سوالات حقوق جزای عمومی ۳
فرمت پی دی اف
همراه پاسخ تشریحی
دکتر اردبیلی دانشگاه پیام نور دانشگاه علمی کاربردی آزاد اسلامی آزمون وکالت قضاوت کارشناسی ارشد
مجرمانه )(
) ( )(
ً ً :
:
**می کنیم فرض اول:
حالتی است که فاعل اصلی جرمی کامال متفاوت از آنچه مقصود معاون بوده و پیش بینی می کرده است مرتکب شود مثال معاون کلیدی می سرازد و در اختیار دیگری می نهد با این نیت که وقوع جرم سررقت را آسران کند ولی مجرم اصرلی پس از ورود به محل سررقت و انصرراف از قصرد نخسرتین خود مرتکب هتک ناموس مالک می شرود در در این حالت نمی توان سرازنده کلید را به اتهام معاونت در جرمی که هیچ گاه به آن راغب نبوده و گمان نمی کرده اسرت که این وسیله برای ارتکاب آن به کار خواهد رفت تعقیب کرد.
در مواردی جرم خفیف تر از آن بوده که پیش بینی شرده بود در هر صرورت معاون جرم باید مسرئولیت فعل ارتکابی را بپذیرد به طور مثال قرار بوده منجی علیه با اسرلحه ای که معاون در اختیار مرتکب قرار داده به قتل برسرد ولی بنا به دالیلی منجی علیه در این واقعه مجروح می شرود در این حال معاونت در جرم ایراد ضررب و جرح عمدی محرز می شود
فرض دوم:
ارتکاب جرمی که در اصرل منظور معاون بوده با کیفیات مشرددی در عمل توام گردد در نتیجه چون این وضرع مرتکب جرم اصررلی را در مظان اتهام جرم سررنگین تری قرار می دهد حال این سرروال پیش می آید آیا معاون جرم هم بایسرتی این تبعات تشردید مجازات را تحمل کند؟ برای مثال اگر کسری وسرایل ارتکاب سررقت نظیر نردبان و طناب را برای دیگری فراهم کند ولی سررقت در شرب مشردد عینی جرم سررقت واقع شرود آیا معاون جرم باید به
مجازات معاونت در سررقت مشردد محکوم شرود یا سررقت خفیف تر ؟ پاسرخ چون معاون باید تمام اوضراع و
احوال که به ارتکاب جرم سرختی بخشریده و در نتیجه خطر بیشرتری آفریده پیش بینی می کرده اسرت بنابراین بار مجازات سنگین تر را هم باید به دوش بکشد . فرض بر اینکه معاون از قبل همه ی خطرهایی که ناشی از اجرای جرم حادث مسشود را قبلا پذیرفته و به تبعاتش ملحق شده.
تبصرره ماده 126 : چنانچه فاعل اصرلی جرم جرمی شردیدتر از آنچه مقصرود معاون بوده اسرت مرتکب شرود معاون به مجازات معاونت در جرم خفیف تر محکوم می شود
نمونه سوالات حقوق
فرض سوم:
حالتی را تداعی می کند که در آن معاون به ارتکاب جرم کمک رسرانیده و فعل تسرهیل کننده خود نیز واقف اسرت و به اینکه جرم چه زمان و به چه صررورت و توام با چه آثاری ارتکاب می یابد جاهل اسررت مانند کسرری که به جبران اهانتی که به او شررده دیگری را با این عبارت که” انتقام من را بگیر “تطمیع می کند و فقط می داند که با پرداختن این پول به ارتکاب جرم کمک رسانیده است ولی به نوع و نحوه اجرا و عواقب عمل به هیچ وجه عالم نیست
*در این حرالرت معراون برا دادن اختیرار ترام بره فراعرل جرم اصرررلی آثرار و پیرامردهرای هرگونره رفترار مجرمرانره ای را از قبرل قبول کرده. فرض بر این است که با سپردن ابتکار عمل به دیگری خودش را در ارتکاب هر جرمی سهیم می دادند فرض چهارم:
زمانی اسرت که فاعل اصرلی همان جرمی که با معاون توافق کرده مرتکب شرده اسرت ولی در نهایت شریوه و طریق دیگری در اجرای فعل برگزیده است مثال در ارتکاب قتل قرار بر این بوده که منجی علیه با طناب به دار اویخته شود ولی در عمل به اب انداخته شود و خفه شود این تغییر شیوه تاثیری در وضع جنایی معاون ندارد
*) 4 فرض در خصروص جرایم عمدی گفته شرد این فروض مال زمانی اسرت که مباشرر از قول و قرارش با معاون خارج شود و الا اگر عین قول و قرار عمل شود تکلیف مشخص است( عنصر روانی معاونت در جرم غیر عمدی
