دانلود کامل ترین جزوه زراعت و اصلاح نباتات

جزوه زراعت و اصلاح نباتات

دانلود فایل

 مدرسان شریف دکتر اسمعيلان  محم علمی کاربردی ضا خواجه پور دکتر مقدم پیام نور دانشگاه تبریز دانشگاه پیام نور رشته کارشناسى زراعت و

)(.
) (.
) (.
– – ) (
– – – ) ( – – – رهیافت
میزان افزایش تولیدات کشاورزي مورد نظر دولت
– مزایاي رهیافت:
1- تابع سیاستها و خط مشیهاي دولت مرکزي
2- بازوي دولت براي اجراي برنامه ها و فعالیتهاي کشاورزي
3- تمام کشور را تحت پوشش قرار میدهد
4- نظارت براي دولت مرکزي ساده
5- وقتی این رهیافت بطور مطلوب عمل کند امکان نسبتا سریع مبادله اطلاعات از سطح وزارتخانه با مردم روستائی فراهم می آید
6- کشاورز براي دریافت آموزش هزینه پرداخت نمی کند
– معایب رهیافت:
1- فقدان جریان دو طرفه مبادله اطلاعات
2- هزینه بر
3- پائین بودن سطح مشارکت محلی
4- کارائی پائین
5- کارکنان ترویج خود را نسبت به مردم روستائی مسئول نمی دانند بلکه می کوشند مقامات سرپرست در سطوح بالاتر از خود را راضی نگه دارند.
6- چون پیام هاي کارکنان ترویج به خانواده هاي روستائی اغلب نامتناسب با وضع و حال روستائیان است پس اثربخشی این توصیه ها و پیامها پائین است.
7- عدم ارتباط پویا بین تحقیق، آموزش، ترویج و کشاورز
8- عدم دسترسی ترویج کشائرزي به تمام مناطق و همه کشاورزان
9- کم توجهی به نیازهاي واقعی کشاورزان
رهیافت تخصصی کالا یا ترویج قراردادي
این رهیافت بر روي تولید و توسعه یک محصول خاص) مثلا برنج و چاي در شمال، پنبه در گرگان( که معمولا بر اساس یک قرارداد خاص با کشاورز صورت میگیرد.
– پیش فرض رهیافت
تمرکز فعالیتها بر یک کالا اثر بخش تر است) قهوه، پنبه، چاي، برنج(…..
– هدف رهیافت
افزایش تولید کالاي خاص و گاهی افزایش بهره وري از نهاده خاص کشاورزي.
برنامه ریزي
توسط سازمان کالاي تخصصی و کاملا متمرکز و نظارت شده است.
– اجرا
توسط مروجان شاغل در سازمانهاي مرتبط و با روشهاي آموزش انفرادي و جزوه زراعت و اصلاح نباتات صورت میگیرد. همچنین کشاورز بایستی و مجبور است مطابق قرارداد عقد شده با سازمان تخصصی کالا و بر اساس دستورات ترویج عمل کند.
– منابع مالی و اعتباري

زراعت و اصلاح نباتات

توسط سازمان تخصصی کالا تامین می شود.
سنجش موفقیت رهیافت
افزایش میزان کل تولید محصول مورد نظر
– مزایاي رهیافت
1- تکنولوژي انتخابی متناسب با شرایط تولید
2- هماهنگی بیشتر ترویج با ادارات دیگر
3- حمایت بیشتر از مروجان با حقوق و مزایاي بالاتر
4- مدیریت آسان تر برنامه هاي ترویجی به دلیل تمرکز در یک سازمان خاص
5- کارائی بالاتر
6- نظارت و ارزشیابی آسان تر به دلیل کم بودن کشاورزان تماس
7- تحقیق، ترویج و آموزش بسیار پویا، فعالانه و درست عمل کرده و ارتباط موثري با هم دارند
8- مروج علاوه بر آموزش کشاورزان، جزوه زراعت و اصلاح نباتات محصولات، خرید محصولات از کشاورزان، پرداخت وام به کشاورزان را نیز براي کشاورز انجام می دهد.
– معایب رهیافت
1- عدم توجه به کل نظام زراعی) زمانی که کشاورز علاوه بر محصول تخصصی، محصولات دیگري هم کشت کند، مورد توجه ترویج قرار نمی گیرد.
2- اگر کشاورز مطابق دستورالعمل ترویج عمل نکند از زیر پوشش خدمات ترویج خارج می شود.
3- کشاورز مجبور است خود را با ترویج وفق دهد.
4- توزیع خدمات ترویج عادلانه نیست) گروههاي دیگر و مناطق دیگر فراموش می گردند.(

