سوالات احکام و معارف اسلامی
فرمت پی دی اف
همراه پاسخ تشریحی
آزمون استخدامی دانشگاه پیام نور دانشگاه آزاد اسلامی علمی کاربردی کارشناسی ارشد
امام(ع) به گونه () %: : : : »« ّ» « : »«
: :
» «»« »« : »« ((/
:
: ؟
: :
.؟.غذا
1؟.2 روحی مثل علم جویی و زیبایی خواهی
1. .3اجتماعی مثل عدالت خواهی و آزادی طلبی
2. نیازهای متغیر مثل نیاز به ابزار و وسایل زندگی
اسلام برای نیازهای ثابت ، و برای نیازهای متغیر ، قوانین متغیر در نظر گرفته است .
توسعه و تمدن جدید ، قوانین حقوقی ، جزایی و مدنی مربوط به داد و ستد ها ، وکالت ها ، ارث ، ازدواج و … را تغییر نمی دهد ، چه رسد به قوانین مربوط به رابطه انسان با طبیعت و خداوند را ، چرا که ابزارها تغییر می کنند اما مفاهیم حق ، عدالت و اخلاق ثابت هستند .
عوامل و اسبابی در مجموعه دین اسلام پیش بینی شده که موجب بقا و زنده بودن دین در تغییرات پدید آمده است:
.1 بها دادن به عقل به عنوان مهمترین ابزار شناخت انسان و نیز عقلانی بودن عقاید، اخلاق و احکام دینی، موافقت احکام با عقل یا برتری آنها بر عقول بشری و خرد ستیز نبودن آنها، از جمله رموز پایداری دین است. اسلام و
قرآن مکرراً انسان را به تفکر،تعقل و تدبّر دعوت می کند. آیینی که مبتنی بر عقل نباشد، دیر یا زود زائل می شود.
2. مبتنی بودن دین بر فطرت و توجه به امور فطری و غریزی مانند نیک خواهی، زیبای دوستی و حق طلبی. مثلا اگر مکتب مسیحیت غریزه جنسی یا مارکسیسم، حس مالکیت را نادیده بگیرد، دچار مشکل می شود.
3. جامعیت اسلام : توجه به همه جنبه های مادی و روحی، فردی و اجتماعی انسانها، وسطیت و اعتدال و میانه روی در امور مختلف به اسلام می بخشد. افراط و تفریط در هر امری، نشانه جهل و عامل زوال و نابودی است.
4. توجه به نیاز های اولیه و ثابت بشر و در ظاهر و پوسته نماندن، دین به اصول خوراک و پوشاک و مسکن و ازدواج و مانند اینها میپردازد و یک سری رهنمودهای کلی و اساسی ارائه می دهد، بدون اینکه به ابزار پختن غذا یا بافتن لباس درشکل خاصی محدود شود. نیازهای اولیه بشر به دلیل خلقت مشترک، ثابت است و این ابزارها و شکل ظاهری است که در حال تغییر دائمی است. نیازهای ثانوی و فرعی با توجه به اصول در هر زمان باید پاسخ مناسب پیدا کند.
دانلود رایگان نمونه سوالات احکام و معارف اسلامی با پاسخ تشریحی PDF
5. تبعیت احکام دینی از مصالح و مفاسد واقعی و گره خوردن آنها با حقایق ثابت علم. از سوی دیگر احکام مربوط به مال ، ناموس و جان دارای تقدم و تأخر هستند و در صورت تزاحم و تعارض، قانون اهم و مهم و معیارهایی که دین طرح کرده، راهگشای حالات مختلف است. اگر حرمت جسد مسلمان با لزوم تشریح میت برای آموزش و نجات جان دیگران تعارض کرد ، اهم مقدم می شود. اگر نجات جان یک انسان متوقف بر ورود به منزل بدون اجازه یا لمس نامحرم باشد، وجوب نجات مقدم می شود.
