جزوه تایپ شده نقشه برداری رشته معماری
دانشگاه پیام نور علمی کاربردی دانشگاه آزاد کاردانی کارشناسی ارشد خلاصه کتاب استخدامی
تعاریف نقشه برداری:
نقشه برداری عبارت است از :
:
:
:
:
– – :
)( :
:
:
:
:
:
=/= = × : /؟
× = = } { : نقشه 5555/1 باشد این فاصله بر روی نقشه چقدر است؟CM 52 =5555÷05555
مساحت روی زمین M2 = عکس مقیاس به توان دو × مساحت نقشه
توجه مساحت نقشه به سانتیمتر مربع می باشد که جواب فرمول فوق نیز به سانتیمتر مربع خواهد بود برای تبدیل به متر مربع جواب حاصله را تقسیم بر 15555 می نمائیم تا به متر مربع تبدیل شود.
مثال مساحت زمینی بر روی نقشه 51 سانتیمتر مربع می باشد مساحت آن با مقیاس 255÷1 چند متر مربع است؟
)255×255( ×51= 2525555 سانتی متر مربع یا 252 متر مربع
نکته:
از طرفی می توان سیستم تصویری را برگزید. که فواصل در یک جهت حفظ شود )مثلاً تنها در جهات شمالی جنوبی یا شرقی غربی(
انواع سیستم های تصویری الف- سیستمهای تصویر استوانه ای:
خصوصیات در این نوع از شیوه های تصویر:
یک استوانه کره زمین را دربر می گیرد.
محور استوانه و محور زمین با هم منطبق اند .
استوانه در قسمت استوانه با کرۀ زمین مماس است .
اگر پهلوی جانبی استوانه را شکاف بدهیم و آن را باز کنیم و به روی صفحۀ کاغذ منتقل نمائیم.
یک شبکه بندی قائم الزاویه به دست می آید.
این شبکه بندی به همان نسبت که به قطبین نزدیکتر می شود حالت و زوایای تصویر را نسبت به واقعیت کرۀ زمین بیشتر تغییر می دهد.
این نوع سیستم تصویر را مشابه می گویند.
شبکه ای که در این سیستم تصویر ایجاد می شود و در نتیجه نقشه هائی که تهیه می گردد به نام نقشه یا سیستم تصویر مرکاتور نامگذاری شده است .
ب- سیستم تصویر جهانی UTM
از طرفی طبیعت زمین طبیعت خطایی را ایجاد می کند که به آن مانند خطای ناشی از کرویت زمین، یا خطای ثابت میگویند. لذا مسألۀ خطا در اندازه گیری نقش بسیار مهمی دارد.
خطاهای اتفاقی:
اگر اندازه حقیقی یک کمیت x و نتیجۀ حاصل از اندازه گیری همان کمیت I است.
خطای اتفاقی x – l = Δ
اگر 1x > یا 1x < باشد مثبت یا منفی خواهد بود.
ویژگیهای خطاهای اتفاقی:
الف(در اندازه گیریهائی تحت شرائط یکسان مقدار بزرگی خطای اتفاقی از حد معینی تجاوز نمی کند.
ب( امکان وقوع خطاهای کوچک از خطاهای بزرگ بیشتر است.
ج( تعداد دفعات اتفاق خطاهای کوچ با علامت مثبت با دفعات اتفاق خطاهای کوچک با علامت منفی برابر است.
د( میانگین حسابی خطاهای اتفاقی کوچک در شرایط یکسان، با افزایش تعداد دفعات اندازه گیری به سمت صفر میل می کند.

نقشه برداری رشته معماری
خطای مطلق = مقدار اندازه گیری شده – مقدار واقعی اندازه گیری
خطا نسبی: er خطای مطلق اندازه گیریاندازه کمیتمنابع خطاها:
خطای دستگاهی: مانند خطای حاصل از اندازه گیری با استقرار غلط دوربین
خطای انسانی: مانند عدم دقت در قرائت دقیق زاویه با تئودولیت، عدم قرائت تارهای رتیکول خطای طبیعی: مانند خطای ناشی از انکسار، نور، باد، حرارت و غیره.
