دانلود کامل ترین جزوه نظام اقتصادی ایران

جزوه تایپ شده نظام اقتصادی ایران

دانلود فایل

اثر مرتضی مطهری کاردانی استاد وفادار دانشگاه آزاد اسلامی حسین نمازی سراسری محمد حسینی رفت شتی دانشگاه پیام نور محمدحسین تمدن جهرمی

: :
– = – = – = – = )( , ) ( )(.
خود را )نیروی کار , زمین , سرمایه( به بنگاه ها می فروشند و بنگاه ها عوامل تولید را به استخدام خود در آورده و با آن کالا و خدمات تولید می نمایند . خانوارها نیازهای خود را با خرید و مصرف این کالا و خدمات بر طرف می سازند . این روند موجب ایجاد یک چرخه ی گردش فیزیکی)کالایی( و یک چرخه ی پولی میشود. اما آنچه در اقتصاد اهمیت بیشتری دارد گردش پولی این چرخه است . بنابراین نمودار مورد نظر ما به شکل نمودار ذیل می باشد:

نمودار یک = مدل چرخه اقتصاد دو بخشی

که در آن خانوارها بابت فروش عوامل تولید , در آمد کسب می کنند . به مجموعه درآمدی که خانوارها از بابت فروش عوامل تولید خود بدست می آورند , درآمد ملی می گویند که با حرف اختصاری Y نمایش میدهیم.
همچنین به ارزش پولی کلیه کالاها و خدمات نهایی تولید شده توسط بنگاه ها, طی یک دوره معین )یکسال( تولید ملی گفته می شود.
خانوارها درآمدی را که از طریق فروش عوامل تولید خود بدست می آورند , یعنی درآمد ملی را به دو کار تخصیص می دهند:
1-مقداری از آن را صرف خرید کالا و خدمات جزوه نظام اقتصادی ایران می کنند . پولی که خانوارها بابت خرید کالا وخدمات مصرفی می پردازندمخارج مصرفی نامیده و با حرف اختصاری C نمایش می دهیم.
2-خانوارها بقیه درآمد خود را پس انداز می کنند . این پس انداز در بازارهای مالی مانند بانک یا بورس صورت می گیرد و پس انداز ) S ( انجام گرفته از طریق وام دادن به بنگاه ها , صرف سرمایه گذاری) I ( جهت تولیدکالا و خدمات خواهد شد .
در مدل سه بخشی در مقایسه با مدل دو بخشی , دولت نیز وارد می شود . دولت در اقتصاد کشورها وظایف متعددی را انجام می دهد ولی در اینجا فرض می کنیم که نقش دولت این است که از خانوارها مالیات ) T (دریافت می کند و آنها را به مخارج دولتی) G ( اختصاص می دهد. بنابراین مخارج دولتی عبارت است از درآمد های حاصله از جمع آوری مالیات ها که توسط دولت خرج خرید کالا و خدمات همگانی نظیر آموزش و بهداشت و عمران و …. می شود .
نمودار ذیل نحوه گردش فعالیت های اقتصادی در اقتصاد سه بخشی را نشان می دهد

نظام اقتصادی ایران

بازار کالا و خدمات نهایی
مخارج مصرفی = C تولید ملی سرمایه گذاری = I

مدل چهار بخشی مدلی است که خانوار , بنگاه , دولت و خارجیان درآن وجود دارد. به این مدل , مدل اقتصادی باز نیز گفته می شود. اقتصاد با خارجیان به شکل های مختلفی ارتباط دارد ولیدر این جا برای پرهیز از پیچیدگی , فرض می شود که رابطه اقتصاد با خارج فقط به شکل صادرات) X ( و واردات ) M ( کالا و خدمات می باشد.یعنی خارجیان کالاهای ما را می خرند و به ازای آن به ما پول پرداخت می کنند , و ما هم کالاهای خارجیان را می
نمودار سه = مدل چرخه اقتصاد چهار بخشی

تقاضا و عرضه و تعادل در اقتصاد کلان
واژه هایی هم چون نشت و تزریق در تقاضای کل , عرضه کل و تعادل از واژه هایی هستند که پایه فهم مطالب اقتصاد کلان می باشند , بنابراین به توضیح این مفاهیم می پردازیم.
نشت و تزریق = به هر فعالیتی که باعث خروج پول از جریان اقتصادی گردد , نشت و به هرعاملی که باعث ورود پول به جریان اقتصاد شود , تزریق می گویند. به عنوان مثال پس انداز کردن باعث می شود که پول از جریان اقتصادخارج شود لذاپس انداز نشت است و سرمایه گذاری باعث ورود پول جزوه نظام اقتصادی ایران جریان اقتصاد می گردد لذا سرمایه گذاری تزریق است . با توجه به مطالب فوق و نمودارهای رسم شده می توان گفت که نشت در اقتصاد دو بخشی پس انداز , در اقتصاد سه بخشی پس انداز و مالیات و در اقتصاد چهار بخشی پس انداز و مالیات و واردات است . همین طور تزریق در اقتصاد دو بخشی سرمایه گذاری , در اقتصاد سه بخشی سرمایه گذاری و مخارج دولتی و در اقتصاد چهار بخشی سرمایه گذاری و مخارج دولتی و صادرات است.این مطلب در جدول ذیل نشان داده شده است:
نشت تزریق
اقتصاد دو بخشی S I
اقتصاد سه بخشی S + T I + G
اقتصاد چهار بخشی S + T + M I + G + X
جدول 1