رهیافت آموزش و دیدار – معرفی رهیافت
این رهیافت از اواخر دهه 1961 توسط بانک جهانی در تعدادي از کشورها جهت اصلاح و بهبود کارائی رهیافت متعارف ترویج کشاورزي بکار گرفته شد. وجه تمایز این رهیافت با سایر رهیافت ها برنامه اي ثابت و منظم براي آموزش مروجان است یعنی رهیافتی منظم و الگو یافته است. این رهیافت رسما و عملا در نظام ترویجی ایران به خدمت گرفته نشده است. در طرح توسعه روستائی منطقه دوزج در نیمه دوم دهه 1341 و اوائل دهه 1351 شیوه جزوه زراعت و اصلاح نباتات این رهیافت به طور محدود و غیر رسمی توسط کارشناسان هلندي و سازمان خواربار کشاورزي ملل متحد تا حدي مورد استفاده قرار گرفت.
– پیش فرض رهیافت
1- فرضیات اساسی این رهیافت مشابه فرضیات رهیافت عمومی ترویج است.
2- فقر آموزشی مروجان
3- رهیافت عمومی از یک نظام مدیریت و سرپرستی کارآ برخوردار نیست.
4- استفاده از یک جدول زمانی ثابت براي آموزش مروجان لازم است.
5- تماس مروج با کشاورز در حد مناسب نیست.
6- بین تحقیق و ترویج ارتباط مناسبی وجود ندارد.
– هدف رهیافت
افزایش تولید همانند رهیافت متعارف ترویج و هدف فرعی آن حل مشکلات ترویج است.
– برنامه ریزي
متمرکز از بالا به پائین
– اجرا
توسط مروجین کشاورزي در سطح روستا به شیوه زیر انجام میشود:
1. انتخاب هر مروج براي تقریبا 811 خانوار کشاورز
2. گروهبندي کشاورزان منطقه مورد نظر در 8 گروه 111 خانواري تا حد ممکن همگن) از لحاظ نوع محصول و فعالیت، سطح زیر کشت، وضعیت و کیفیت زمین هاي آنها، وضعیت درآمدي و اقتصادي کشاورزان(……
3. انتخاب 5 تا 11 نفر کشاورز از هر گروه به عنوان کشاوزان تماسی
4. طراحی یک برنامه آموزش و دیدار منظم هر دو هفته یکبار
5. آموزش کشاورزان تماسی هر گروه به صورت هر دو هفته یکبار
6. برنامه ارتباط ثابت و منظم جزوه زراعت و اصلاح نباتات با کارشناسان تخصصی ترویج به صورت یک روز در هفته
7. نسبت ثابت و تعریف شده کارشناس تخصصی به مروج) تقریبا یک به 6(
8. انجام امور اداري به صورت یک روز در هفته
9. یک روز در هفته استراحت
– منابع مالی و اعتباري
به علت تعداد زیاد کارکنان، هزینه ها بالاست و تامین آنها وابسته به منابع مرکزي و همچنین بصورت وام هاي بین المللی از خارج کشور

– سنجش موفقیت رهیافت
میزان افزایش عملکرد کل تولید محصولات
– مزایاي رهیافت
1- کاهش فشار سازمانهاي ترویج کشاورزي به منابع اعتباري دولت
2- توجه بیشتر به آموزش منظم و به روز مروجان
3- گسترش سطح پوشش خدمات ترویجی از طریق انتخاب کشاورزان تماس
4- پشتیبانی تدارکاتی بهتر از مروجان
5- نظم در کار ترویجی
– معایب رهیافت
1- فقدان توانائی بسیاري از دولت ها براي استمرار طرح پس از قطع کمکهاي بین المللی
2- کاهش روحیه نوآوري در بین مروجان به دلیل پیروي مستمر از برنامه هاي مشخص از پیش تعین شده
3- پرهزینه بودن
4- در عمل دقیق اجرا نمی شود
5- نتوانسته است مشکل متناسب بودن تکنولوژي را حل کند
6- عدم انعطاف پذیري رهیافت نسبت به تغییر برنامه ها بر حسب تغییر در نیازها و علائق مردم از یک محل به محل دیگر و از یک زمان به زمان دیگر.

