نمونه سوالات علوم و فنون دهم انسانی با پاسخ تشریحی
فصل اوّّل
سوال های متن درس یکم- مبانی تحلیل متن )علوم و فنون1( 1- متن را با ).(
– ؟
– ؟
– ؟
– ؟ – ؟
– ؟
– ؟
– )(؟
– )(- – – – ؟)(
– )(
– ؟ )(
– – – – – )(
-؟
-؟
– ؟
-؟
– ؟
-ّ «» -؟
-؟ )( ؟
– ؟
– ّّ؟
-؟ ای صنم روی مپوشان که بهشتی بود هر که ببیند چو تو حور ای صنم…
12- وزن را تعرف کنید.
13- وسیلۀ ادراک وزن چیست؟
14- برای ادراک وزن مثالی بزنید.
15- مولوی چگونه بر قدرت اثرگذاری شعر زیرافزوده است؟
16-چه عاملی سبب کشف لحن می شود؟
17- فایدۀ تشخیص لحن چیست؟
سوال های متن درس سوم – واج آرایی، واژه آرایی )نمونه سوالات علوم و فنون دهم انسانی و فنون1( 1-انواع بدیع را نام ببرید.
2- بدیع لفظی چیست؟
3-تکرار واج و واژه را در زبان عادی و ادبی مقایسه کنید.
4-چگونه شاعران و نویسندگان ا ز تکرار بهره می گیرند؟
5-واجآرایی را با ذکر مثال تعریف کنید.
6- در بیت زیر تکرار کدام واج ها بر موسیقی کلام افزوده است؟ خیزید و خز آرید که هنگام خزان است باد خنک از جانب خوارزم وزان است
7- در بیت زیر تکرار کدام واج ها بر موسیقی کلام افزوده است؟
پیش از اینت بیش از این اندیشۀ عشّّاق بود مهرورزی تو با ما شهرۀ آفاق بود 8-در بیت زیر تکرار کدام واجها بر موسیقی کلام افزوده است؟ خوابِ نوشینِ بامدادِ رحیل بازدارد پیاده را زسبیل 9- واجآرایی صامت ها محسوستر است یا مصوّّتها؟
10- واژهآرایی چیست؟
11- در ابیات زیر واژهآرایی یا تکرار را مشخص کنید.
پس هستی من ز هستی اوست تا هستم و هست دارمش دوست
ای دریغا، ای دریغا، ای دریغ کانچنان ماهی نهان شد زیر میغ
«با من بودی منت نمی دانستم تا من بودی منت نمی دانستم رفتم چه من ار میان، تو را دانستم با من بودی منت نمی دانستم»
ما را سری است با تو،که گر خلق روزگار دشمن شوند و سر برود، هم بر آن سریم 12- چه نکتهای در تکرار اهمیت دارد؟
سوال های متن درس چهارم –تاریخ ادبیات پیش از اسلام و قرن های اولیه هجری)علوم و فنون1( 1-زبان ایرانیان پیش از اسلام چه بود؟
2-در ایران پیش از اسلام آثار فرهنگی- ادبی چگونه حفظ می شد؟با ذکر مثال.
3-از نظر تاریخی زبانهای ایرانی به چند دسته تقسیم می شوند؟ نام ببرید
4- زبان فارسی باستان را توضیح دهید.
5- زبان فارسی میانه را توضیح دهید.
6-زبان رسمی دوران ساسانی چه بود؟
7-نام دیگر زبان پهلوی چیست؟ چرا؟
8-چه آثاری به زبان پهلوی تالیف شده است؟
9- وضعیت اشعار به زبان پهلوی چگونه است؟
نمونه سوالات علوم و فنون دهم انسانی
10- کدام قطعات شعری پهلوی، در میان اندرزنامههای منثور جای دارد؟
11- تحوّّل زبان فارسی از چه زمانی آغاز شد؟
12- تحوّّلات زبان فارسی پس از ورود اسلام چه بود؟ سه قرن اوّّل هجری سه قرن اول هجری
13-نخستین دولت اسلامی ایران پس از ساسانیان چه نام داشت؟
14- چرا به زبان فارسی نو، فارسی دری هم گفته می شود؟)1خودارزیابی(
15- نخستین منطقۀ رواج فارسی دری کجا بود؟
16- ایرانیان در سه قرن نخست هجری به چه فعالیت هایی ادامه دادند و آثار را به چه زبان هایی پدید آوردند؟
17- پس از دولت طاهری کدام دولت سر کار آمد؟ توسط چه کسی؟
18- اقدامات یعقوب لیث صفّّاری چه بود؟
19- زبان رسمی دولت صفّّاری چه بود؟ چرا؟
20- حکومت های سه قرن اوّّل هجری را نام ببرید؟ قرن چهارم و نیمه اول قرن پنجم
21- مهمترین دورۀ تمدّّن اسلامی در چه زمانی و دولتی بوده است؟
22- عمده ترین مرکز فرهنگی سامانیان کدام شهر بود؟
23- علت درخشش سامانیان چه بود؟
24- درخشش سامانیان چگونه به تیرگی گرایید؟
25- غزنویان برای ماندگاری نمونه سوالات علوم و فنون دهم انسانی خود چه کردند؟
26- در مجموع ق4 چه دوره ای است؟
27- کدام دانشمندان و شاعران در دوره طلایی و شکوفایی روح ایرانی درخشیدند؟
28- عوامل رشد و گسترش زبان و ادب پارسی را این دورۀ زمانی بنویسید.