6احکام. اوّلی مربوط به شرایط عادی ، علم ، توجه و اختیار است و احکام ثانوی شرایط و حالات مختلفی را که برای انسان پدید می آید، مانند فرض نسیان ، خطا، اکراه و اضطرار را در بر می گیرد. کیفیت وضو، تیمم، نماز، روزه و مانند اینها در شرایط مختلف تعیین شده است. بنابر این در طول زمان و در همه حالات، تکلیف افراد
معلوم شده است. این حالات انسان از ابتدا تا کنون مشخص و محدود است. قاعده لاضرر و لاحرج بر احکام دیگر حاکم و مقدم هستند. همچنین اصول عملیه و قواعدی مثل قاعدطهارت و حلّیت در زمان شک، هوظیف مسلمانان را مشخص می کند و از تحیر و درماندگی آنان جلوگیری می کند.
.7 احکام حکومتی در شرایطی که نمونه سوالات احکام و معارف اسلامی اسلامی برقرار است ، و شرایط جامعه یا جهانی به گونه ای می شود که عمل بر طبق برخی احکام میسر نیست، وضعیت افراد و جامعه را از بن بست نجات می دهد و توان مطابقت با مقتضیات زمان را فراهم می آورد. در جمهوری اسلامی ایران پس از انقلاب اسلامی در مواردی از این راه مشکل حل شده است.
.8 نیروی اجتهاد و تفقه ، قوه ای است در درون اسلام که قابلیت هماهنگی و پاسخ گویی به این دین می بخشد. تفریع فروع و مسائل جزئی از کلیات و اصول و قواعد عام از کارهای مهم فقها است. ائمه (ع) فرموده اند: »علینا القاء الاصول و علیکم التّفریع.« با داشتن کلیات و اصول ارائه شده از سوی بزرگان دین، مجتهد می تواند به روح و معنای دین برسد و در حوادث پیش آمده و شرایط نو به نو ، خط دین را مشخص می کند. آیه شریفه »و أعدوا لهم ما استطعتم من قوّه« (انفال (60/ یک اصل قرآنی و دینی کلی است، و در زمانی با مسابقه تیر اندازی و اسب دوانی تقویت می شود و زمانی دیگر با اموری دیگر. با دلیل عام بر حرمت قمار، در هر زمان هر وسیله ای که ابزار قمار بود بازی با آن حرام می شود. بر اساس حلیت معامله و خرید و فروش و حرمت ربا و اکل مال به باطل
نمونه سوالات احکام و معارف اسلامی
معاملات ربوی و امثال شرکت های هرمی حرام می شود. منابع برای مطالعه بیشتر:
1. مرتضی مطهری، اسلام و مقتضیات زمان، جلد اول، تهران، صدرا.
2. مرتضی مطهری، خاتمیت و ختم نبوت، تهران ، صدرا.
3. مرتضی مطهری، آشنایی با علوم اسلامی، فقه و اصول فقه، بحث منابع فقه، تهران، صدرا. نمونه پرسش:
.1منابع فقه را نام ببرید.
2. معنای قاعده کل ما حکم به العقل حکم به الشرع چیست؟
3. کدام یک از گزینه ها در باره احکام دینی صحیح نیست ؟ الف : احکام دینی تابع مصالح و مفاسد واقعی است ب :مصالح و مفاسد تابع احکام الهی است .
ج :قوانین دینی در عین اینکه آسمانی است زمینی نیز هست
Ï : باب » تزاحم بین احکام « در فقه در راستای توجه به مصالح و مفاسد قرار دارد.
.4 کدام گزینه از منابع فقه شیعه نیست؟
الف: قیاس ب: کتاب ج: سنت د: عقل
.1 روش برون دینی : در این روش از بیرون ( پیش از رجوع به متون دینی ) به دین نگریسته می شود . طرفداران این نظریه موضوع انتظار بشر از دین را مطرح می سازند و معتقدند بر اساس انتظاری که از دین دارند حدود و قلمرو آن مشخص می شود ، یعنی قلمرو دین بر اساس آن دسته از نیازها که اصیل هستند و بیرون از دین پاسخ داده نمی شوند ، تعیین می شود .
نقد روش برون دینی :
. 1 بدون انتظار از دین هم، می توان دین را شناخت.
. 2 هرکس انتظاری دارد و به این ترتیب قلمرو دین نسبی می شود .
. 3 علاوه بر شناخت انسان از خود، عقل آدمی و خود دین نیز از عوامل اصلی شناخت قلمرو دین هستند .
. 4 تفکیک نیاز اصلی و فرعی معیار مشخصی ندارد و گاهی انسان در تشخیص نیاز، خطا می کند و ضمنا دین می تواند به نیاز های فرعی هم پاسخ بدهد .
