جزوه تایپ شده نقشه کشی ترکیبی
برای ازمون استخدامی کاردانی کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد پیام نور علمی کاربردی
تعریف نقشه
نقشه عبارت از تصویر قائم تمام یا قسمتی : : : :سنجش امتدادها سه امتداد وجود دارد . این سه امتداد را شمال حقیقی یا جغرافیایی، شمال مغناطیسی و شمالشبکه می نامند که به اختصار مورد بررسی قرار میگیرند.
شمال حقیقی )جغرافیایی(: امتداد هر نصف النهار را به سمت قطب شمال ، شمال حقیقی یا شمال جغرافیایی می نامند .شمال حقیقی را روی نقشه معمولا با علامت یا حروف True North( T.N( مشخص مینمایند و یا در بالای یک فلش که نشان دهنده شمال جغرافیایی است حرف N را به تنهایی می نویسند.
شمال مغناطیسی : به امتدادی که نوک شمال عقربه مغناطیسی در حالت رهایی نشان میدهد ،شمال مغناطیسی میگویند .شمال مغناطیسی را بیشتر در نقشه با حروف Megnetic North( M.N ( بر روی یک نیم فلش) (نشان میدهند.
شمال شبکه : امتداد شمالی محورهای شبکه را شمال جزوه نقشه کشی ترکیبی می نامند . به عبارت دیگر اگر خطوط افقی را محور ها و خطوط قائم را محور ها بنامیم ، امتداد محور ها در واقع همان شمال شبکه است . این شمال را در نقشه ها معمولا با حروف G.N )Grid North(نمایش میدهند.شکل 1
شکل شماره 1 – شمال حقیقی، مغناطیسی و شبکه
گرای یا آزیموت:
عبارتست از زاویه ای که امتدادها یا خطوط سطح زمین با یکی از شمالهای سه گانه بوجود می آورند.این زاویه را نسبت به سمتشمال و در جهت گردش عقربه های ساعت اندازه میگیرندو مقدار آن بین صفر تا 063 درجه است .تعداد آزیموت ها با توجه به وجود سه شمال بر سه نوع است . بدین معنی که زاویه میان هر امتداد با شمال جغرافیایی را آزیموت جغرافیایی و با شمال مغناطیسی را آزیموت مغناطیسی و با شمال شبکه را آزیموت شبکه می نامند .

نقشه کشی ترکیبی
شکل شماره2-گرای جغرافیایی ،شبکه و مغناطیسی برینگ :
برینگ یک امتداد ، کوچکترین زاویه ای است که امتداد با امتداد شمال –جنوب دارد و مقدار آن بین صفر تا 03 درجه است.
فرق بین آزیموت و برینگ در این است زاویه آزیموت فقط از امتداد شمال و در جهت گردش عقربه های ساعت اندازه گیری می شود در حالیکه زاویه برینگ چنانچه امتداد مورد نظر به شمال نزدیکتر باشد از امتداد شمال و اگر به امتداد جنوب نزدیکتر باشد از امتداد جنوب اندازه گیری میشودجهت اندازه گیری هم بسته به موقعیت امتداد مورد نظر ممکن است جهت گردش عقربه های ساعت و یا خلاف آن باشد . شکل 0
شکل شماره 0- برینگ و آزیموت امتداد AB تعیین موقعیت
معمولا وقتی بخواهیم با شخصی در یک نقطه از شهر که برای هردو شناخته شده باشد قرار ملاقات بگذاریم ، محل ملاقات را به کمک نام ،شماره خیابانها و کوچه ها تعیین می کنیم . قاعدتا برای دیدار شنونده جای هیچ ابهامی از نظر پیدا کردن محل ملاقات باقی نمی ماند .این طریقه ساده ترین روش تعیین موقعیت در داخل شهرهایی است که برای هردو طرف شناخته شده باشد . اما مشکل واقعی هنگامی احساس می گردد که محل دیدار برای طرفین ناشناخته باشد. مثلا وقتی هنگام عملیات راهپیمایی در یک منطقه ناآشنا قرار الحاق دو گروه در محل مخصوصی گذارده شود،ناگزیر باید تدبیری اندیشید تا برای گروههای دیدار شونده جای هیچ گونه شک و تردید از نظر پیدا کردن نقطه دیدار باقی نماند .
برای این منظور باید از روشهای دقیق و یکنواختی که به آسانی قابل فرا گرفتن و به زبانی ساده قابل تفهیم متقابل باشد استفاده شود .به طور کلی برای اینکه سیستمی قابل استفاده باشد باید دارای شرایط زیر باشد:
الف –نیازی به شناخت منطقه نداشته باشد.
ب-در مناطق وسیع قابلیت عمل داشته باشد.
ج-نیاز به علامت یا نشانه مشخصه ای در زمین نداشته باشد.
چ-برای هر نقشه و هر مقیاس قابلیت عمل آن حفظ گردد .
ح-برای همه افراد گروه به آسانی قابل فهم باشد .