آن جرایمی هسرت که عنصرر روانی در آنها تقصریر اسرت و خطای کیفری ناشری از بی احتیاطی بی مبالاتی، عدم مهارت و یا عدم رعایت نظاملت دولتی است آراء قدیمی دیوان عالی کشور
“در جرایم غیر عمدی به همین قدر صردق می کند که با علم و اطلاع به این که شرخصریتی در کاری مهارت ندارد یا آن را بر خلاف نظامات یا بی احتیاطی اسرت و ممکن اسرت منجر به حادثه خطرناک شرود با آن شرخص معاونت کند بنابراین اگر راننده ای فرمان ماشرین را به شراگرد خود که می دانسرته پروانه ندارد و از رانندگی بی اطلاع اسرت بدهد و در نتیجه منجر به قتل غیر عمدی کسی شود عمل معاونت در جرم مشمول ماده 177 قانون کیفری است” یا حکم دیگر
” اگر مکانیسرین به شراگرد خود که گواهینامه رانندگی ندارد دسرتور بدهد که اتومبیل را به خارج شرهر ببرد و مورد معاینه قرار دهد و اتومبیل در همان موقع به کسی تصادف کند و موجب فوت وی گردد مکانیسین معاون در قتل غیر عمدی است ”
گذر زمان باعث تغییر در نظرات دیوان عالی کشور شد یک رای دیگر با مرور زمان مربوط به سال 1334 رای دیگر
” رای دادگاه اسررتان بر برائت کسرری که اتهام معاونت در قتل غیر عمد و محکومیت او به عنوان معاونت در رانندگی بدون پروانه به اینکه )متهم با علم به اینکه قاتل غیر عمد فاقد پروانه درجه 1 بوده مع الوصرف اتوبوس را در اختیار او گرذاشرررتره بنرابراین ،عملش برا مراده 9 قرانون تشررردیرد مجرازات راننردگران و مراده 28 قرانون مجرازات عمومی منطبق می باشد( صحیح است
ماده ۷۲۳ قانون مجازات اسلامی
هر کس بدون گواهینامه رسمی اقدام به رانندگی و یا تصدی وسایل موتوری که مستلزم داشتن گواهینامه مخصوص است، بنماید وهمچنین هر کس به موجب حکم دادگاه از رانندگی وسایل نقلیه موتوری ممنوع باشد به رانندگی وسائل مزبور مبادرت ورزد برای بار اول به حبستعزیری تا دو ماه یا جزای نقدی تا یک میلیون ریال و یا هر دو مجازات و در صورت ارتکاب مجدد به دو ماه تا شش ماه حبس محکوم خواهد شد.
*معاونت در جرم زمانی قابل تصور است که برای معاون جرمی که ارتکاب آن را تحریک یا ترغیب یا تهدید کرده و یا وسایل ارتکاب آن را فراهم اورده یا از طریق ارتکاب ان را ارائه داده و یا آن را اسان کرده شناخته شده باشد . و اما در جرایم غیر عمد چون مباشر قصد ارتکاب جرم را ندارد و اص لا فعل انجام یافته برای او نامعلوم بوده در نتیجه قصد معاونت در فعلی حتی برای مباشر مجهول است ناممکن خواهد بود
وحدت قصد: بین قصد معاون و قصد فاعل جرم باید همانندی و م طابقت وجود داشته باشد و چون در جرایم غیر عمدی عمدی وجود ندارد تا با عمد در معاونت مطابقت کند بنابراین وحدت قصد بین معاون و فاعل جرم منتفی است در این باره اداره حقوق قضایی بیان کرده است ” معاونت در قتل غیر عمد به جهت فقد وحدت قصد در آن مصداق نخواهد داشت”
*ر فتار تمام کسانی که راننده به وسیله نقلیه را تشویق به راندن بیش از سرعت مجاز یا در جهت ممنوع و یا وسیله نقلیه را بدون علم به اینکه راننده فاقد گواهینامه است در اختیار او می گذارند صرف نظر از اینکه کار راننده منشا جرم دیگری مانند جرح یا قتل غیر عمد باشد یا نباشد رفتار فقط معاونت در رانندگی بیش از سرعت مجاز و یا رانندگی بدون گواهینامه است
مجازات معاونت در جر م
در اینجا ما دیگر با جنبه تضمینی کار نداریم مثلا برای معاونت در جرم چقدر مجازات در قانون تعیین و مقرر می شود. وقتی ما از مجازات معاونت در جرم صحبت می کنیم منظور این است که رفتار مجرمانه معاونت در جرم از منظر قانونی چه میزان مجازات باید برایش تعیین شود ، مجازاتی که در قانون قبلا برایش مقرر شده چگونه برای یک معاون جرم تعیین بکنند . ما از حیث تعیین مجازات منطبق یر قانون می خواهیم بحث کنیم نه اینکه در قانون چقدر مجازات برای این عمل در نظر می گیرند.