2. روش درون دینی : در این روش برای یافتن قلمرو و هدف دین به خود متون دینی رجوع می شود . سکولاریسم : چکیده پیام این نظریه این است که باید دین از زندگی دنیوی و اجتماعی انسان حذف شود و به زندگی معنوی و فردی اختصاص یابد .
دیدگاه های مختلفی در این زمینه ذکر شده که همگی می خواهند دین را محدود به قلمرو شخصی کنند . علل ظهور سکولاریسم :
1. محتوای متون دینی موجود ( مسیحیت )؛ حضرت مسیح ( ع ) : » پادشاهی من از این جهان نیست «.
2. فقدان قوانین اجتماعی و حکومتی در مسیحیت؛
3. فساد مالی واخلاقی در دستگاه کلیسا : شراب خواری ، قماربازی ، مال اندوزی ؛
4. جزمیت ، مصونیت و خشونت کلیسا ؛
5. جنبش اصلاح دینی یا پروتستان و تجدید نظر در دین مسیحی توسط لوتر و کالون ، شخصی سازی دین. تعیین قلمرو دین از راه بررسی هدف بعثت پیامبران هدف بعثت پیامبران و تفسیرهای گوناگون ازآن :
1. تفسیر دنیا گرایانه دعوت پیامبران ، یعنی رسیدن به عدالت اجتماعی ، آبادانی ، رهایی از اضطراب نقد: الف) پرداختن دین به دنیا از اهداف فرعی به شمار می آید؛ ب) در تعالیم دینی ، مسائل غیبی و قدسی و اخروی فراوان موجود است؛
ج) نتیجه این دیدگاه تنزل مقام پیامبران در ردیف مصلحان اجتماعی است؛
2. تفسیر آخرت گرایانه دعوت پیامبران
3. تفسیر جامع گرایانه دعوت پیامبران ، دین پاسخگوی حداکثری همه نیازهای بشر در مسیر رشد و هدایت است . ( این نظر مورد تایید اکثر متکلمان و فیلسوفان شیعی است. ) دلایل جامعیت هدف پیامبران :
الف) دلایل برون دینی:
1. برهان هایی که از سوی حکیمان برای اثبات ضرورت نبوت اقامه شده ، ناظر به زندگی اجتماعی و عدالت اجتماعی است .
2. زندگی آدمی تجزیه پذیر نیست بنابراین پیام و دعوت پیامبران ناظر به بخشی از زندگی آدمی و غافل از بخش دیگر نیست .
3. تصویر متفکران شیعه و اهل سنت از امامت تصویر جامعی است بنابراین تصویر جامع گرایانه در امامت ، در نبوت نیز جریان می یابد .
ب) دلایل درون دینی :
1. اهداف پیامبران در قرآن :
.1-1 دعوت به پرستش خدا و توحید؛
.2-1 دعوت به معاد؛
.3-1 تعلیم و تربیت؛
.4-1 دعوت به تزکیه و تقوا؛
.5-1 آزادی انسان؛
.6-1 عدالت اجتماعی؛ .7-1 اصلاح جامعه و مبارزه با مفاسد اجتماعی؛
2. سیره عملی پیامبر اسلام ، تعیین حاکم و مسئولیت های وی ، تعیین قاضی ، اجرای حدود ، عقد پیمان نامه ، اعزام مامورین اطلاعاتی ، واگذاری منابع طبیعی ، دریافت مالیات ، بسیج و اعزام مردم به جنگ
3 . جامعیت دین و تنظیم روابط .1-3 انسان با خدا؛ .2-3 انسان با خودش؛ .3-3 انسان با دیگران؛
قال الباقر ع : ما من شی الا و فیه کتاب او سنه
4. مهدویت و احیای دین و اجرای عدالت در پهن جهان
منابع برای مطالعه بیشتر:
1. عبدالحسین خسروپناه، قلمرو دین
2. عبداالله نصری، انتظار بشر از دین
نمونه پرسش:
.1علل ظهور سکورالیسم در غرب چیست؟ . 2سکورالیسم یعنی چه؟
پلورالیسم برگرفته از واژه لاتین «pluralis» و به مفهوم »گرایش به کثرت« است. این واژه به مرور در عرصه اجتماعی، سیاسی، فرهنگی، معرفتی و دینی به کار آمد، پلورالیسم در هر یک از این عرصه ها به معنای پذیرش
کثرت و تنوّع در همان حوزه است.