مختصات جغرافیایی
بی گمان یکی از قدیمی ترین روشهای تعیین موقعیت ،سیستم تصویرمختصات جغرافیایی است که در آن از دوایری که از قطبین کره زمین میگذرند و همچنین دوایری که بموازات نیمگان )استوا(زمین )دوایر شرقی غربی (و بر دوایری که از قطبین میگذرند)دوایر شمالی جنوبی (عمود باشند بعنوان محورهای مختصات یا سطوح مختصات استفاده شده و شبکه ای مرکب از دوایر مزبور سطح زمین را می جزوه نقشه کشی ترکیبی و در نتیجه تعیین موقعیت کلیه نقاط واقع بر سطح زمین را امکان پذیر می سازند.
دوایر شمالی جنوبی که از قطبین زمین عبور کرده و برسطح نیمگان )استوا( زمین عمود باشند دایره های نیمروز)نصف النهار ( و دوایری کوچک که به موازات نیمگان )استوا(زمین رسم شده و بر دوایر نیمروز )نصف النهار( عمود باشند دایره های همرو)مدارات ( عرض جغرافیایی نامیده میشوند.
طول جغرافیایی زاویه بین دایره های نیمروز )نصف النهار(و عرض جغرافیایی زاویه بین دایره نیمگان )استوا( و دایره های همرو
)مدارات (و یا زاویه بین امتداد قائم بر محل و صفحه استوا می باشد.
دانلود رایگان خلاصه pdf کتاب کامل جزوه نقشه کشی ترکیبی
در این سیستم برای ایجاد یکنواختی یکی از دایره های نصف النهار را که از محلی به نام گرینویچ در انگلستان می گذرد به عنوان نصف النهار مبدا انتخاب کرده و طول جغرافیایی نقاط مختلف را نسبت به دایره مزبور در سوی شرق یا غرب بنام طول شرقی و یا طول غربی اندازه گیری میکنند.و همچنین دایره استوا را نیز به عنوان مبدا عرض جغرافیایی برگزیده و عرض نقاط مختلف زمین را نسبت به دایره مزبور در سوی شمال یا جنوب بنام عرض شمالی یا عرض جنوبی اندازه میگیرند. یکی از ویژگی های مختصات جغرافیایی این است که همواره ابعاد آن را با واحدهای قوسی یا زاویه ای اندازه گیری میکنند، از این رو لازم است یادآوری کنیم که:
هر دایره به 063 قسمت مساوی تقسیم شده که هر قسمت را یک درجه مینامند .هر درجه به 63 قسمت بنام دقیقه و هر دقیقه نیز به 63 قسمت بنام ثانیه تقسیم گردیده است .درجه را با علامت °) ( ،دقیقه را با علامت ‘) ( و ثانیه را با علامت “) ( نمایش میدهند.
عرض جغرافیایی از صفر درجه روی خط استوا آغاز گردیده و تا 03درجه رو به قطب شمال بنام عرض شمالی) N(و 03درجه رو به قطب جنوب بنام عرض جنوبی(S) اندازه گیری میشود.در مورد طول جغرافیایی نیز وضعیت به همین منوال است . با این تفاوت که طول جغرافیایی از صفر درجه روی نصف النهار گرینویچ آغاز گردیده و تا 183 درجه رو بسوی شرق بنام طول شرقی
) E(و 183درجه رو بسوی غرب بنام طول غربی) W( اندازه گیری میشود .
ژئوئید
خشکیهای زمین یک سطح هموار نیستند . نقاط مختلف آن نتنها داری دو بعد طول و عرض جغرافیایی است ، بلکه دارای بعد ارتفاع نیز می باشند . بنابراین برای بیان موقعیت کامل یک نقطه در سطح زمین علاوه بر طول و عرض جغرافیایی آن که توسط نصف النهار گرینویچ بعنوان نصف النهار مبدا و خط استوا بعنوان مدار مبدا اندازه گیری میشود . برای مشخص کردن ارتفاع آن نیز یک سطح مبدا لازم است در نقشه هایی که فقط از یک محل کوچک و برای مقاصد معینی تهیه میشود . بعضا از یک سطح مقایسه محلی استفاده میشود . که ارتفاع نقاط دیگر را نسبت به آن محاسبه میکنند . ولی در مقیاس های وسیع تر عموما سطح اقیانوسها ، مبدا اندازه گیری ارتفاع می باشند .
آب اقیانوسها و دریاههای آزاد به یکدیگر پیوسته بوده و بیش از دو سوم سطح کره زمین را پوشانده اند.اگر به طور فرضی سطح اقیانوسها در زیر خشکیها نیز امتداد یافته و آن را قطع کند شکلی حاصل خواهد شد که آن را ژئوئیده نامیده اند .شکل ژئوئید سطح مقایسه برای اندازه گیری ارتفاع نقاط می باشد.
تعریف مقیاس
مقیاس معادل لغت scalدر زبان انگلیسی و به معنی اندازه ، قیاس ، اندازه گرفتن و قیاس کردن است . مقیاس عبارت از نسبت بین طول اندازه گیری شده روی نقشه به طول افقی نظیرش روی زمین است.