دانلود رایگان خلاصه جزوه نظام اقتصادی ایران کتاب pdf

تقاضای کل AD یا YD = تقاضای کل مجموع تقاضای عاملیت اقتصادی از کالا و خدمات نهایی طی یک دوره می باشد . عاملین اقتصاد یعنی همان چهار بخش اقتصاد که در مدل دو بخشی فقط خانوار وبنگاه ها وجود دارد .بنابراین تقاضای کل در مدل دو بخشی شامل کل تقاضای خانوار از کالا و خدمات نهایی که مخارج مصرفی نامیده می شود , و تقاضای بنگاه ها از کالای خدماتی نهایی که سرمایه گذاری نامیده می شود, می باشد. در مدل سه بخشی مخارج دولت نیز به تقاضای کل اضافه می شود و در مدل چهار بخشی تقاضای خارجیان که عبارت است از خالص صادرات , به آن افزوده می گردد .
نکته : خالص صادرات یعنی صادرات منهای واردات یا NX = X – M .
عرضه کل AS یا YS = مجموع ارزش کالا ها و خدمات نهایی جزوه نظام اقتصادی ایران طی یک دوره در یک اقتصاد را , عرضه کل گویند که در همه ی مدل ها همان تولید ملی است . با فرضی ساده تر می توان گفت که عرضه کل همان درآمد ملی است زیرا ارزش کالاها و خدمات نهایی تولید شده به صورت درآمد )بابت فروش عوامل تولید( به دست خانوار ها می رسد .
شرایط تعادل در اقتصاد کلان :
در اقتصاد کلان برای برقراری تعادل باید شرایط ذیل برقرار باشد:
1- تقاضای کل = عرضه کل
2- تزریق = نشت
3- تغییرات ناخواسته موجودی انبار برابر صفر باشد یعنی ∆INV = 0
با توجه به مطالب ارایه شده می توان شرط تعادل در اقتصاد دو , سه و چهار بخشی را به شکل ذیل خلاصه کرد:
دو بخشی سه بخشی چهار بخشی

جدول 2 در رابطه با شرایط تعادل در اقتصاد کلان به موارد ذیل دقت کنید:
1-سه شرط ارائه شده در بالا برای تعادل در اقتصاد کلان همیشه همزمان برقرار است . یعنی اگر عرضه کل برابر با تقاضای کل باشد , حتماً نشت نیز با تزریق برابر است و موجودی ناخواسته در انبار نیز صفر خواهد شد. به عنوان مثال در مدل 2 بخشی داریم:
هرگاه عرضه کل برابر تقاضای کل باشد به این معنی است که همه ی کالاهای تولید جزوه نظام اقتصادی ایران فروخته شده است .لذا به موجودی انبار بنگاه ها چیزی اضافه یا از آن کم نشده است .پس تغییرات ناخواسته در موجودی انبار صفر است . یعنی:
Y = C + I S = I ∆INV = 0
اگر عرضه کل از تقاضای کل بیشتر باشد به این معنی است که همه ی کالاهای تولید شده فروخته نشده است و به ناچار در انبار بنگاهها نگهداری می شود یعنی به موجودی انبار اضافه می گردد و تغییرات ناخواسته در موجودی انبار مثبت خواهد شد . یعنی:
Y > C + I S > I ∆INV > 0