رهیافت ترویج کشاورزي مشارکتی
– پیش فرض رهیافت
1- کشاورزان از دانش زیادي درباره تولید مواد غذائی از زمین خود دارند امازندگی آنها زمانی بهبود می یباد که با دانش نوین نیز آشنا شوند) پیوند دانش بومی و مدرن براي بهبود کشاورزي( یعنی یک “نظام شناخت درون زا “وجود دارد و ضمن اینکه این نظام با “نظام جزوه زراعت و اصلاح نباتات شناخت علمی” تفاوت دارد، در عین حال نتایج بیشتري باید از طریق رابطه متقابل این دو به دست آید.
2- ترویج موثر بدون مشارکت فعال خود کشاورزان، قابل دستیابی نیست 3- اثر تقویت کننده اي در یادگیري گروهی و کار گروهی وجود دارد.
هدف رهیافت
هدف اصلی رهیافت افزایش تولید و بالا بردن کیفیت زندگی روستائیان اهداف جزئی
1- افزایش تناسب پیام هاي ترویجی با نیازهاي کشاورزان
2- ارتقاء یادگیري مخاطبان از طریق مشارکت هدفدار و فشار گروهی
3- دریافت توصیه هاي مناسب از محققان کشاورزي از طریق بازخورد نظر کشاورزان
4- کمک به تطبیق نهاده ها با نیازهاي کشاورزان
5- افزایش کارائی و اثربخشی ترویج کشاورزي
6- توجه به مصرف و سطح استاندارد زندگی روستائیان
– برنامه ریزي
برنامه ریزي محلی و تحت نظارت گروههائی نظیر انجمن هاي کشاورزان
– اجرا
توسط مردم محلی که به صورت کارکنان جزوه زراعت و اصلاح نباتات یدانی سازمان ترویج در می آیند و مروج نقش انگیزشگر، تغییر و تسهیلگر دارد. در این رهیافت اجرا با ملاقاتهاي فراوان مشخص می شود.گروههاي کوچک و بزرگ ، گروههاي اجتماع عمومی با مروجان ملاقات می کنند. علاوه بر ملاقات ها، نمایشهاي عملی نیز از مشخصه هاي بارز این رهیافت هستند.
– منابع مالی و اعتباري
به صورت مشارکتی توسط مردم و دولت مرکزي. منابع مورد نیاز نسبت به رهیافت هاي دیگر کمتر است و بخش زیادي از آن را می توان در محل تامین کرد.
– سنجش موفقیت رهیافت
دوام فعالیت سازمانهاي محلی ومنافعی که برنامه هاي ترویجی آنها نصیب جامعه می کند و نیز مشارکت واقعی محققان و دست اندرکاران عرصه بازاریابی محصولات و نهاده ها

دانلود رایگان خلاصه کتاب pdf جزوه زراعت و اصلاح نباتات

– مزایاي رهیافت
1- مناسب بودن فعالیتهاي ترویجی با نیازمندیها و علائق مردم محلی
2- پائین بودن هزینه ها از طریق واگذاري فعالیتها به سازمانهاي محلی
3- استفاده از ظریفت دانش بومی مردم محلی
– معایب رهیافت
1- فقدان نظارت مرکزي بر برنامه هاي ترویج
2- کاهش امکان گزارش نویسی و مستند سازي