سؤال: آیا مجازات معاون بایستی با مجازات فاعل جرم اصلی مطابقت داشته باشد؟ به عبارت دیگر آیا مسئولیت کیفری معاون که سبب وصف مجرمانه و مجازاتی که قانونا قابل اجرا است یک تابعی از فعل مجرمانه مرتکب است؟ پاسخ: دیدگاه های مختلفی را در بین حقوقدانان شاهد هستیم برحسب اینکه فعل معاونت جزء تفکیک ناپذیر یک جرم واحد است یا اساسا جرم مستقلی با عناصر متشکله ی خاص هست این دیدگاه ها تقسیم بندی می شوند 1:نظام مجرمیت اکتسابی 2:نظام معاونت به عنوان جرم جدا از جرم اصلی نظام یگانگی جرم )نظریه مجرمیت اکتسابی(
مبنای این نظر به این است افعال معاون جرم مجرمیت خود ار افعال فاعل یا شرکای جرم اصلی کسب می کنند در واقع عملیات مادی که به عنوان معاونت می شناسیم عموما فاقد مجرمیت خاصی است
مثال: نگهبانی در محدوده صحنه وقوع جرم رانندگی و یا راهنمایی مباشران اصلی یا حتی آموزش به دیگری در اجرای جرم داده می شود را فقط وقتی صبغه کیفری به خودش می گیرد عهده دار است آن هم زمانی که به فعل اصلی پیوند خورده باشد بنابراین بزهکاری فعل معاونت فقط در پرتو رفتار مجرمانه فاعل جرم اصلی نمود پیدا می کند.وگرنه فعل معاونت جرم مستقلی به حساب نمی آید .
بعضری از حقوقدانان بخاطر پیامدهای که به تعبیر کتاب غیرمنصرفانه اسرت نکته هایی رابرای این نظریه گرفتند واین نظر را درپی رد کردنش بودند
1:از اینکه معاون به اختیار خود در ارتکاب جرم با دیگری همکاری کرده اینطور برداشرت می شرود که سررنوشرت خود را با سررنوشرت شرخص دیگری گره زده و از قبل با دادن اختیار کامل مسرئولیت کیفری اعمال شررکت کنندگان اصرلی را پذیرفته. بنابراین معاون در معرض همان اتهام و احتمالا همان مجازات مباشررر جرم اصررلی اسررت حتی اگر فعل اصرلی با بدفرجامی پیش بینی نشرده ای توأم گردد مانند هنگامی که جرم در اثنای ارتکاب،کیفیت مشردده ای به خود بگیرد،رفتار معاون نباید بری از این کیفیت فرض شود.
2:به دلیل اینکه بیش از یک جرم قابل مجازات وجود ندارد که همان جرم فاعل اصرلی اسرت،بنابراین اگر فعل اصرلی به دلیل یا دلایلی از سرریطره قانون کیفری خارج شررود معاون نیز از آن رهایی پیا می کند.بی کیفر ماندن معاون به ویژه طمانی با موازین عدالت کیفری مغایرت پیدا می کند که معاون خود محرک جرم و مبتکر آن باشد.