29-علت افزایش آمیختگی فارسی دری با عربی در ق4و5 چیست؟ شعر
30- ویژگیهای شعر فارسی در ق 4 و 5 چیست؟
31- شعر ق4و 5 به دست چه کسی بنیاد نهاده شد؟ عنوان او چیست؟)پدر شعر فارسی لقب کیست؟(
32- رایجترین انواع شعر فارسی ق 4و 5 چه بود؟
33- شعر حماسی با چه کسی به اوج رسید؟
34- چگونه شعر مدحی)مدیحه سرایی( جایگاه خود را پیدا کرد؟
35- شعر غنایی با کدام شاعران قوّّت و استحکام یافت؟
36- شعر تعلیمی)حکمی و اندرزی( در چه دوره به پختگی رسید؟
37- موعظه و نصیحت از چه قرنی معمول گردید؟ در چه قالبهای شعری؟
38- دو قصیده سرای تعلیمی نام ببرید؟
39- چه موضوعات دیگری در شعر ق4 آغاز گشت؟ نثر
40- ویژگیهای نثر دورۀ سامانی را بنویسید.
41- کتابهای نثر فارسی دورۀ سامانی را نام ببرید .
سوال های متن درس پنجم- هماهنگی پارههای کلام )فنون1(
1-شاعران برای تاثیرگذاری سخن خود از چه عواملی بهره می گیرند؟
2- آشکارترین ابزار موسیقایی شعر چیست؟
3- راههای تشخیص موسیقی شعر چیست؟
4- مصراعها )پاره های شعر( از چه چیزی سامان یافتهاند؟
5- ایستگاههای آوایی مصراع زیر را مشخّّص نمایید.
«تو از هر درکه بازآیی بدین خوبی و زیبایی»
6- هجا چیست؟
7- هجا از چه پدید میآید؟
8- حرف چیست؟
9- واج را با ذکر مثال تعریف کنید.
10- در زبان فارسی چند واج وجود دارد؟ انواع واج را نام ببرید.
11- انواع هجاهای زبان فارسی را به طور کامل شرح دهید.)مهم(
12- قبل از جداسازی هجاهای یک کلمه به چه نکاتی باید توجّّه کرد؟
13- دو مصراع یا بیت چه موقع هم وزناند؟
14- در بیت زیر هجاها را جداسازی نمایید. )با نوشتن علامت هجا(
اگر پای در دامن آری چو کوه سرت ز آسمان بگذرد در شکوه “سعدی” 15- هجای پایانی اوزان شعر فارسی چگونه است؟
16- طول مصراعها در شعر نو چگونه است؟ سوال های متن درس ششم- سجع و انواع آن )فنون1(
1-آرایۀ سجع را تعریف کنید.
2- سجع را در کلام چگونه می نمونه سوالات علوم و فنون دهم انسانی تشخیص داد؟
3- منظور از ارکان سجع و سجع چیست؟
4- سجع را در جمله های زیر بیابید.
الف(همه کس را عقل خود به کمال نماید و فرزند خود به جمال.
ب(مُُلک بی دین باطل است و دین بی ملک ضایع.
5- سجع در چه متونی به کار میرود؟
6- فایدۀ سجع چیست؟
7- مسجّّع چیست؟
8- انواع سجع را با ذکر مثال توضیح دهید.
9- ارزش موسیقایی کدام سجع از همه بیشتر است؟
10- کاربرد سجع در شعر را با مثالی توضیح دهید.
سوال های متن درس هفتم- سبک خراسانی )فنون1( 1-سبک در اصطلاح ادبی را تعریف کنید.
2- سبک شعر چیست؟
3- سبک شخصی چیست؟
4- به چه تعداد سبک وجود دارد؟ چرا؟
5- بر اساس طبقهبندی ارسطو انواع جزوه فنون تدریس شعر را نام ببرید.