رهیافت پروژه
– پیش فرض رهیافت
1- دیوانسالاري گسترده در نظام دولتی در برخی از رهیافتها بر تولید کشاورزان تاثیر ندارد.
2- تزریق منابع از خارج طی مدت زمان مشخص در یک مکان خاص بهتر نتیجه میدهد.
– هدف رهیافت
1- نشان دادن کارهائی که در منطقه تحت پوشش پروژه در مدت جزوه زراعت و اصلاح نباتات کوتاهی می توان انجام داد.
2- آزمودن روشهاي ترویجی
3- تامین اجزاي ترویج در یک پروژه توسعه همه جانبه روستائی
– برنامه ریزي
در خارج روستا و توسط دولت مرکزي یا موسسه خیریه حمایت کننده یا ترکیبی از آنها
– اجرا
کارکنان موقتا جذب پروژه میشوند و پس از اتمام آن به سر کارهاي خود بر میگردند.
– منابع مالی و اعتباري موسسه حمایت کننده – سنجش موفقیت رهیافت
بررسی تغییرات کوتاه مدت ایجاد شده در محل پروژه
– مزایاي رهیافت
1- ارزیابی آسان تر 2- کارائی بالا 3- نتیجه سریع پروژه 4- کسب تجربه براي پروژه هاي بعدي
– معایب رهیافت
1- عدم کنترل دقیق هزینه ها 2- خاتمه فعالیتهاي ترویجی با اتمام پروژه

رهیافت توسعه نظام هاي زراعی یا پژوهش و ترویج مزرعه اي
این رهیافت در اواخر دهه 1971 و اوائل 1981 در کشورهاي جهان سوم و در راستاي غیر متمرکز کردن فعالیتهاي ترویج و تحقیق کشاورزي معرفی گردید. یکی از رهیافتهاي ترویج در زمینه حل کردن مسئله نامتناسب بودن تکنولوژي براي کشاورزان کوچک و خرده پا که در راستاي توجه به نیازهاي کشاورزان در کشورهاي جهان سوم شکل گرفت.

دانلود رایگان خلاصه کتاب زراعت و اصلاح نباتات pdf

– پیش فرض رهیافت
1- فنآوري مناسب با نیازهاي کشاورزان بویژه کشاورزان خرده پا وجود ندارد و لازم است در محل ایجاد شود.
2- کمبود اطلاعات مروجان و محققان و درك ضعیف آنان از نظامهاي کشاورزي موجود و محیط فعالیت کشاورزان
3- بازخورد ضعیف از کشاورزان به سوي محققان نسبت به متناسب بودن تکنولوژي تولید شده
4- عدم وجود مکانیسم هاي موثري جهت آزمون و انطباق تکنولوژي تولید شده در شرایط واقعی کشاورزي
5- ارتباط ضعیف میان تحقیق، ترویج و کشاورز در فرایند تولید تکنولوژي
– هدف رهیافت
تجهیز کارکنان ترویج به نتایج تحقیقات
– برنامه ریزي: مشارکتی

– اجرا
مشارکت کشاورز، محقق و مروج به شیوه زیر:
• تشکیل تیم تحقیق و ترویج متشکل از متخصصان شاخه هاي مختلف کشاورزي، و متخصصا ن ترویج
• تعریف مناطق جغرافیایئ هدف توسط دولت و در راستاي اهداف توسعه کشاورزي که معیارهاي لازم براي انتخاب این مناطق معمولا توسط دولت تعیین می گردد) از جمله این معیارها: انتخاب مناطق محروم، زمین هاي قطعه قطعه، افزایش یک محصول خاص، مناطق آلوده به یک آفت و بیماري خاص و(…
• تقسیم بندي مناطق هدف به قلمروهاي توصیه شده توسط تیم تحقیق- ترویج) مناطق همگن(
• شناسائی و تشخیص نیازها و مسائل موجود در نظام هاي زراعی مناطق هدف)با استفاده از انواع تکنیک هاي پیمایش رسمی و غیر رسمی از طریق پرسشنامه، مشاهده، مصاحبه، بررسی سوابق و مدارك، تحقیق مشارکتی(
• برنامهریزي براي طراحی تکنولوژي مناسب جهت رفع نیازهاي مناطق هدف
• آزمون تکنولوژيهاي تولید شده
• ترویج یافتهها در قلمروهاي توصیه

– منابع مالی و اعتباري: منابع انسانی و زمان

– سنجش موفقیت رهیافت: میزان پذیرش فنآوري هاي تولید شده

– مزایاي رهیافت
1- افزایش تناسب فنآوري با شرایط زارع یا نظام جزوه زراعت و اصلاح نباتات برداري
2- بهبود پیوند بین مروج، محقق و کشاورز
3- برنامهریزي و تصمیمگري غیر متمرکز
4- نگرش سیستمی به مزرعه در – – – ) (
– – – – – – – – – – : – : – :.- : – – – – – : )(
– :
– – – – – – – – : – : – – –