*ایراداتی که ملاحظه کردید بعضری از نظام های کیفری مثل فرانسره قانونگذار مجازات معاون و فاعل جرم اصرلی را یکسران ، برابر تلقی کرده می توانیم بگوییم که هردوی اینها را شررکای در جرم دانسرته به این رویکرد قانونگذار می گوییم نظریه کسب مطلق ، اکتساب مطلق
اما نظام کیفری ایران از قدیم و از بدو قانونگذاری کیفری از نطریه مجرمیت جزوه حقوق جزای عمومی 2 به لحاظ مسرئولیت و مجازات معاون جرم پیروی کرده است.
ماد ە 126ق.م.ا : افعال معاونت فرع برجرم اصرلی شرناخته شرده وبا مجرمیت فاعل جرم اصرلی معاون هم مسرتحق مجازات اسرت ولی چون رفتار های معاون با رفتار مباشرر متفاوت اسرت قانونگذار این دفعه معاون را مسرتحق مجازات خفیفتری نسبت به مجازات فاعل اصلی جرم دانسته است.
ایران ازنظریه مجرمیت اکتسابی یا نظریه یگانگی جرم تبعیت میکند که خود این کسب 2 حالت دارد:
1:کسب مطلق 2:کسب نسبی
سوالات حقوق جزای عمومی
کسب مطلق: معاون و مباشر اصلی جرم هردو به یک میزان مجازات محکوم می شوند
کسرب نسربی:ایران از نظریه کسرب مطلق پیروی کرد که مجازات معاون خفیف تر از مجازات فاعل اصرلی در قوانین پیش بینی شده به این نظریه میگیم نظر اکتساب نسبی
نظام چند گانگی جرم )معاونت به عنوان جرم جدا ز جرم اصلی(
برخی از علمای حقوقی برای پرهیز از عواقب نامنصرفانه نظریه مجرمیت اکتسرابی پیشرنهاد دادند که معاون مانند فاعل جرمی مسرتقل مسرئول فعل خویش و جدای از مباشرر و شررکاءجرم شرناخته شرود .چطور برای مجرم اصرلی جرم یک مجازات در نظر میگیریم برای معاون آن هم یک مجازات خاصی را در نظر بگیریم.
این پیشررنهاد مبتنی بر اندیشرره ای اسررت وقتی جرمی به دسررتیاری و کمک چند نفر ارتکاب پیدا می کند به تعداد تبهکاران جرائم خاص پدیدار می شرود بنابراین می شرود تک تک این افراد را به نسربت فعلی که مرتکب شردند بدون توجه به مجرمیت دیگری مورد مواخذ و بازخواسررت تحد پیگرد قرار داد. بدین ترتیب با از هم گسرریختن پیوند بین فعل معاونت و جرم راحتر می شود در مورد وضع هرکدام از مداخله کنندگان در جرم قضاوت کرد.
قانونگذار ما هم در موارد خاصری مثل نظیر اخفای مال مسرروقه موضروع ماده 662 با مخفی کردن تبهکاران موضروع ماده 553، اخفای اشرخاص موضروع ماده 619 از این نظریه دوگانگی جرم معاونت و مباشررت هم اسرتفاده کرد ولی تبعیت او از نظام مذکور محدود به جرایم خاص و استثنا است
*نکته:اگر این نظام به همه جرایم تعمیم پیدا کند دیگر اسراسرا معاونت مفهومی ندارد در حالی که مفهوم معاونت در ارتباط ب فعل خاصی قابل درک است.معاونت در جرم ذاتا یک جور ارتباط با جرم اصلی را متضمن است
*بنابراین منتقدان نوشرته اند ممکن نیسرت از فعل اصرلی چشرم پوشرید یا وحدت قصرد یا همبسرتگی روانی شررکت کنندگان مختلف در جرم را نادیده گرفت.