پلورالیسم اجتماعی، سیاسی عبارت است از پذیرش کثرت در حوزه نهادهای مدنی، احزاب، جمعیت ها و عقاید ناظر به مصالح اجتماعی. عوامل مختلفی مثل زیان های ناشی از تمرکز در قدرت و استبداد دینی و دولتی موجب گرایش به این اندیشه شد. لازمه چنین تفکری تسامح و تساهل نسبت به رفتارهای اجتماعی و سیاسی دیگران است.
پلورالیسم فرهنگی بهمعنای پذیرش آداب و رسوم مختلف از اقوام مختلف در شرایط جغرافیایی گوناگون است. پلورالیسم اخلاقی هم تکثر در مرام های اخلاقی را می پذیرد، هم تغییر رنگ و شکل ارزش های اخلاقی در طول
زمان را صحّه می گذاردارزش. های اخلاقی نوعا نسبی تلّقی می شود.
پلورالیسم معرفتی، مهم ترین نوع پلورالیسم است که با رویکردها و مبانی گوناگون عرضه شده است:
از انکار اساسی حقیقت گرفته، تا غرق بودن جهازهای ادراکی در لایه های تو در توی حقیقت، تا نقصان دائمی هر نوع شناخت و مواجهه افراد با ضلعی از اضلاع حقیقت، تا تفکیک بود از نمود (فومن از نمونه سوالات احکام و معارف اسلامی)، و تا دخالت پیش زمینه ها در ابعاد فهم پلورالیسم معرفتی، همه این موارد در بردارنده نوعی از شکاکیت و نسبی انگاری در شناخت است.
پلورالیسم معرفتی منتقدان و نقدهای زیادی دارد، از جمله نقدها این است که، اگر چه همواره شناخت انسان محدودیت هایی دارد، امّا هرگز این بدان معنا نیست که بتوانیم در صحت و مطابقت همه گزاره ها شک کنیم، زیرا اوّلا، پذیرش چنین تشکیکی حتی پایه های پلورالیسم را نیز فرو می ریزد، و ثانیا، اگر چه شناخت کنه پدیده ها از تمام زوایا، برای بشر دشوار است، امّا با همین مقدار، از شناخت می توان به نسبت میان موضوع و محمول اذعان
کرد و با افزایش شناخت این نسبت، لزوما به هم نمی ریزد و علم ما تغییر نمی کند.
همه انسان ها گزاره هایی را سراغ دارند که امکان صادق نبودن آن کاملا منتفی است، گزاره های ریاضی، بدیهیات عقلی و غیر بدیهیات مبتنی بر برهان از این دست هستند.
پلورالیسم دینی: آیا ادیان دارای ماهیت واحدند ؟
سرنوشت آنان به لحاظ نجات ، بهشتی یا جهنمی شدن چه خواهد بود ؟ در رفتار و عمل چگونه باید با پیروان ادیان دیگر ، برخورد کرد ؟
از نظر قرآن کریم ادیان وحیانی با همه جلوه های تاریخی شان دارای ماهیت واحدند و نام عمومی این ادیان که بیانگر روح حاکم بر تعالیم آنهاست » اسلام « می باشد . تفاوت شرایع آسمانی یا در سلسله مسائل فرعی و جزئی است که بر حسب مقتضیات زمان و ویژگی های محیط و ویژگی های مردمی که به دین دعوت می شده اند ، متفاوت است و یا در سطح و مرتبه است .
قرآن موید کتب آسمانی گذشته و پیامبران سابق است ، اما کتاب مقدس کنونی ، همان تورات و انجیل نیست. پلورالیسم دینی به معنای پذیرش و حق دانستن ادیان مختلف است. و این نظریه یکی از چهار دیدگاهی است که در مواجهه با پرسش از چرایی کثرت ادیان ارائه شده است.
سه دیدگاه دیگر عبارتند از:
1ابطال. گرایی که با تبیین جامعه شناختی یا روان شناختی، ادیان را زاییده توّهمات بشری می دانند.
2. انحصار گرایی که صرفا یک دین را حامل حقیقت و موجب سعادت می داند.