6- محمّّدتقیبهار برای شعر فارسی چه نوع سبکهایی قائل است؟ بر چه مبنایی است؟
7- بهار سبک نثر را چگونه تقسیم کرده است؟
8- مکتبها و سبکهای ادبی معمولاً محصول چیست؟
9- نخستین آثار نظم زبان فارسی بعد از اسلام)سبک خراسانی( در چه مناطقی پدید آمد؟
10- نام دیگر سبک خراسانی چیست؟ چرا؟
11- انواع سبک فرعی خراسانی بر حسب زمان را نام ببرید.
12-نام سبک دورۀ سلجوقی چیست؟چرا؟
13- شعرای معروف سبک خراسانی را نام ببرید.
14- ویژگیهای زبانی شعر سبک خراسانی را بیان کنید.
15- ویژگیهای ادبی شعر سبک خراسانی را بیان کنید.
16- ویژگیهای فکری شعر سبک خراسانی را بیان کنید.
17-نثر سبک خراسانی در کدام شاخهها بررسی می شود؟
18- ویژگیهای نثر دورۀ سامانی را بیان کنید.
19- محتوای نثر دورۀ سامانی بیشتر چیست؟
20- چند نمونه نثر موفّّق دوره سامانی را نام ببرید.
21- ویژگیهای نثر دورۀ غزنوی و سلجوقی را نام ببرید.
سوال های متن درس هشتم- وزن شعر فار سی )فنون1( 1-وزن چیست؟
سوالات علوم و فنون
2- عروض چیست؟
3- واحد وزن در شعر فارسی چیست؟
4- خط عروضی را تعریف کنید.
5- در نوشتن شعر به نمونه سوالات علوم و فنون دهم انسانی عروضی رعایت چه نکاتی لازم است؟
6- تقطیع هجایی چیست؟
7- برای تقطیع هجایی به چه نکاتی باید توجه کرد؟
8- مصوّتّ بلند از نظر کشش آوایی چگونه است؟
9- ابیات زیر را تقطیع هجایی کنید.
الف( هر دم از این باغ بری می رسد تازه تر از تازه تری می رسد ب( مرنجان دلم را که این مرغ وحشی ز بامی که برخاست مشکل نشیند
سوال های متن درس نهم- موازنه و ترصیع )فنون1(
1-موازنه چه آرایه ای است؟آیا در نثر هم دیده می شود؟
2- در نمونه های زیر آرایۀ موازنه را نشان دهید.
دل به امید روی او همدم جان نمی شود جان به هوای کوی او خدمت تن نمی کند در بدایت، بند و چاه بود در نهایت تخت و گاه بود.
3- ترصیع چیست؟
4- علّّت ترصیع را در مثال زیر مشخص کنید.
سوالهای متن درس دهم- زبان و ادبیات فارسی در سدههای5و6 و ویژگیهای سبکی آن )فنون1( 1-شعر فارسی در ق3 تا 5 در چه مراکزی از ایران رشد یافت؟
2- چه عواملی سبب گسترش زبان و ادبیّّات فارسی در ق5و6 شد؟
3- چرا آمیختگی زبان فارسی با واژگان عربی در ق5و6 بیشتر می شد؟
4- رویداد مهم دیگر سده 5و6 چیست؟
5- شعر فارسی نیمۀ دوم ق5 و آغاز ق6 تحت تاثیر چه دوره ای است؟ با ذکر نمونه
6- موضوع قابل توجه در شعر نیمۀ دوم ق6 چیست؟ با ذکر مثال.
7- در شمال غرب ایران در ق6 چه اتفاق ادبی رخ داد؟
8- مراکز مهم ادبی در نیمه دوم ق6 را نام ببرید.
9- چه کسی در تجدید سبک نیمۀ دوم ق6 بسیار تاثیرگذار بود؟
10 – تحوّّلات شعری مقدمّّه ظهور چه سبکی در شعر شد؟
11- شعر ق5و6 در چه شاخهها و رشتههایی به کار گرفته شد؟
12- کدام شاعران از دربار کناره گرفتند؟
13- شاعران به پیروی از سنایی به چه موضوعاتی روی آوردند؟
14- سنایی زمینهساز ظهور کدام شاعران بزرگ شد؟
15- کدام مراکز در ق5و 6 پشتیبان و پناهگاه شعر فارسی درآمدند؟ چگونه؟
16- مضامین برجستۀ شعر نمونه سوالات علوم و فنون دهم انسانی چیست؟
17- نثر فارسی در سدۀ 5و 6 چه روندی داشت؟
18- دلایل گرایش نویسندگان به نثر فارسی چیست؟)سوال 3 خودارزیابی(
19- ویژگی اصلی نثر موزون چیست؟
20- چه کسی نثر موزون را به کمال رسانید؟
21- کدام کتاب تحت تاثیر خواجه عبدالله نوشته شد؟ توسط چه کسی؟ نثر آن چگونه است؟
22- منظور از نثر فن چیست؟
23- نثر فنی در چه قرنی رواج یافت؟ نخستین نمونه آن چه کتابی است؟ اثر چه کسی میباشد؟
24- ویژگیهای زبانی شعر سدۀ 5 و6 را بیان کنید.