مجازات معاون جرم در قوانین موضوعه
در تعیین مجازات معاون جرم قانونگذار به اعتبار مستندات متعدد رویکرد دوگانه ای برگزیده که هریک مزایا و عیوبی دارد
ماده ۱۲۷ قانون مجازات اسلامی
دانلود رایگان تست نمونه سوالات حقوق جزای عمومی ۳ با پاسخ تشریحی pdf با جواب
در صورتی که در شرع یا قانون، مجازات دیگری برای معاون تعیین نشده باشد، مجازات وی به شرح زیر است:
الف- در جرائمی که مجازات قانونی آنها سلب حیات یا حبس دائم است، حبس تعزیری درجه دو یا سه ب- در سرقت حدی و قطع عمدی عضو، حبس تعزیری درجه پنج یا شش پ- در جرائمی که مجازات قانونی آنها شلاق حدی است سی و یک تا هفتاد و چهار ضربه شلاق تعزیری درجه شش ت- در جرائم موجب تعزیر یک تا دو درجه پایینتر از مجازات جرم ارتکابی
تبصره ۱- در مورد بند)ت( این ماده مجازات معاون از نوع مجازات قانونی جرم ارتکابی است مگر در مورد مصادره اموال، انفصال دائم و انتشار حکم محکومیت که مجازات معاون به ترتیب جزای نقدی درجه چهار، شش و هفت است.
تبصره ۲- در صورتی که به هر علت قصاص نفس یا عضو اجراء نشود، مجازات معاون بر اساس میزان تعزیر فاعل اصلی جرم، مطابق بند)ت( این ماده اعمال می شود.
در نظام کیفری کشورمان مجازات معاون دو حالت دارد:
1:مجازات معاون در شرع 2:مجازات معاون به استناد ماده 127 ق م ا مجازات معاون در شرع
معاونت در فقه و حقوق جزای اسلامی تحت عنوان اعانت براثم یا اعانت ظالمان گناه به حساب می آید و مجازات معین یا کمک کننده تعزیری در زمره ی تعزیرات شرعی قرار می گیرد.در مورد شروبقت داردط تحقق اعانت براثم در بین فقها نظرات مختلفی مطرح است : بعضی از این نظرات به آن مطالبی که راجع به معاونت از نظر حقوقی تا الان بحث کردیم مطابقت دارد.فقها اعتقاد دارد برای تحقق معاونت داشتن علم و اطلاع به تنهایی کافیست .به این معنی که معین بداند در صورت کمک به معاون مرتکب فعل حرام می شود هرچند که قصد اعانت براثم را نداشته باشد مثال: چوب را به کسی بفروشد که می داند از آن آلت قمار و موسیقی خواهد ساخت ولو اینکه فاعل )سازنده( مرتکب چنین فعل حرامی نشود . بنابراین آنچه درباره وحدت قصد،لزوم تحقق فعل مجرمانه اصلی و سایر شروط جرم معاونت در اینجا محل بحث و گفتگو نیست اما چون اعانت براثم در زمره گناهانی به حساب می آید که نص خاصی برای مجازات کردن آن نداریم مشمول قاعده کلیه تعزیر است و تعزیر دارد در این باره بین فقها اختلافی نیست
در کتاب های فقهی از بعضی اط صور خاص معاونت که عناوین خاصی دارند ذکر شده که حکم مجازات اغلب آنها هم تعزیری است مثل:
طلیع: کسی که دیده بان است ، سی کخ از ضعیت راه ها و مسیر حرکت کاروان ها خبر می گیرد و آن را در اختیار راهزن و محارب قرار می دهد.
ردء: کسی که در ضبط و حمل و نگهداری اموال کاروانیان به راهزنها کمک می کند
ممسک: کسی که با نگهداری و سلب قدرت حرکت از مجنئ علیه قاتل را کمک می کند که او را به قتل برساند مجازات ممسک در شرع حبس ابد است
مجازات معاون به استناد ماده 127 ق انون مجازات اسلامی
در صورتی که در شرع یا قانون، مجازات دیگری برای معاون تعیین نشده باشد، مجازات وی به شرح زیر است:
الف: درجرائمی که مجازات قانونی آنها سلب حیات یاحبس دائم است،حبس تعزیری درجه دو یا سه )در درجه دو مجازات آن حبس تعزیری بیش از 15 تا 25 سال(و)در درجه سه حبس تعزیری بیش از 10 تا 15 سال( ب- در سرقت حدی و قطع عمدی عضو، حبس تعزیری درجه پنج یا شش )در درجه 5 مجازات آن حبس تعزیری بیش از 2 تا 5 سال(و)در درجه شش حبس تعزیری 6 ماه تا 2 سال(
پ- در جرائمی که مجازات قانونی آنها شلاق حدی است سی و یک تا هفتاد و چهار ضربه شلاق تعزیری درجه شش )مجازات آن شلاق تعزیری از 31 تا 74 ضربه(
ت- در جرائم موجب تعزیر یک تا دو درجه پایینتر از مجازات جرم ارتکابی
تبصره ۱- در مورد بند)ت( این ماده مجازات معاون از نوع مجازات قانونی جرم ارتکابی است مگر در مورد مصادره اموال، انفصال دائم و انتشار حکم محکومیت که مجازات معاون به ترتیب جزای نقدی درجه چهار، شش و هفت است. تبصره ۲- در صورتی که به هر علت قصاص نفس یا عضو اجراء نشود، مجازات معاون بر اساس میزان تعزیر فاعل اصلی جرم، مطابق بند)ت( این ماده اعمال می شود .