3. شمول گرایی، که رویکردهای مختلف دارد ـ عبارت از این است که صرفا یک دین حق وجود دارد و شاهراه نجات است و سایر ادیان، اگر چه مشتمل بر حقایقی هستند، امّا اکنون دین حق و کامل به نحو صد در صد نیستند ولی پیروان آن ها اگر در کشف حقیقت کوتاهی نکرده باشند، از نجات برخوردار می شوند.
پیروان ادیان دیگر نیز انسان هایی پاک و مطیع خدایند و در نتیجه، رستگاری از آنان نیز دریغ نخواهد شد.1 کثرت گرایی یا پلورالیسم دینی، برای نخستین بار توسط جان هاروود هیک (متولد 1922م) مطرح گردید. فیلیپ کویین سه عامل را زمینه ظهور کثرت گرایی دانسته است:
1. بسیاری از مسیحیان از جنگ های مذهبی خسته شده و نوعی تساهل و تسامح پیشه خود کرده بودند.
2. گسترش مطالعات ادیان در جامعه مسیحی قرن بیستم، محققان دریافتند که وجوه اشتراک بسیاری میان اسلام و مسیحیت برقرار است.
3. همزیستی پیروان ادیان مختلف در کشورهای غربی است.
مدعای کانونی کثرت گرایی آن است که همه ادیان آسمانی راه رستگاری انددلیل. اصلی این ادّعا به نظر جان هیک آن است که روح رستگاری عبارت است از این که آدمی از خودمحوری رهایی یابد و زندگی خود را بر مدار واقعیت سر و سامان دهد.
واقعیتِ آشکاری که کثرت گرایان را بامشکل مواجه می کند، وجودِ اختلاف های عقیدتی در ادیان موجود است. برخی از ناقدان غربی به درستی اشاره کرده اند که باید انسان نسبت به متعلق پرستش و سرسپاری خود، برداشت
صحیحی داشته باشد تا بتواند از دام خودپرستی بِرَهد.» 2آیا دیدی آن که خدایش را هوای نفس خود گرفته بود3.« جان هیک می گوید: آنچه این تعارض ها و ناسازگاری را از میان برمی دارد آن است که این اعتقادات را آیینه واقعیات ندانیم.آنچه اسلام و مسیحیت و یا هر دین دیگری را در یک ردیف می نشاند، آن است که پیروان
دانلود رایگان نمونه سوالات
دینی، سودای شناخت خداوند را دارند؛ اما چون انسانند و دارای محدودیت معرفتی، هرگز نمی توانند واقعیت را دریابند.
ما انسان ها در مواجهه با خداوند و عالم اُلُوهی مانند نابینایان در مواجهه با یک فیل هستیم.4 باید دید پاسخ هیک به اشکال ناسازگاری اعتقادات ادیان تا چه اندازه از حقیقت بهره دارد.
یک. باید اذعان کرد که برداشت عموم مؤمنان آن است که اعتقادات دینی بازنمون حقیقت است. و تحلیل هیک و کثرت گرایان برخلاف فهم عرفی مؤمنان است.
دواگرچه. ذات رُبوبی در دسترس فهم ما نیست، انسان می تواند شناخت درست و مطابق با واقع و البته غیر کاملی از خالق خود به دست آورد؛ به ویژه آن که آن معرفت را در آینه وحی باز جوید.
اینسهسخن. که اعتقاداتْ نقش مقدّمی دارند نباید به معنای آن تلقّی شود که آنها جزء سعادت آدمی نیستند؛ زیرا رکن اصلی سعادت آدمی توحید است و انسان، حتی اگر بر فرض می توانست بدون اعتقادِ توحیدی متحوّل شود، این تحوّل سعادت بخش نبود.