دانلود رایگان خلاصه کتاب نظام اقتصادی ایران

اگر عرضه کل از تقاضای کل کمتتر باشد به این معنی است که نیاز بیشتر از تولید است که این نیاز یا با کالاهای موجود در انبار برطرف میشود و یا بصورت کسر کالای انبار محسوب می گردد یعنی در هر حال تغییرات ناخواسته در موجودی انباربه وجود می آید که این
Y < C + I S < I ∆INV < 0 :تغییر منفی است . یعنی
2- به تغییرات ناخواسته در موجودی انبار , سرمایه گذاری برنامه ریزی نشده ) IUP ( نیز گفته می شود. در تعاریف اقتصادی , سرمایه با سرمایه گذاری متفاوت است . سرمایه یا سرمایه گذاری اولیه عبارت است از هزینه های راه اندازی بنگاه تولیدی و خرید کالا و خدمات سرمایه ای برای این مقصود. اما سرمایه گذاری عبارت است از تغییرات موجودی سرمایه . به عنوان مثال یک شرکت را در نظر بگیرید که ماشین آلات , ساختمان , میز و صندلی , زمین و … سرمایه شرکت را تشکیل می دهند. حال اگر شرکت یک کامپیوتر بخرد , سرمایه شرکت به اندازه ی ارزش یک کامپیوتر اضافه شده است, یعنی به میزان ارزش کامپیوتر سرمایه گذاری صورت گرفته است . یا اگر یکی از دستگاههای موجود شرکت از رده خارج شود , به اندازه ی ارزش آن از سرمایه شرکت کم شده که در اصطلاح گفته می شود سرمایه گذاری منفی انجام شده است.سرمایه شرکت ها به سرمایه ثابت )مثل ساختمان و ماشین آلات و ….( و سرمایه در گردش )مثل موجودی انبار و کالای در حال ساخت( تقسیم می شود . بنابراین تغییرات موجودی انبار به معنای تغییر سرمایه شرکت و بنابراین نوعی سرمایه گذاری است .سرمایه گذاری از دیدی دیگر به سرمایه گذاری پیش بینی شده ) IP ( و جزوه نظام اقتصادی ایران گذاری پیش بینی نشده ) IUP ( تقسیم می شود. سرمایه گذاری پیش بینی شده سرمایه گذاری است که به خواست و اراده ی سرمایه گذار با قصد وبرنامه ی قبلی انجام می شود اما سرمایه گذاری پیش بینی نشده بدون برنامه ی قبلی اتفاق می افتد . مثًلاً به دلیل اینکه کالای تولیدی فروش نرفته است , به ناچار به موجودی انبار اضافه می شود.
مفاهیم اصلی در بررسی آمارهای اقتصادی
در این قسمت با تعدادی از شاخص های اندازه گیری فعالیت های اقتصادی آشنا می شویم . اولین مفهومی که با آن آشنا می گردیم , تولید ناخالص ملی ) GNP ( می باشد. تولید ناخالص ملی جزو متغیرهای جریان بوده و در یک دوره معین)یک سال( قابل محاسبه است.
1-تولید ناخالص ملی ) GNP ( = مجموع ارزش کالاها و خدمات نهایی تولید شده طی یک دوره توسط عوامل تولید ملی )افراد یک کشور( می باشد .
نکته ی قابل توجه در این تعریف این است که در این شاخص فقط ارزش کالا و خدمات نهایی محسوب می شود و ارزش کالا و خدمات واسطه ای مورد محاسبه قرار نمی گیرد زیرا ارزش کالا و خدمات واسطه ای در ارزش کالا و خدمات نهایی نهفته است و درصورت محاسبه ارزش کالا و خدمات واسطه ای دچار محاسبه ی مضاعف می شویم. به عنوان مثال اگر هم نان مصرفی و هم گندم تولید شده را در محاسبات منظور کنیم ,بدین معنی است که ارزش گندم تولیدی , دوبار حساب شده است.
نکته ی دیگر در تعریف بالا , تاکید روی ملیت افراد تولید کننده می باشد , بدون در نظر گرفتن محل زندگی آنان. یعنی مثلاً برای ایران , ارزش تولیدات افراد ایرانی در هر کجای دنیا که باشند , در این شاخص وارد می شود .
2-تولید ناخالص ملی سرانه = اگر تولید ناخالص ملی را بر جمعیت کشور تقسیم کنیم , تولید ناخالص ملی سرانه بدست می آید.
3-تولید ناخالص ملی هرفردشاغل = اگر تولید ناخالص ملی را بر تعدادشاغلین کشور در همان دوره تقسیم کنیم , تولید ناخالص ملی هرفرد شاغل بدست می آید.
چه نوع کالا و خدماتی در محاسبه تولید ناخالص ملی وارد می شوند؟
تولید ناخالص ملی شامل کالاها و خدماتی است که در بازار مبادله یامعامله شود. قاعده ی یاد شده دارای چند استثناء است . زیرا کالاها و خدماتی نیز وجود دارد که اگر چه وارد بازار نمی شوند و مورد معامله نیستند, اما جزو تولید ناخالص ملی قرار می گیرند و برعکس ,کالا و خدماتی هم هست که با وجود ورودش به بازار و انجام معامله بر روی آنها , جزو تولید ناخالص ملی حساب نمی شوند. این کالاها و خدمات در هر دو مورد عبارتند از:
الف-کالاهای خود مصرفی که به وسیله ی جزوه ارزیابی اقتصادی پروژه ها تولید میشود و مصرف کننده ی آن هم خود کشاورزان هستند. بنابراین وارد بازار نمی شوند با این وجود در محاسبه ی GNP به حساب می آیند.
ب- افرادی که صاحب خانه ی مسکونی خود هستند و اجاره ای بابت سکونت نمی پردازند, ولی اجاره ی خانه ی آنها در تولید ناخالص ملی محسوب می شود. این حالت مثل این است که به درآمد این اشخاص به اندازه ی اجاره ی خانه , افزوده می شود. بنابراین اگرچه -) ( —-) ( =