به عبارتی دیگر مقیاس نقشه معرف میزان کوچک شده تصویر زمین یا قسمتی از آن است وقتی میگوییم 1:533منظور آن است که 1 واحد روی نقشه برابر 533 واحد روی زمین است اصولا مقیاس نقشه را بسته به هدفی که داریم تعیین میکنیم .اهمیت مقیاس به این جهت است که رابطه واقعیت طبیعت و شکل نقشه را معلوم می دارد.
مقیاس نقشه را وقتی بزرگ میگویند که مخرج کسر کوچک باشد و مقیاس نقشه را وقتی کوچک میگویند که مخرج کسر بزرگ باشد.
در واقع مقیاس به نسبت معینی که بین طبیعت و تصویر یا نقشه آن موجود است گفته میشود.
انواع مقیاس : مقیاس0 نوع است
1-مقیاس جمله ای )لفظی( : که دریک عبارت به صورت جمله بیان میشود .مانند “یک سانتیمتر به یک کیلومتر ” یعنی یک سانتیمتر روی نقشه برابر با یک کیلومتر بر روی زمین است .
2- مقیاس کسری: که صورت کسر واحد و مخرج کسر نماینده همان نسبت جزوه نقشه کشی ترکیبی شده است .)واحدهای اندازه گیری باید همسنجش باشند(
0- مقیاس خطی :درواقع همان مقیاس کسری است که به شکل خط نشان داده میشود نگه داری نقشه
از نکاتی که در نگه داری و حفظ نقشه باید مورد توجه قرار گیرد طرز جمع کردن و تا زدن نقشه است. تا زدن نقشه باید به گونه ای باشد که به اندازه دلخواه و قابل حمل باشد ، بدون این که نیازی به باز کردن کامل آن باشد. نقشه را پس از تا زدن باید داخل پوشه یا لفافی قرار داد تا از فرسایش آن جلوگیری شود .آسترکشی یا پشت چسبانی نقشه با اجناس مناسب نیز می تواند به دوام و استحکام نقشه بیفزاید.
چون معمولا نقشه را روی کاغذ چاپ میکنند از این رو لازم است از تماس با آب و امثال آن جلوگیری شود .برای این کار مناسب ترین راه این است که لفافه یا پوشه حافظ نقشه ، از انوع واترپروف انتخاب گردد .

دانلود رایگان خلاصه کتاب نقشه کشی ترکیبی pdf
یکی دیگر از طرق افزایش طول عمر نقشه روکش کردن آن به وسیله اجناسی مانند نایلون یا پلاستیک های شفاف )سلفون( است حسن این کار در این است که هنگام نوشتن و یا علامت گذاری نقشه از تماس مستقیم مدادهای رنگی و شمعی و یا قلمهای ماژیک و امثال آن با سطح نقشه جلوگیری شده و در ضمن پاک کردن این علائم علاوه بر آسانی ،به نقشه نیز آسیبی نمی رسد.
حفاظت و ایمنی نقشه
گر چه نقشه را خودبخود نمیتوان به عنوان یک مدرک طبقه بندی شده تلقی نمود،اما از آنجاییکه تهیه نقشه نمایشگر فعالیتها و طرحهایی است که در آینده اجرا خواهند شد ،از این رو ایجاب مینماید که مصالح و ایمنی را در مورد آنها رعایت نمود تا از دسترسی عموم اشخاص به این مدرک جلوگیری شود . رعایت این موضوع زمانی آشکار میگردد که از نقشه برای نمایش وضع نیروهای جزوه نقشه خوانی استفاده شود و موقعیت و وضعیت نیروها روی آن مشخص گردد .
طبقه بندی نقشه ها از نظر نوع
1-نقشه های پلانیمتری : فقط جزوه نقشه کشی ترکیبی مسطحاتی عوارض)طول و عرض( را نشان میدهند .
2-نقشه های توپوگرافی : علاوه بر موقعیت مسطحاتی )طول و عرض(، ارتفاع عوارض را نیز مشخص می سازند.
0-نقشه های برجسته پلاستیکی : همان نقشه های توپوگرافی هستند که روی اوراق پلاستیکی p.v.c چاپ شده و به آنها فرم سه بعدی داده شده است.
4-نقشه عکسی) فتو مپ( :نقشه هایی که از کنار هم چیدن عکسهای هوایی بوجود آید و علاوه بر اطلاعات حاشیه های ،متن آن دارای شبکه بندی و نام عوارض و مانند آن باشد.
5-نقشه عکسی برجسته پلاستیکی : همان نقشه های عکسی هستند که روی اوراق پلاستیکی چاپ شده و به آن فرم سه بعدی داده شده باشد.
6-موزائیک عکسهای هوایی: از کنار هم چیدن عکسهای هوایی بدست می آید و معمولا -: – :- : -: : – : :- : :- ::
فهرست مطالب