اندازه گیری نهایی که در نقشه برداری از یك منطقه برای تهیه نقشه مسطحاتی یا توپوگرافی ضروریست. شامل:
اندازه گیریهائی که در نقشه برداری از یک منطقه برای تهیه نقشه لذا، وسائل و دستگاهها اندازه گیری این کمیتها را باید شناخت.
وسایل مشخص کنندۀ نقاط:
این وسایل شامل میخ چوبی، میخ آهنی، نشانه های بتنی
وسائل مشخص کننده
امتدادهای قائم و افقی:
برای مشخص کردن امتدادهای قائم در نقشه برداری از ابزاری نظیر شاقول و ژالون استفاده می کنند.
شاقول: عبارت است از یک قطعه فلز مخروطی که به جزوه نقشه برداری رشته معماری آویزان شده و بر اثر وزن خود در جهت قائم میایستد قائم قراردادن ژالون تعیین محل ایستگاه در مترکشی افقی برای تصور کردن نقطه انتهای هر دهنه
ژالون:
یک میلۀ چوبی یا پلاستیکی و یا فلزی است به قطر حدود 5سانتیمتر و به طول 5 متر.
کاربرد ژالون:
نوار های اندازگیری فاصله:
این نوارها را کارخانه های سازنده، تحت شرایط معین )دما و کشش معلوم( می سازند. در ابتدا یک حلقه و در انتها یک دستۀ چوبی دارند.
تعیین زاویه 52 و 05 درجه تعیین امتداد یک خط
اخراج عمود از یک نقطه خارج یک خط به آن خط و برعکس )شکل 5-15 و 5-15( در کارگاه عملی توضیح داده شده و پروژه انجام گردید
در کارگاه عملی توضیح داده شده و پروژه انجام گردید
اندازه گیری طول افقی با وسائل ساده
1- اندازه گیری طول به روش مستقیم:
5- اندازه گیری طول به روش مستقیم در روی زمین مسطح:
روش کار:
چون نمی توان فواصل بلند رابه یک باره با یک بار مترکشی اندازه گیری نمود
1- ابتدا امتداد طول مورد نظر را ژالون گذاری و مشخص کرد.
5- با علامتگذاری، طول مزبور را به فواصل کوچکتر تقسیم کرد.
5- سپس فواصل علامتها را با نوار اندازه گیری نمود.
3- اندازه گیری طول افقی به روش مستقیم در روی زمین شیبدار:
روش کار:
ژالون گذاری و علامت گذاری مترکشی افقی بین دهنه ها اندازه گیری فواصل طبق شکل 5-10
تعین طول در سطوح شیب دار:
روش کار
اندازه گیری طول مورب بوسیله متر گرفتن زاویه شیب بین دو نقطه به کمک شیب سنج محاسبه طول تبدیل به افق از رابطه:
برداشت سطح زمین
تعیین حدود و مشخص نمودن عوارض موجود ترسیم تمام آنها در روی یک نقشه انواع برداشت:
برداشت به منظور تعیین مساحت )مساحی(
برداشت به منظور تهیۀ پلان )پلانیمتری( مساحی:
مساحی یک قطعه زمین یعنی اندازه گرفتن مساحت تصویر افقی آن قطعۀ زمین.
مراحل مساحی:
شناسائی مقدماتی رسم کروکی
اندازه گیری طولها و زوایا و نوشتن اندازه های کروکی ترسیم
محاسبه مساحت نکات مهم:
خطهای جداکنندۀ زمین مشخص شود.
اطمینان از پابرجائی و ثبات مرزها حاصل شود.
انتخاب طریقه برداشتی که با مشکلات زمین بهتر سازگار باشد، انتخاب گردد.