*سوال مهم امتحانی *
ماده129 قانون مجازات اسلام ی
هرگاه در ارتکاب رفتار مجرمانه، مرتکب به جهتی از جهات شرخصری مانند صرغر و جنون، قابل تعقیب نباشرد یا تعقیب یا اجرای مجازات او به جهتی از این جهات، موقوف گردد تاثیری در تعقیب و مجازات معاون جرم ندارد.
**آیا عدم مجازات مجرم اصلی در حق معاون قابل تسری است؟
پیوند معاون و فاعل اصرلی جرم در مرحله اعمال مجازات در مواردی از هم می گسرلد و این مرحله هنگامی اسرت که مجرمیت هر دو به اثبات رسریده ولی بنا به جهات شرخصری فاعل اصرلی جرم قابل تعقیب نیسرت. یا تعقیب یا اجرای مجازت او موقوف گردیده است
موانع مسئولیت کیفری را به طور کلی تقسیم کردیم به
1:اسباب عینی 2:اسباب شخصی
اسباب عینی: حکم قانون ، امرآمرقانون ، دفاع مشروع ، اضطرار،رضایت بزه دیده درموارد خاص قانونی اسباب شخصی: عوامل رافع مسئولیت کیفری که دو دسته است علل تام و علل نسبی علل تام: عبارت از جنون_صغر_اجبار علل نسبی:اشتباه_مستی_خواب_بی هوشی
*سروال*اگر مجرم اصرلی به سربب مجنون بودن در حین ارتکاب بر مسرئولیت کیفریش مانع وجود داشرت )جنون مانع مسرئولیت کیفری اسرت( یا صرغر بود ) سرنش کم بود بچه 5 سراله بود(آیا عدم مجازات کردن چنین مجرمی در حق معاون جرم هم مؤثر اسررت؟؟ همین را در شررراکت در نظر بگیرید اگر یکی از دو شررریک دیوانه بود بچه بود یا خواب بود آیا معاون یا شریکش مجازات می شود؟؟
جهات عینی و شررخصرری تخفیف و تشرردید در حق هرکدام از شرررکاء که حائز شرررایط منطبق ، قانون باشررد موثر اسرت.چون هر کدامشران را فاعل مستقل در نظر می گیرند.اسباب عینی و هم اسباب شخصی هر دو در بحث مشارکت جرم موثر بود
معاونت چیسرت؟؟ معاونتی ک می گوییم بر مبنای تئوری مجرمیت اکتسرابی در قوانین ایران برایش مقررات وضرع شده
**مهم** جهات شرخصری بر معاون موثر نیسرت )یعنی معاون مجازات می شرود( لکن جهات عینی بر معاون مؤثر است )یعنی معاون مجازات نمی شود(
*جهاتی که در ماده 129 شررنیدیم گفت هرگاه درارتکاب رفتار مجرمانه مرتکب به جهتی ازجهات شررخصرری مثل صغروجنون قابل تعقیب نباشد یا تعقیب واجرای مجازات به جهتی این جهات جهات شخصی موقوف گردد
این جهات در این ماده جهات اوصرافی هسرتند که کاملا جنبه شرخصری دارند فقط رابطه با مرتکب اصرلی جرم اعمال می شوند و به معاون و شرکای دیگر تسری پیدا نمی کند مگز اینکه معاون هم از این اوصاف برخوردار باشد.
توضیح آخر آقای دکتر اردبیلی:
جهات عینی در برابر جهات شررخصرری که جرم بودن رفتاروصررف آن را تغییر می دهد به عکس جهات شررخصرری بر سررنوشرت معاون تاثیر می گذارد مانند سربب های اباحه یا عوامل موجه جرم)امرآمر قانونی،ضررورت ، دفاع مشرروع ،رضایت مجنئ علیه( که وصف مجرمانه را از عمل زایل می کنند و به معافیت مرتکب از مجازات می انجامد.