برای پلورالیسم دینی مبانی متنوّعی وجود دارد که توضیح دقیق و نقد و بررسی آن ها، مجال گسترده ای را می طلبد و در اینجا به اشاره اکتفا می کنیم:
1. کثرت گرایی بر اساس تفکیک بین گوهر که مشترک است و صدف دین که متفاوت است؛
2. بر اساس تجربه وحیانی و دینی واحد و تفاسیر مختلف از آن؛
3. بر اساس توجه و تأکید بر مشترکات دنیایی و زندگی جمعی؛
4. بر اساس تحلیل و ارجاع پیام ادیان به امر واحد؛
5. مبتنی بر تفاوت حقیقت فی نفسه و حقیقت برای ما یا نومن و فنومن (مبنای کانت)؛
.6ر مبنای گرایش مفسّر محوری در نمونه سوالات احکام و معارف اسلامی و صامت بودن متن؛ .7 رویکرد تکافو و برابری ادله و عدم توان عقل نسبت به ترجیح یکی از ادیان؛
هر یک از توجیهات مذکور برای کثرت گرایی، دچار اشکالات و نقدهای متعددی است که در جای خود بحث شده است، ذکر همه مباحث به طول می انجامدامّا. به عقیده ما مسلمانان، مدارک روشن و خرد پذیری بر حقانیت اسلام وجود دارد که ادّعای همسانی همه ادیان و تکافو ادله را باطل می نماید. از جمله ادله مورد استناد به این موارد می توان اشاره کرد: خرد پذیری آموزه های اسلامی و سازگاری آن ها با هم، مستند بودن منابع و متون اسلام، عدم تحریف قرآن، اعجاز و مبارزه طلبی کتاب اسلام، جامعیت احکام و کارکردهای مثبت آن، خاتمیت و
تأخر دین اسلام و پذیرش ادیان آسمانی گذشته در درون خود و نسخ آن ها و گذشتن دوران حقانیت و نجات بخشی آن ها.
نکته دیگر این که به هر حال مدعیات ادیان ناظر به عالم خارج است و جمع بین دعاوی آنها و حقّانیت همه گزاره ها ممکن نیست، چرا که اجتماع نقیضین محال استیا. خدای یگانه و مجرّد از ماده و هستی بخش موجودات،
وجود دارد و یا ندارد؛ یا خالق موجودات یکی است یا بیشتر؛ یا جهان آخرت و حساب و کتاب اعمال دنیایی بندگان وجود دارد و حق است یا نه. جمع همه اینها و درستی همه اقوال ممکن نیست.
براساس این دیدگاه در هر دوره ای فقط یک راه برای رستگاری وجود دارد. بنابراین ـ مثلا ـ کسانی که در عصر ظهور حضرت عیسی ـ علیه السلام ـ بوده اند و پیام او را شنیدند، هرگز نمی نمونه سوالات قواعد فقه 2 به این بهانه که بر کیش یهودند و راهموسی ـ علیه السلام ـ را وسیله تقرّب به خداوند کرده اند، از تصدیق رسالت حضرت عیسی ـ علیه السلام ـ سرباز زنند.
æ این است راه راست من. پس، از آن پیروی کنید و از راه ها ]ی دیگر[ که شما را از راه وی پراکنده می سازد، پیروی نکنید.5
æ هرکه جز اسلام، دینی ]دیگر[ جوید، هرگز از وی پذیرفته نشود، و وی در آخرت از زیانکاران است.6
بگو: این است راه من، که من و هرکس (پیروی ام) کرد، با بینایی به سوی خدا دعوت می کنیمو. منزّه است خدا، و من از مشرکان نیستم.7 اذعان به این که راه حقیقی سعادت دین اسلام است، به معنای آن نیست که باید انسان های دیگر را وادار به تسلیم
شدن در برابر این حقیقت کنیماین. موضوع علاوه بر آن که اصولا ناممکن است ـ زیرا تسلیم شدنِ قهری هرگز نمی تواند رستگاری موعود را به ارمغان آورد ـ با تعالیم خود ادیان، و به ویژه دین اسلام، منافات دارد. »در دین هیچ اجباری نیست و راه از بیراهه به خوبی آشکار شده است8.« امام علی ـ علیه السلام ـ ، وقتی در دوران حکومتش، کسانی زینت و زیور زنی یهودی را از او به زور می گیرند بر
می آشوبد و می گوید اگر مسلمانی از غم این حادثه بمیرد، ملامت و نکوهشی بر او روا نیست. و هم اوست که به استاندار خود، مالک اشتر، فرمان می دهد تا بدون درنظر گرفتن دین مردمان با آنان به انصاف رفتار کند.