25- ویژگیهای ادبی شعر سدۀ 5 و6 را بیان کنید.
26- ویژگیهای فکری شعر سدۀ 5 و6 را بیان کنید.
27- عمدهترین ویژگیهای نثر سدۀ 5و 6 را نام ببرید.
28- چند کتاب منثور در سدۀ 5 و 6 نام ببرید.
سوال های متن درس یازدهم- قافیه )فنون1(
1-شعر چیست؟
2- فواید وزن چیست؟
3- چه عاملی از بایستههای شعر میباشد و بر بار موسیقایی آن میافزاید؟
4- فایدۀ قافیه چیست؟
5- ردیف و قافیه را تعریف کنید.
6- در اشعار زیر ردیف، قافیه و حروف قافیه را مشخص کنید .
به جهان خرّّم از آنم که جهان خرّّم ازوست عاشقم بر همه عالم که همه عالم ازوست چنین داد پاسخ فریدون که تخت نماند به کس جاودانه نه بخت 7- قواعد قافیه را نام ببرید.
8- در قافیههای زیر قواعد قافیه را مشخص کنید.
رعنا – ما / او – خو / حزین – همین / نکاشت – برنداشت / پرست – دست 9- حروف الحاقی چیست؟ با ذکر مثال.
10- انواع حروف الحاقی را نام ببرید.
فصل دوم: پاسخنامه
پاسخنامۀ سوال متن درس یکم)فنون1(
1-متن هر چیزی است که ذهن ما را به پویایی درآورد. متن شنیداری: صدایی که می شنویم/ متن بویایی: بوی غذا یا گل را استشمام میکنیم/ متن دیداری: کتابی که خوانده شود/ متن لامسه: هر چیزی که لمس می کنیم/
2-کتابها متن دیداری هستند. اگر خوانده شوند به آنها متن شنیداری یا خوانداری میگوییم.
3-آثار شعر و نثر فارسی
4- زبانی- ادبی- فکری
5- دو بخش الف( شعر ب( نثر
6- خوانش/ شناسایی و استخراج نکات زبانی/ …… ادبی/ …… فکری/نتیجهگیری و تعیین نوع
7- خوانش دقیق متن
8- )پیش از خوانش(نگاه کلّّی به متن /کشف لحن و آهنگ / خوانش یک باره و بیگسست متن)برای ارتباط طولی و فهم محتوایی( 9- لحن روایی- داستانی
10- وجود واژگان کهن مثل گازر- نمی یارست/ کمی واژگان غیر فارسی/ کاربرد شبکه معنایی:
حیله، دستان، تزویر، دام – دل، زبان، دندان،گوش/ ترکیب سازی مثل: روبهباز- حیلهسازی / کاربردهای تاریخی دستور: مرده کرد- نمییارست-کم انگاشت- به کار آیدهمی / زبان شعر ساده/ جملهها کوتاه: به دام افتاد. به روبه بازی اندیشید/ ساختمان ساده بیشتر کلمات مانند: دام ،روباه، صیاد،گازر،گوش، دل، زبان
11-قالب شعر مثنوی)هر بیت قافیه جدا دارد(/ کنایه: ترک غم گرفتن- دم نزدن – جهان بر چشم او شد تیره / تشبیه و مراعات نظیر: بجست از دام، همچون از کمان تیر
12-جایگاه با اهمیت دل/ نتیجه گیری عرفانی که دل خانه و جایگاه خداوند است.
13- ظاهر شعر ساده، محسوس و عینی امّّا نتیجۀ پایانی ذهنی و معنوی است / داستانی / تعلیمی
14- یونان باستان
15- حماسی، غنایی، نمایشی، تعلیمی
16- مبتنی بر شعر و جنبه محتوایی
17-کاربرد کهن واژگان اشتر، / : / / / ُُ/:)(/ : / / – : / : / – )+(// )-(
– / / / / )(
– – – – – – – – – – – – – – – – : ّّّّ-