روش های برداشت:
1- برداشت به وسیلۀ تجزیه به مثلثها )برداشت یا نوار فلزی( ترسیم بوسیله وتر و کمان پرگاری یا autocad
5- برداشت توسط یک یا چند خط هادی )برداشت به روش قائمهای یا اُُفست(
روش اول:
این طریقه بیشتر برای برداشتهای کم وسعت، که محدودۀ زمین را جزوه نقشه برداری رشته معماری مستقیم تشکیل می دهند به کار میرود، و برای اجراء آن فقط، متر )نوار فولادی( کفایت می کند.
نکته اول: این طریقه را باید در مواردی به کار برد که تعداد اضلاع محیط زمین کم باشد .
نکته دوم: هنگام تجزیه زمین به مثلثها باید سعی شود طولهای اضلاع هر مثلث با یکدیگر اختلاف زیاد نداشته باشد.
روش دوم:
این روش از طریقۀ قبل دقیقتر است و در زمینهای وسیعتر به کار می رود، از نوار فولادی و گونیای مساحی استفاده می کنند.مانند شکل5-55
ترسیم برای ترسیم:
دو خط عمود بر هم را بر روی کاغذ و به صورت دو محور x و y رسم می کنیم .
روی محور yها مقادیر اندازه گیری شده روی خط هادی را با در نظرگرفتن مقیاس جدا می کنیم.
سپس از نقاط مشخص شده در روی محور yها با عمودهائی اخراج کرده و روی آنها مقادیر xها با در نظر گرفتن مقیاس آورده می شود .
با اتصال به دست آمده به یکدیگر زمین مزبور روی کاغذ ترسیم می گردد .
به منظور تهیه پلان پلان:
نقشه یک منطقه کوچک از سطح زمین با مقیاس بزرگ را پلان می گویند. مقیاس پلان و کاغذ رسم نسبت به نوع و هدف مورد نظر متفاوت خواهد بود مقیاسهائی که برای تهیۀ پلان معمول است، عبارتند
از: ، ، ، ،
عملیات برداشت به منظور تهیۀ پلان نظیر عملیاتی است که در مساحی گفته شده با تفاوتهای زیر:
الف- در مساحی نقاطی که مشخص می شوند تنها رئوس محیط زمین ولی در پلان مربوط به کلیۀ عوارض موجود
ب- در مساحی بعد از ترسیم فقط محدودۀ قطعه زمین مشخص می شود. در صورتی که روی یک پلان کلیۀ عوارض و وضعیت نسبی آنها نسبت به یکدیگر مشخص می شود.
ج – در مساحی هدف به دست آوردن مساحت تصویر افقی قطعه زمین است. در صورتی که در پلان مشخص ساختن وضعیت افقی زمین با تمام جزئیات آن است محاسبه مساحت:
ترازیابی ترازیابی به عملیات تعیین ارتفاع یک نقطه یا اختلاف ارتفاع بین دو یا نقاط مختلف گفته می شود.
ارتفاع :
ارتفاع عبارتست از فاصلۀ یک نقطه نسبت به سطح مقایسه یا مبناء
سطح مقایسه:
دانلود رایگان خلاصه جزوه نقشه برداری رشته معماری pdf کتاب کامل
سطح تراز
به سطحی که تمام نقاطش بر امتداد شاقولی آن نقاط عمود باشد گفته می شود.
خط تراز
هر خط واقع در سطح تراز را خط تراز گویند، در یک نقطه بی نهایت خط تراز وجود دارد.
سطح تراز مبنا:
سطح تراز مبنا همان سطح ژئوئید می باشد امتداد قائم:
امتداد قائم در هر نقطه همان امتداد خط شاقولی است که از مرکز زمین نیز می گذرد.
صفحه افق
در یک نقطه صفحۀ افق صفحه ایست عمود بر امتداد قائم آن نقطه.
در عملیات ژئودزی باید ارتفاع بنچمارک ها تعیین گردد
روش اصلی تعیین ارتفاع نقاط شبکه ارتفاعی یا بنچ مارکها از طریق ترازیابی است.
شبکه سراسری نقاط ارتفاعی شامل ترازیابی درجات 1 تا چهار است .