*آیا خلاصری مجرم اصرلی از مسرئولیت کیفری در حق شرریک یا معاون جرم مؤثر اسرت باعث می شرود آنها هم خلاص شروند؟؟ در مشرارکت میگوییم هر کدام از اینها را چون داریم مسرتقل نگاه می کنیم گفتیم هر شرریکی مجازات فاعل مستقل جرم را می گیرد هم جهات عینی هم جهات شخصی هردو نسب به شرکای در جرم مؤثر است.
اما در معاونت داسرتان فرق می کند چون معاونت بر مبنای تئوری مجرمیت اکتسرابی جرم بودن رفتار را از جرم بودن فعل اصرلی کسرب می کند حالا آن جرم اصرلی اگر جرم نباشرد یا بطور کلی موانع مسرئولیت کیفری نسربت به آن رفتار وجود داشته باشد در حق معاون هم سرایت می کند موثر می شود مسئولیت کیفری بزهکار
مسئولیت در لغت به معنای موظف بودن به انجام دادن کاری است و مسئول کسی است که تعهدی در قبال دیگری به عهده دارد که اگر از ادای آن سرباز زند از او بازخواست می شود بنابراین مسئولیت همواره با التزام همراه است این التزام در قلمرو حقوق مدنی و حقوق کیفری محتوای واحدی ندارد
برای مثال: در قرآن کریم داریم : به آن چیزی که عهد می کنید پیمان می بندید وفادار باشید. ان العهد کان مسئولا چرا که عهدو پیمان بازخواست و مسئولیت دارد
آنچه از این التزام حاصل می شود پایبندی به قراردادهای خصوصی است که اگر به سبب نقض این عهد زیانی به دیگری وارد شود آن زیان زننده مسئول یا ضامن تلقی می شود و می بایستی آثار زیان بار عمل خودش را جبران بکند حالا می خواهد ورود این زیان منشأ تعهدی و عمد داشته باشد یا می خواهد سهوی باشد.
اما در عالم حقوق کیفری وقتی می گوییم این التزام وجود دارد اگر شخص ملتزم به این مسئولیت نشود نتیجه اش شود می شود تحمل مجازات تاوان دارد ضمانت اجرا آنجا جبران خسارت بود در عالم مباحث حقوق مدنی بحث قرارداد اما در حقوق نتیجه و فرجام ضمانت اجرای عدم التزام به مسئولیت مجازات هست .
اما به خاطر ارتکاب جرم نمی شود بار مسئولیت یکدفعه بر ذ مه شخص مقصر گذاشت بلکه از قبل فرد متهم بایستی تحمل این مسئولیت را داشته باشد قادر به این التزام باشد یعنی بشود تقصیری که در مواجهه با این اتهام فرد را قرار داده را بهش منتسب کرد بعد بگویید که آقا تو قادر بوده ای نسبت به این مسئولیت التزام داشته باشی حالا که با وجود قدرت از آن سر باز زدی استنکاف کردی و مستحق مجازاتی و الا می شود تکلیف مالایطاق )آنچه که در قدرت کسی نباشد( وقتی که شخص توان تحملش را ندارد به کسی که پر نداره بگید بپر بال پریدن نداره حالا بگید چون نپریدی مجازات میشوی ضمانت اجرا دارد اگر قادر نباشد بازخواست کردن خطا است می شود تکلیف مالایطاق
توان پذیرفتن بار تقصیر در اصطلاح حقوقدانان قابلیت انتساب گفته می شود و مستلزم برخورداری فاعل از قدرت ادراک و اختیار است
بنابراین اگر مجرم مدرک و مختار نباشد مسئول رفتار خود نیست یعنی در قبال امرو نهی قانونگذار تکلیفی ندارد زیرا خطاب یا امر و نهی قانونگذار متوجه کسی است که دستورهای او را می فهمد و قدرت بر انجام آن را دارد برای همین مجنون و یا نابالغ چون نیک و بد رفتار خود را درک نمی کنند و یا تمیز این دو برایشان دشوار است مسئولیت کیفری نیز ندارند همچنین کسی که ج رمی را *«» “” “”
) ( *
فهرست مطالب