همزیستی و رفتار با دیگران هم اسلام مدافع مدارا و حسن رفتار با سایر انسان ها بلکه حیوانات، است و مادامی که افراد دیگر عناد و خصومت نورزند و در صدد جدال و خوف مومنان برنیایند، مورد لطف و مهربانی و حسن معاشرت قرار می گیرند

 

.1سه پرسش اصلی در باب پلورالیسم چیست؟ پاسخ اسلام در این باره چیست؟

.2 کدامیک از دانشمندان زیر بنیانگذار کثرت گرایی دینی معاصر است ؟
الف : مارتین لوتر ب : کارل بارت ج : ایمانوئل کانت د : جان هیک
.3 کدام گزینه جزو دیدگاههای مطرح در بحث پلورالیسم دینی نیست؟
الف) وحدت گرایی ب) ابطال گرایی ج) شمول گرایی د) انحصار گرایی

تبیین دقیق و صحیح این رابطه موجب پیشرفت و بالندگی مطالعات دینی و تلاش های علمی است.
ابتدا باید دانست که مراد از دین در این بحث، آموزه هایی است که از طریق وحی و پیامبران برای هدایت انسان ها آمده است. به تعبیر دیگر مراد ادیان آسمانی و ابراهیمی است و چون خاستگاه این مسأله، مغرب زمین است بیشتر نظر به مسیحیت استو. منظور از علم، علوم تجربی اعمّ از طبیعی ( یعنی فیزیک، شیمی،زیست شناسی، زمین شناسی و….) و انسانی (یعنی روان شناسی، جامعه شناسی، مدیریت، اقتصاد و…) است.

عوامل پیدایش اندیشه تعارض علم و دین عوامل متعددی موجب پیدایش اندیشه تعارض علم و دین خصوصا در دنیای غرب مسیحی شد که از جمله به موارد زیر می توان اشاره کرد:

.1 ّ: ّ: ّّ