مشخصات بنچمارک ها:
پنج مارکها و علائم نقاط ارتفاعی با توجه به درجات مختلف ترازیابی با علائم پیش ساخته روی زمین نصب می گردد.
فواصل این پنج مارکها در مناطق کوهستانی بین 05 تا 05 کیلومتر می باشد .
فاصله بین پنج مارکهای نقاط شبکه ارتفاعی درجه سوم و چهارم بین 0 و 7 کیلومتر در مناطق ناهموار به 15 تا 10 کیلومتر
اگر پیمایش ترازیابی در شهرها انجام شود باید در طول جزوه نقشه برداری رشته معماری ترازیابی بین دو پنج مارک متوالی یك یا دو پنج مارک دیواری مانند شکلهای) 15-11 و 15-11( در دیوارها احداث گردد.
پنج مارکها بایستی در روی دیوارها، فونداسیونهای برجهای آب، پایه پلها و ساختمانهائی که دستخوش خرابی نمی شوند احداث گردد .
روشهای مختلف ترازیابی
استفاده از لوله های شیشه ای و پلاستیکی استفاده از شیلنگ تراز بنایی
چنانچه تصویر و خطوط رتیکول در یک سطح قرار نداشته باشند میگویند تصاویر از هم جدا افتادهاند .
یعنی دستگاه دارای پارالاکس است .
عامل ابتدا حلقه دور چشمی را به چپ و راست می چرخاند تا خطوط رتیکول را واضح ببیند.
پیچ تنظیم شیئی را آنقدر می چرخانیم تا هدف )میر( به طور واضح دیده شود و خطوط رتیکول و تصویر هر دو واضح دیده شوند.
ترازیابی برای تعیین اختلاف ارتفاع نقاط ثابت ، ارتفاع ساختمانهای بلند و جزوه نقشه برداری رشته معماری کارهای مهندسی به کار می رود.ترازیابی های هندسی یا مستقیم بر حسب وضع منطقه و منظور آن ممکن است به صورت ترازیابی های مختلف بشرح زیر انجام می شود.
1- ترازیابی ساده:
ترزایابی ساده یعنی برای تعیین اختلاف ارتفاع بین دو نقطه بیش از یک ایستگاه مورد نیاز نباشد ،بطورریکه بتوان از محل استقرار ترازیاب به دو نقطه مورد نظر نشانه روی کرد.
چنانچه هدف از اندازه گیری اختلاف ارتفاع بین دو نقطه A وB باشد بر حسب آن که محل ایستگاه کجا باشد به دو شکل زیر عمل می کنیم.
الف ( ایستگاه روی هیچکدام از نقاط نیست.
برای پیدا کردن اختلاف ارتقاع دو نقطه A و B در نقطه ای دلخواه که از آن نشانه روی به شاخص در دو نقطه امکان پذیر باشد ترازیاب را مستقر نموده و ترازیاب را بین A و B قرار داده تا خطای انکسار نور و کرویت کره زمین را حذف نمائیم . سپس به نقطه A نشانه روی نموده و تار وسط را قرائت می کنیم این قرائت را با BS نشان می دهیم .و آن را قرائت عقب می نامیم(Back Sight). سپس به نقطه B نشانه روی نموده و عدد تار وسط را یادداشت می کنیم و آنرا با(Fore Sight) FS نشان داده و قرائت جلو می نامیم. ) .با توجه به شکل زیر می توان رابطه زیر را نوشت.

دانلود رایگان خلاصه کتاب نقشه برداری رشته معماری pdf
HB= HA +BS-FS
نقطه B بالاتر از نقطۀ A است. 5 ΔH > نقطۀ B پایینتر از نقطۀ A است . 5 ΔH <
نقطۀ دوم هم سطح نقطۀ اول است . 5 ΔH =
مثال: برای اندازه گیری اختلاف ارتفاع بین دو نقطه A و B دوربین را بین دو نقطه مستقر نموده ایم و نتایج قرائت عقب و جلو به ترتیب 5515 و 1555 می باشد .چنانچه ارتفاع نقطه A برابر 55/1500 متر از سطح دریا باشد ارتفاع نقطه B چقدر است؟ ابتدا اختلاف ارتفاع بین دو نقطه 1505 = 1555 -5515 سپس ارتفاع B = اختلاف ارتفاع دو نقطه + ارتفاع A
1276/02+1272=1277/292
1- ایستگاه یکی از نقاط است.