قرآن کریم به ما تذکر می دهد که اساس مدارا با پیروان ادیان دیگر نباید کسب رضایت ایشان باشد؛ زیرا این مسأله ما را به درآمدن در کیش و سلک آنان و در نهایت خروج از صراط مستقیم وامی دارد.بلکه9 اساس محبّت به دیگران و مدارا با آنان، باید برای کسب رضای خداوند باشد، که در این صورت نه فقط مداراگر از جرگه مسلمانان خارج نمی شود، که آن دیگری را هم به اسلام می گرایاند. آنها که در صراط مستقیم اسلام اند،10 هرگز نباید دیگران را به دیهتحقیر بنگرند؛ چرا که بسا در میان آنان، بندگانِ حق جویی باشند که به هر دلیلی از رسیدن به حق باز مانده اند؛ اما همین سعی و کوشش حق جویانه آنها، رحمت خداوند را شامل حال آنان خواهد کرد.
به طور خلاصه و جمع بندی در بحث پلورالیسم دینی می توان گفت:
الف) در بخش حقانیت، حق یکی است و بر اساس ادله معتبر، از آن اسلام و مذهب تشیع است و حقانیت همه مذاهب و ادیان، عقلا قابل پذیرش نیست.
ب) در بخش نجات، کسانی که به خدا و دین حق ایمان پیدا کنند و عمل صالح انجام دهند، رستگار هستند و سایر افراد و غیر مسلمان ها در صورتی که شرایط و انگیزه تحقیق را به دلیل فقر فرهنگی و فکری نداشته اند یا در بررسی های خود به حقیقت کامل نائل نشده اند، و در عمل انسان های پاکی بوده اند و به مسلّمات احکام عقلی و اخلاقی پایبند بوده اند، مشمول رحمت الاهی می شوند و گرفتار عذاب نمی شوند، امّا کسانی که در پیدا کردن راه حق و عمل به خوبی ها کوتاهی کرده اند، مواخذه و کیفر خواهند شد.
ج) در بخش همزیستی و رفتار با دیگران هم اسلام مدافع مدارا و حسن رفتار با سایر انسان ها بلکه حیوانات، است و مادامی که افراد دیگر عناد و خصومت نورزند و در صدد جدال و خوف مومنان برنیایند، مورد لطف و مهربانی و حسن معاشرت قرار می گیرند.11
.1سه پرسش اصلی در باب پلورالیسم چیست؟ پاسخ اسلام در این باره چیست؟
.2 کدامیک از دانشمندان زیر بنیانگذار کثرت گرایی دینی معاصر است ؟
الف : مارتین لوتر ب : کارل بارت ج : ایمانوئل کانت د : جان هیک
.3 کدام گزینه جزو دیدگاههای مطرح در بحث پلورالیسم دینی نیست؟
الف) وحدت گرایی ب) ابطال گرایی ج) شمول گرایی د) انحصار گرایی
درس دهم : علم و دین
یکی از مباحث مهم کلام جدید و فلسفه دین، بحث علم و دین است از این بحث با عناوین مختلفی مانند هم سخنی علم و دین، تعاون علم و دین، دیالوگ علم و دین، تعارض علم و دین و رابطه علم و دین یاد می شود.
.11 عبدالرسول بیات و دیگران، فرهنگ واژه ها، ص142 ـ 163 همراه با تصرف و تلخیص، برای توضیح و آشنایی بیشتر ر.ک به
منبع ذکر شده و عبدالحسین خسرو پناه، کلام جدید، فصل مربوط، هادی صادقی، درآمدی بر کلام جدید، ص321 ـ .356
تبیین دقیق و صحیح این رابطه موجب پیشرفت و بالندگی مطالعات دینی و تلاش های علمی است.
ابتدا باید دانست که مراد از دین در این بحث، آموزه هایی است که از طریق وحی و پیامبران برای هدایت انسان ها آمده است. به تعبیر دیگر مراد ادیان آسمانی و ابراهیمی است و چون خاستگاه این مسأله، مغرب زمین است بیشتر نظر به مسیحیت استو. منظور از علم، علوم تجربی اعمّ از طبیعی ( یعنی فیزیک، شیمی،زیست شناسی، زمین شناسی و….) و انسانی (یعنی روان شناسی، جامعه شناسی، مدیریت، اقتصاد و…) است.
عوامل پیدایش اندیشه تعارض علم و دین عوامل متعددی موجب پیدایش اندیشه تعارض علم و دین خصوصا در دنیای غرب مسیحی شد که از جمله به موارد زیر می توان :
.ّ: ّ: ّّ
فهرست مطالب