فرض کنیم می خواهیم اختلاف ارتفاع دو جزوه نقشه برداری رشته معماری A و B را اندازه بگیریم .ابتدا دوربین رابر روی یکی از نقاط مثلا B مستقر نموده و شاخص را بر روی نقطه A قرارداده و تار وسط را قرائت می کنیم .سپس ارتفاع مرکز دوربین( J ) را از زمین اندازه گیری می کنیم
ΔH = J – R
اگر دو نقطه ای که منظور اختلاف ارتفاع آنها است دور باشند یا شیب زمین زیاد باشد یا با یک بار ایستگاه گذاری پیدا کردن اختلاف ارتفاع مقدور نبوده و در نتیجه برای تعیین ارتفاع نقطه احتیاج به یک سری نقاط کمکی و چندین بار ایستگاه گذاری داریم. این نقاط کمکی را به TP و یا CP نشان می دهیم.
روش کار
ایستگاه گذاری بین نقاط کمکی طبق شکل قرائت دیدهای عقب و جلو در هر ایستگاه محاسبه دقیق اختلاف ارتفاع
نتایج حاصله را در جدول ساده ایی به شرح ذیل تنظیم می کنیم.
نقاط قرائت عقب قرائت جلو اختلاف ارتفاع ارتفاع
اگر حاصل منفی باشد نقطه B پائین و چنانچه حاصل مثبت باشد نقطه B بالاتر از A است. جدول) a( مربوط به یک ترازیابی تدریجی بین دو نقطه A و B
ترازیابی خطی:
هدف: تعیین ارتفاع نقاطی روی یک مسیر یا خط طبق شکل 2-12
ترازیابی شعاعی:
هدف: تهیه پروفیلهای طولی و عرضی در پروژههای مهندسی عمران جهت تعیین ارتفاع نقاطپراکنده
روش کار:
استقرار یک ایستگاه S طبق شکل 2-10 شاخص گذاری روی یک نقطه معلوم شاخص گذاری روی نقاط 1 تا 0 قرائت شاخص روی BM )دیدعقب(
قرائت شاخص روی نقاط 1 تا 0 )دیدهای جلو( ترازیابی شبکه ای
با توجه به شکل) 2-10( و با استفاده از ایستگاههای 1S و 5S … به روش جزوه نقشه کشی ساختمانهای بتنی شعاعی می توان ارتفاع کلیۀ نقاط شبکه را تعیین نمود.
ترازیابی کثیر الاضلاعی
این نوع ترازیابی بصورت باز و بسته مطابق شکل 2-14 صورت می گیرد.
ترازیابی دو طرفه یا متقابل
هرگاه منظور اختلاف ارتفاع دو نقطه مث لالاً بین یک دره باشیم از روش ترازیابی متقابل طبق شکل 2-55 و جدول مربوطه استفاه می شود.
روشهای کنترل ترازیابی به منظور جلوگیری از اشتباه وتعیین خطا
– کنترل به روش رفت و برگشت
ترازیابی از یک نقطه معلوم شروع و بعد از انجام عمل دوباره به نقطه شروع بازگشت می نمائیم.
اختلاف ارتفاع به دست آمده از عمل ترازیابی بین دو نقطه معلوم را خطای ترازیابی گفته میشود.
اگر این خطا در حد خطای مجاز انجام گرفته باشد عملیات ترازیابی صحیح میزان خطا را بین نقاط ترازیابی شده سرشکن می : ) ( – – – – – )(
– – – – – – – – )( ) ( )( =:
) ( :
:
‘ ‘ ‘ ‘ )( :
–
فهرست مطالب